Vanmorgen zag ik weer zo’n bericht voorbij komen. Je kent ze vast wel. Berichten die duizenden keren gedeeld worden. Berichten die beginnen met: ‘Ik woon nog liever alleen dan met een man.’ Of: ‘Geef mij maar een labrador.’ De reacties eronder zijn bijna altijd hetzelfde. Duizenden vrouwen die schrijven: ‘Precies!’ En eerlijk? Ik begrijp waar die woorden vandaan komen. Als je jarenlang niet bent gezien, niet bent gehoord of jezelf steeds kleiner hebt gemaakt om een relatie overeind te houden, dan voelt alleen zijn soms veiliger dan samen zijn.

Ik merk dat dit soort berichten mij steeds vaker aan het denken zetten. Niet omdat ik het er per se mee oneens ben. Integendeel. Ik herken de vermoeidheid die tussen de regels door voelbaar is. De uitputting van mensen die jarenlang hebben geprobeerd een relatie te dragen, terwijl ze zich ondertussen steeds onzichtbaarder voelden. Alsof liefde langzaam veranderde in hard werken. Alsof je voortdurend moest uitleggen wat je nodig had, terwijl de ander alleen hoorde wat hij wilde horen. Ik denk dat veel mensen zich daarin herkennen.

Toch bleef ik hangen bij die labrador.

Niet omdat ik iets tegen honden heb. Integendeel. De mensen die mij een beetje kennen weten dat ik alweer voorzichtig open sta voor een relatie. Niet omdat ik niet alleen kan zijn, maar omdat ik nog steeds geloof dat het leven mooier kan zijn als je het met iemand deelt. Alleen… ik verlang helemaal niet naar een labradorrelatie.

Ik verlang niet naar een partner die kwispelend blij is zodra ik thuiskom, nooit een eigen mening heeft, overal “ja” op zegt of mij koste wat kost tevreden probeert te houden. Dat lijkt misschien veilig, maar voor mij is dat geen liefde. Dat is afhankelijkheid in een andere verpakking. Ik verlang naar iemand die mij niet aanbidt, maar mij ontmoet.

Wat mij de afgelopen tijd vooral is gaan opvallen, is dat niet alleen Facebook vol staat met dit soort berichten. Ook krantenkoppen vertellen hetzelfde verhaal. Vrouwen die liever alleen wonen. Vrouwen die liever een hond nemen. Vrouwen die niemand meer nodig hebben. Alsof we langzaam zijn gaan geloven dat er nog maar twee mogelijkheden bestaan. Je blijft in een relatie waarin je jezelf kwijtraakt, óf je sluit de deur en besluit dat liefde niets meer voor jou is.

Ik begrijp waarom die berichten zoveel worden gedeeld. Niet omdat iedereen werkelijk alleen wil zijn, maar omdat opluchting gemakkelijk wordt verward met vrijheid. Als je jarenlang hebt geprobeerd om gezien te worden en telkens weer tegen een gesloten deur aanloopt, voelt de stilte op een gegeven moment veiliger dan opnieuw aankloppen.

Toch knaagt daar iets. Want ik verlang helemaal niet naar een leven zonder liefde. Ik verlang ook niet naar iemand die voortdurend hetzelfde denkt als ik, mij overal gelijk in geeft of de hele dag achter mij aan loopt. Dat is voor mij geen relatie. Dat is een echo.

Liefde wordt juist interessant wanneer twee mensen verschillend mogen zijn. Wanneer je verrast wordt door elkaars blik op de wereld. Wanneer een gesprek je aan het denken zet. Wanneer je na een meningsverschil niet bezig bent met winnen, maar met begrijpen. Wanneer nieuwsgierigheid belangrijker wordt dan gelijk krijgen. Ik verlang niet naar rust. Ik verlang naar wederkerigheid.

Terwijl ik dit schrijf realiseer ik mij ineens dat ik het helemaal niet alleen over een partner heb. Eigenlijk gaat dit over iedere relatie die we in ons leven aangaan. Over vrienden. Over familie. Over collega’s. Over een buur die vraagt hoe het met je gaat, maar eigenlijk het antwoord al invult voordat jij één woord hebt gezegd. Ik denk dat we allemaal mensen kennen waarbij we langzaam zijn gestopt met vertellen hoe het echt met ons gaat, omdat we ergens onderweg het gevoel kregen dat er toch niet echt werd geluisterd. Niet uit onwil. Soms ook gewoon omdat het leven druk werd. Omdat we dachten de ander al te kennen. Omdat nieuwsgierigheid ongemerkt plaatsmaakte voor aannames.

Misschien is dat wel waarom dit Facebookbericht mij zoveel meer deed dan alleen nadenken over liefde. Ik zag geen vrouwen die geen partner meer wilden. Ik zag vooral mensen die moe waren geworden van relaties waarin ze zichzelf steeds opnieuw moesten uitleggen. En ineens besefte ik dat hetzelfde ook kan gebeuren binnen een vriendschap. Binnen een gezin. Tussen ouders en kinderen. Zelfs tussen broers en zussen. Zodra we ophouden nieuwsgierig te zijn naar wie de ander vandaag is, gaan we leven vanuit het beeld dat we gisteren van elkaar hebben gemaakt. En juist daar, heel ongemerkt, begint afstand te ontstaan.

Hoe ouder ik word, hoe meer ik besef dat nieuwsgierigheid misschien wel de mooiste eigenschap is die een mens kan hebben. Niet intelligentie. Niet humor. Niet eens liefde, want liefde zonder nieuwsgierigheid kan langzaam veranderen in gewoonte. We denken vaak dat we iemand kennen. Dat we weten hoe diegene reageert, wat hij mooi vindt, waar zij om moet lachen of waarom iemand doet wat hij doet. Zonder dat we het merken stoppen we met vragen stellen. We luisteren nog wel naar de woorden, maar niet meer naar de mens die ze uitspreekt.

Dat is, denk ik, ook wel waarom zoveel relaties langzaam uitdoven zonder dat er een grote ruzie aan voorafgaat. Niet omdat de liefde op was, maar omdat de nieuwsgierigheid verdween. We begroeten elkaar nog, eten samen, slapen naast elkaar, sturen berichtjes over boodschappen en afspraken, maar vergeten onderweg te vragen: “Wie ben jij eigenlijk geworden?” Alsof de ander ergens onderweg is gestopt met groeien. Terwijl niemand van ons nog dezelfde is als vijf jaar geleden. Of zelfs als vorig jaar.

Ik merk dat ook bij mezelf. Als ik oude foto’s terugzie, zie ik niet alleen een jongere versie van mezelf. Ik zie iemand die op sommige momenten heel anders naar de wereld keek dan nu. Hoe bijzonder is het eigenlijk dat we van onszelf accepteren dat we veranderen, maar van de mensen om ons heen vaak verwachten dat ze herkenbaar blijven? Dat we schrikken als iemand een andere mening krijgt, een andere droom blijkt te hebben of een andere weg inslaat. Alsof verandering een verraad is aan wie iemand ooit was, terwijl het misschien juist het bewijs is dat iemand heeft geleefd.

Daarom denk ik dat de mooiste vraag in een relatie misschien helemaal niet is: “Hou je nog van mij?” maar: “Vertel eens… wie ben je aan het worden?” Want op die vraag bestaat geen antwoord dat je tien jaar geleden al had kunnen geven. Die vraag vraagt geen herinnering, maar aandacht. Geen oordeel, maar oprechte nieuwsgierigheid. En misschien is dat wel waar echte verbinding iedere keer opnieuw begint.

En terwijl ik daar zo over nadenk, realiseer ik mij ineens dat we elkaar misschien ook de verkeerde vragen zijn gaan stellen. Hoe vaak vragen we niet: ‘Hou je nog van mij?’ Het is een vraag die bijna iedereen wel eens heeft gesteld of gedacht. Eigenlijk is het ook een heel logische vraag, want onder die woorden ligt vaak iets veel kwetsbaarders verborgen. Zie je mij nog? Ben ik nog belangrijk voor je? Kies je nog steeds voor mij?

Alleen… hoe langer ik leef, hoe meer ik merk dat liefde soms helemaal niet verdwijnt op het moment dat we denken. Ik heb mensen gezien die oprecht van elkaar hielden en elkaar toch volledig kwijtraakten. Niet door een affaire. Niet door ruzie. Niet door gebrek aan liefde. Ze waren simpelweg gestopt met nieuwsgierig zijn. Ze leefden naast elkaar, maar niet meer met elkaar. Ze wisten nog precies hoe de ander de koffie dronk, maar niet meer waar de ander de laatste tijd wakker van lag. Ze kenden elkaars verleden uit hun hoofd, maar hadden geen idee meer wie er ondertussen tegenover hen aan tafel zat.

Dat is waarom die vraag mij steeds minder bezighoudt. Natuurlijk hoop ik dat iemand van mij houdt. Wie hoopt dat nu niet? Maar veel liever hoop ik dat iemand over tien jaar nog steeds tegenover mij wil zitten met dezelfde nieuwsgierigheid als vandaag. Dat iemand niet denkt: ‘Ik ken jou inmiddels wel.’ Maar zegt: ‘Vertel eens… wat is er veranderd? Waar droom je tegenwoordig van? Waar ben je van teruggekomen? Waar ben je zachter geworden? Waar ben je juist sterker geworden?’

Volgens mij is dat de mooiste vorm van liefde die bestaat. Niet iemand vasthouden zoals hij of zij ooit was, maar elkaar steeds opnieuw durven ontmoeten. Want uiteindelijk zijn we allemaal onderweg. Geen van ons is af. Dat is wel het grootste cadeau dat je iemand kunt geven. Niet de zekerheid dat je altijd zult blijven. Maar de belofte dat je nieuwsgierig zult blijven.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema Vertel eens… wie ben je aan het worden?

Het bericht Vertel eens… wie ben je aan het worden? verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Vervreemding vind ik misschien wel één van de verdrietigste woorden die er bestaan. Niet omdat het hard klinkt, maar juist omdat het zo stil is. Ruzie maakt lawaai. Verdriet huilt. Woede schreeuwt. Vervreemding zegt helemaal niets. Die trekt zich langzaam terug, zonder dat je precies kunt aanwijzen wanneer het begon. Opeens merk je dat je niet meer automatisch belt, niet meer weet of een bericht welkom is, gaat twijfelen of je nog wel moeder bent wanneer de ander jou niet langer als moeder lijkt te zien. Dat doet iets met een mens wat bijna niet uit te leggen is.

Mensen vragen weleens waarom je na zoveel jaren niet gewoon verder gaat met je leven. Dat is eigenlijk een bijzondere vraag. Niemand vraagt aan een boom waarom die na een zware storm nog steeds een scheve tak heeft. Die boom groeit gewoon verder. Ieder voorjaar verschijnen er nieuwe bladeren, ieder seizoen verandert er iets en van een afstand lijkt het zelfs alsof de storm allang vergeten is. Toch blijft die ene tak onderdeel van de boom. Niet omdat hij weigert verder te groeien, maar omdat groeien niet betekent dat alles weer wordt zoals het was.

Zo voelt vervreemding voor mij ook.

Aan de buitenkant lijkt het leven gewoon door te gaan. Ik ontmoet mensen die mij lief zijn, geniet van gesprekken, wandelingen, een middag in de zon of een verhaal dat eindelijk de woorden vindt waar ik al zo lang naar zocht. Er wordt gelachen, gekookt, gewerkt en geleefd. Wie mij vluchtig ontmoet, ziet waarschijnlijk niet meer dan een vrouw die haar leven weer aardig op orde heeft. Toch reist er al die jaren iets met mij mee wat voor anderen onzichtbaar blijft.

Pas veel later ontdekte ik dat vervreemding niet alleen gaat over het missen van iemand. Ze kruipt langzaam onder je huid en nestelt zich op een plek waar je haar nooit had verwacht. Niet in de relatie met de ander, maar in de relatie met jezelf.

Jarenlang dacht ik dat mijn verdriet vooral werd veroorzaakt door de afstand tussen mijn dochter en mij. Ik verlangde naar een telefoontje, een kop koffie, een spontaan berichtje of een wandeling samen. Mijn blik bleef voortdurend gericht op wat verdwenen was. Achteraf begrijp ik dat ik daardoor iets veel belangrijkers over het hoofd zag.

Heel langzaam begon ik namelijk ook de verbinding met mijzelf te verliezen.

Dat klinkt misschien vreemd. Ik bleef gewoon dezelfde vrouw. Ik stond op, deed boodschappen, werkte aan mijn website, sprak af met mensen die mij lief zijn, schreef blogs, lachte, huilde, leefde. Aan de buitenkant veranderde er niet zoveel. Vanbinnen gebeurde iets wat ik jarenlang niet onder woorden kon brengen. Ik wist niet meer wie ik was zonder mijn moederschap zoals ik dat had gekend.

Die gedachte overviel mij niet op één grote dramatische dag. Ze sloop mijn leven binnen. Heel stilletjes. Iedere keer wanneer een bericht onbeantwoord bleef, wanneer ik weer twijfelde of ik wel moest bellen, wanneer ik een verjaardag voorbereidde zonder te weten of iemand zou komen, schoof er ongemerkt een klein stukje van mijn vanzelfsprekendheid weg. Tot ik op een dag ontdekte dat ik niet alleen nadacht over mijn dochter, maar ook voortdurend over mijzelf. Was ik werkelijk zo’n slechte moeder? Had ik zoveel fouten gemaakt?

Waarom leek iedereen mij wel los te kunnen laten, terwijl ik bleef vasthouden?

Die vragen hielden mij niet alleen overdag bezig. Ze kropen mee de nacht in. Er zijn nachten geweest waarin ik mijzelf letterlijk in slaap huilde. Niet omdat ik medelijden met mijzelf had, maar omdat mijn hoofd maar bleef zoeken naar een verklaring. Ik draaide gesprekken duizend keer terug. Zocht naar woorden die ik anders had kunnen kiezen. Naar momenten waarop ik links had moeten gaan in plaats van rechts. Alsof er ergens één kruispunt bestond waarop alles nog voorkomen had kunnen worden.

Dat is wel de wreedste kant van vervreemding. Ze maakt van een moeder langzaam haar eigen rechter. Zonder rechtbank. Zonder bewijs. Zonder dat iemand nog iets hoeft te zeggen, ontstaan de aanklachten vanzelf in je eigen hoofd. Ik ondekte dat ik niet alleen rouwde om mijn dochter. Ik rouwde ook om de moeder die ik dacht te zijn.

Dat inzicht kwam niet ineens. Het heeft mij jaren gekost. Jaren waarin ik mijzelf steeds opnieuw probeerde uit te leggen. Jaren waarin ik dacht dat ik harder mijn best moest doen, zachter moest praten, meer begrip moest tonen, vaker sorry moest zeggen. Alsof de sleutel naar herstel ergens buiten mij lag en ik hem alleen nog hoefde te vinden. Achteraf zie ik hoe uitgeput ik daarvan ben geraakt.

Wanneer je jarenlang probeert een relatie te herstellen die steeds verder uit je handen glijdt, ga je vanzelf geloven dat jij degene bent die voortdurend moet veranderen. Iedere afwijzing voelt als een uitnodiging om nóg beter je best te doen. Nog vriendelijker. Nog geduldiger. Nog begripvoller. Tot je op een dag nauwelijks meer weet waar de ander ophoudt en jijzelf begint.

Daar begon ik mijzelf langzaam kwijt te raken. Niet omdat mijn dochter mij niet meer zag, maar omdat ik mijzelf alleen nog probeerde te bekijken door haar ogen. Wanneer zij mij niet meer als een goede moeder kon zien, begon ik te geloven dat ik dat ook niet was.

Die gedachte heeft mij jarenlang achtervolgd. Tot ik de afgelopen tijd iets begon te begrijpen wat ik eerder nooit had durven denken.

Ik denk nu dat als ik alles opnieuw had moeten doen, ik opnieuw grenzen had gesteld. Ik had opnieuw geprobeerd mijn kinderen op te voeden. Ik had opnieuw ingegrepen wanneer ik dacht dat iets niet goed voor hen was. Ik had opnieuw fouten gemaakt. Ik had opnieuw mijn excuses aangeboden wanneer dat nodig was. Ik had opnieuw geprobeerd liefde te laten zien, ook wanneer dat niet altijd op de juiste manier lukte.

Niet omdat ik de perfecte moeder ben. Maar omdat ik hun moeder ben. Dat is iets heel anders.

Ik denk dat iedere ouder achteraf dingen anders zou willen doen. Dat geldt ook voor mij. Met de kennis van nu zou ik sommige gesprekken anders voeren, eerder luisteren, later reageren of woorden kiezen die zachter landen. Toch geloof ik niet meer dat mijn moederschap één grote vergissing is geweest. Dat geloof heb ik jarenlang met mij meegedragen. Vandaag leg ik het voorzichtig naast mij neer.

Ook ouders worden onderweg opnieuw geboren. Niet als moeder of vader van een klein kind, maar als ouder van een volwassen kind. Een ouder die moet leren leven met een liefde die niet altijd meer vanzelfsprekend een plek krijgt in het dagelijks leven.

Ik heb lang gedacht dat herstellen betekende dat mijn dochter ooit weer zou terugkomen. Dat was jarenlang mijn stip aan de horizon. Pas toen ik langzaam begon te begrijpen dat ik daar geen invloed op had, gebeurde er iets onverwachts. Mijn leven had al die tijd niet stilgestaan. Ik zag het alleen niet.

Tijdens wandelingen kwamen woorden terug. Verhalen die jarenlang ergens diep vanbinnen hadden gewacht, wilden ineens verteld worden. Eerst aarzelend, daarna steeds vaker. Zonder dat ik het doorhad, zette ik niet alleen gedachten op papier, maar vond ik ook de weg terug naar mijzelf. Achteraf denk ik dat schrijven nooit mijn doel is geweest. Het werd mijn manier van ademhalen. Niet omdat iedere blog de pijn kleiner maakte, maar omdat iedere zin mij eraan herinnerde dat ik meer was dan alleen een moeder die haar dochter miste.

Ik was ook de vrouw die stil kon blijven staan bij een oude boom. Die ontroerd raakte door het eerste groen in de lente. Die kon glimlachen om een eekhoorn die een kastanje verstopt zonder te weten dat daar ooit een boom uit zal groeien. Die uren kon zoeken naar precies dat ene woord waardoor een verhaal eindelijk begon te leven.

Verdriet doet iets bijzonders. Het neemt niet alleen iets weg. Het maakt ook ruimte. Die ruimte voelt in het begin leeg, koud en onveilig. Je wilt haar zo snel mogelijk weer vullen met antwoorden, verklaringen of herstel. Pas veel later ontdekte ik dat die leegte ook vruchtbare grond kan zijn. Niet omdat verdriet mooi is. Verdriet blijft verdriet. Wel omdat juist daar iets nieuws kan ontstaan. Geen vervanging. Liefde laat zich niet vervangen.Wel een andere vorm.

Ik ontdekte dat verhalen hetzelfde doen als bomen. Ze groeien langzaam. Ze laten zich niet opjagen. Ze wortelen eerst diep voordat iemand ziet wat er boven de grond gebeurt. Iedere blog werd een wortel. Ieder kinderboek een jonge tak. Iedere wandeling een nieuw seizoen. Zonder dat ik het doorhad, groeide er iets wat veel groter was dan een website.

Ik bouwde een plek waar verdriet niet hoefde te worden opgelost. Waar boosheid naast liefde mocht bestaan. Waar ADHD naast verwondering mocht lopen. Waar ouderverstoting, verlies, hoop, kinderboeken, blogs, een boom met een rugzak, een oude eik of een klein roodborstje allemaal deel uitmaakten van hetzelfde landschap. Op een dag besefte ik dat ik niet alleen verhalen had geschreven. Ik had een wereld gebouwd.

Verhalenlandt.

Vervreemding heeft mij jarenlang laten geloven dat liefde alleen kon bestaan wanneer die werd beantwoord. Dat een moeder pas moeder bleef wanneer haar kind haar nog nodig had. Dat verbinding iets was wat je alleen samen kon maken. Vandaag kijk ik daar anders naar.

Liefde laat zich niet meten in telefoontjes, berichten of verjaardagen. Ze verdwijnt ook niet omdat iemand zwijgt. Ze verandert alleen van vorm. Dat maakt haar niet minder pijnlijk. Integendeel. Juist omdat die liefde blijft bestaan, terwijl de verbinding ontbreekt, ontstaat de leegte waar zoveel ouders mee leren leven.

Ik weet niet hoe mijn verhaal verder zal gaan. Ik weet niet of mijn dochter ooit weer voor mijn deur zal staan. Ik weet niet of er opnieuw kopjes koffie worden gedronken of wandelingen worden gemaakt. Die vragen hebben mij jarenlang gevangen gehouden. Ze bepaalden bijna iedere dag hoe ik mij voelde. Tot ik ontdekte dat mijn leven niet langer kon wachten op een antwoord dat misschien nooit zou komen.

Dat betekent niet dat ik de hoop heb opgegeven. Hoop is iets anders geworden. Hoop betekent voor mij niet langer dat alles weer wordt zoals vroeger. Hoop betekent dat ik mijzelf niet opnieuw verlies, wat de toekomst ook brengt. Dat ik blijf wandelen. Blijf schrijven. Blijf kijken naar bomen die ieder voorjaar opnieuw uitlopen, ook wanneer een oude tak voor altijd scheef blijft staan.

Misschien is dat wel wat een boom mij al die jaren probeerde te leren. Niet iedere wond verdwijnt. Niet iedere tak groeit recht. Niet ieder afscheid krijgt een antwoord. Toch blijft een boom wortelen. Toch blijft hij groeien. Toch geeft hij schaduw aan mensen die onder zijn takken komen zitten.

Ik denk dat mensen daar helemaal niet zoveel van verschillen. Liefde verdwijnt niet altijd. Verbinding wel. Juist daar ontstaat de leegte. Niet omdat er geen liefde meer is, maar omdat die liefde nergens meer kan landen.

Daarom bouwde ik Verhalenlandt.

Het bericht Vervreemding verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht Kinderboeken verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Mensen zien ADHD vaak als afgeleid zijn, vergeetachtig zijn of niet stil kunnen zitten. Voor mij voelde ADHD vooral als te veel. Te veel gedachten. Te veel verbanden. Te veel mogelijkheden. Ik kon een gesprek beginnen over een boom en eindigen bij een jeugdherinnering. Ik kon nadenken over een kinderboek en uitkomen bij ouderverstoting. Ik kon een blog schrijven over AI en halverwege ontdekken dat het eigenlijk over verlies ging. Voor mij voelde dat logisch. Voor andere mensen vaak niet.

Jarenlang probeerde ik dat op te lossen. Ik probeerde rustiger te denken. Geordender te denken. Minder af te dwalen. Ik dacht dat ik discipline tekortkwam. Dat ik beter mijn best moest doen. Dat ik slimmer moest worden. Dat ik moest leren denken zoals andere mensen dachten. Achteraf denk ik dat ADHD nooit mijn grootste probleem is geweest. Mijn grootste probleem was dat ik langzaam ben gaan geloven dat mijn manier van denken verkeerd was.

Dat gebeurde niet in één keer. Het zat in honderden kleine momenten. Ik kwam thuis met een idee en kreeg een correctie. Ik vertelde een verhaal en kreeg een verbetering van mijn taalgebruik. Ik legde een concept uit en het gesprek ging niet meer over het concept maar over een detail dat niet klopte. Op zichzelf lijken dat onschuldige dingen. Toch gebeurt er iets met je wanneer dat jarenlang doorgaat. Langzaam verschuift je aandacht van wat je wilt vertellen naar hoe je het vertelt. Je gaat jezelf corrigeren voordat iemand anders dat doet. Je gaat twijfelen aan je woorden. Vervolgens aan je ideeën. Uiteindelijk zelfs aan je eigen stem.

Ik herinner me nog hoe ik enthousiast vertelde over Verhalenlandt. Ja, met een t. Niet omdat ik niet wist hoe je Verhalenland schrijft, maar omdat mijn hoofd al ergens anders was. Ik zag een wereld voor me. Ik zag paden tussen bomen. Ik zag verhalen die rondzwierven als herfstbladeren. Ik zag herinneringen die werden bewaard in rugzakken tussen wortels. Ik zag ontmoetingen, verlies, groei en hoop. Ik zag een complete wereld. Het enige antwoord dat ik kreeg was: “Verhalenland schrijf je zonder t.”

Dat was natuurlijk waar. Maar het was ook alsof iemand naar een kathedraal keek en zei dat er een vlekje op één steen zat.

Dat gebeurde vaker. Ik kon vertellen wat ik wilde maken, voelen of bereiken en het gesprek kwam uit bij een spelfout. Ik kon een idee uitleggen en de reactie ging over een verkeerd woord. Het ging zelden over de wereld die ik probeerde te laten zien. Achteraf denk ik dat dat één van de redenen is waarom ik zo lang niet durfde te schrijven. Niet omdat ik geen verhalen had, maar omdat ik voortdurend bezig was fouten te voorkomen.

Het verschil tussen mensen fascineert mij nog steeds. Ik zei ooit dat ik een muur blauw wilde verven. Het antwoord was: “Doe maar, want ik kan me die muur niet blauw voorstellen.” Ik weet nog dat ik daar verbaasd van was. Niet omdat het antwoord verkeerd was, maar omdat ik me juist niet kon voorstellen hoe iemand géén beeld zag. Op het moment dat ik het woord blauw uitspreek zie ik die muur al voor me. Ik zie de kleur. Ik zie het licht dat erop valt. Ik zie de meubels die ervoor staan. Ik zie de sfeer van de hele kamer. Het beeld verschijnt vanzelf.

Misschien is dat wel de kern van alles. Sommige mensen denken vooral in woorden. Ik denk vooral in beelden, verhalen en verbanden. Het probleem is alleen dat woorden uiteindelijk wel nodig zijn om die beelden over te brengen. En precies daar liep ik vast.

Mijn gedachten komen niet netjes binnen. Ze komen binnen als een poltergeist die alle kastdeuren tegelijk opentrekt. Een herinnering roept een andere herinnering op. Een beeld roept een idee op. Een idee roept een gevoel op. Een gevoel roept weer een verhaal op. Voor mij voelt dat als een natuurlijk proces. Op papier zag het er vaak uit als chaos.

En toen kwam AI. Niet als schrijver. Niet als vervanger. Niet als wondermiddel. Wat AI deed was veel eenvoudiger. Voor het eerst kon ik schrijven zoals mijn hoofd dacht. Ik kon alle losse gedachten eruit gooien. Halve zinnen. Kromme zinnen. Spelfouten. Ideeën die halverwege afbogen naar iets anders. Verhalen die nog niet af waren. Herinneringen die zich er tussendoor drongen. Alles mocht op tafel. En voor het eerst was er iets dat niet meteen bleef hangen op de t van Verhalenlandt.

AI keek eerst naar wat ik probeerde te zeggen. Dat was een openbaring. Niet omdat AI slimmer is dan ik ben. Niet omdat AI mijn verhalen schrijft. Mijn verhalen zijn nog steeds mijn verhalen. Mijn verdriet is nog steeds mijn verdriet. Mijn humor is nog steeds mijn humor. Mijn jeugd, mijn dochter, mijn ADHD, mijn boeken, mijn bomen en mijn rugzakken zijn nog steeds van mij. Wat AI doet is iets anders. Het vertaalt.

Het ziet door de rommel heen waar ik naartoe wil. Het helpt mij een rode draad terug te vinden tussen twintig gedachten die tegelijkertijd door mijn hoofd lopen. Het helpt mij de kathedraal te beschrijven voordat we ons druk maken over het vlekje op de steen.

Dat is wel de grootste verrassing geweest. Jarenlang dacht ik dat ik moest leren denken zoals andere mensen. Dat ik minder moest afdwalen. Dat ik minder moest voelen. Dat ik minder associaties moest maken. Dat ik netter moest schrijven. Dat ik minder fouten moest maken. Tegenwoordig denk ik daar anders over. Het probleem zat nooit in mijn gedachten. Ik had alleen een vertaler nodig.

Want achter de chaos zat altijd al een verhaal. Achter de spelfouten zat altijd al een stem. Achter de hak-op-de-tak gedachten zat altijd al een rode draad. Verhalenland bestond al lang voordat ik het kon opschrijven. Dat is wel de mooiste ontdekking van allemaal. AI heeft mijn ADHD niet opgelost. AI heeft mij geholpen om weer te vertrouwen op de manier waarop mijn eigen hoofd werkt.

De boom was er al. De rugzak was er al. Verhalenlandt was er al. En de t? Die mag blijven.

Het bericht AI, ADHD & Verhalenlandt (jawel met een t) verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De afgelopen weken gebeurde er iets bijzonders in Verhalenland. Wat begon als een eenvoudig schema over emoties, gedachten, inspiratie en actie groeide langzaam uit tot iets veel groters. Niet omdat ik dat van plan was. Sterker nog, ik dacht aanvankelijk dat ik een hulpmiddel aan het maken was om een dag te begrijpen. Pas later ontdekte ik dat het eigenlijk ging over een leven.

Dat klinkt misschien wat overdreven voor een paar meters op een vel papier. Dat dacht ik zelf ook. Totdat ik bleef hangen bij één simpele vraag. Niet hoe mijn dag was geweest. Niet wat ik had gevoeld. Niet hoeveel verdriet, inspiratie of gedachten er waren geweest. De vraag die bleef terugkomen was veel eenvoudiger.

Wat neem ik mee?

Op het eerste gezicht lijkt dat een onschuldige vraag. Toch veranderde die vraag alles. Want een dag duurt vierentwintig uur. Daarna begint er weer een nieuwe. Een week bestaat uit zeven dagen. Een maand uit vier weken. Een jaar uit twaalf maanden. Dat weten we allemaal. Toch leven veel mensen alsof iedere dag op zichzelf staat. Alsof verdriet alleen vandaag bestaat. Alsof vreugde alleen vandaag bestaat. Alsof een gedachte morgen weer verdwenen is.

Zo werkt het leven niet. Dagen worden weken. Weken worden maanden. Maanden worden jaren. Voor je het weet kijk je terug op een periode waarvan je niet meer precies weet wanneer ze begon. Ik weet nog hoe ik jarenlang verdriet met mij meedroeg zonder dat ik werkelijk zag hoe dat gebeurde. Niet van de ene dag op de andere. Verdriet komt zelden als een grote beslissing je leven binnenwandelen. Het reist mee. Dag na dag. Week na week. Jaar na jaar. Soms zo geleidelijk dat je pas veel later ontdekt hoeveel ruimte het onderweg heeft ingenomen.

Toen ik naar de Weermeter keek begreep ik ineens waarom die laatste vraag zo belangrijk is. Niet omdat iedere dag geanalyseerd moet worden. Juist niet. Ik geloof steeds minder in het eindeloos uitpluizen van alles wat ik voel. Het leven hoeft niet voortdurend onderzocht te worden alsof ik een wetenschappelijk experiment ben. Wat ik wel belangrijk ben gaan vinden is bewustwording. Even stilstaan aan het einde van de dag. Niet om te oordelen. Niet om mezelf te verbeteren. Gewoon om te zien wat er werkelijk met mij meereist.

Want wanneer ik iedere avond verdriet meeneem zonder het op te merken, draag ik dat verdriet uiteindelijk ook mee de week in. Daarna de maand in. Daarna het jaar in. Hetzelfde geldt voor angst. Voor piekeren. Voor boosheid. Voor uitputting. Alles wat we ongemerkt meenemen bouwt langzaam een huis in ons binnenste.

Het bijzondere is dat precies hetzelfde geldt voor de mooie dingen. Een inzicht reist ook mee. Een compliment reist ook mee. Een moment van verbinding reist ook mee. Een glimlach. Een ontmoeting. Een vlinder die landt op een viool. Een gesprek dat onverwacht iets opent. Een gevoel van hoop dat zich ergens voorzichtig laat zien. Ook dat reist mee naar morgen.

Misschien is dat wel het grootste misverstand over heling. Veel mensen denken dat heling betekent dat verdriet verdwijnt. Dat de regen ophoudt. Dat de storm voorbijtrekt waarna de zon voor altijd blijft schijnen. Inmiddels geloof ik daar niet meer in. Het leven bestaat uit seizoenen. Regen hoort erbij. Wind hoort erbij. Zon hoort erbij. Stilte hoort erbij. De vraag is niet welk weer er vandaag was. De vraag is wat ik besluit mee te nemen.

Dat inzicht raakte mij diep. Vooral omdat ik terugdacht aan de afgelopen elf jaar van mijn leven. Acht jaar verdriet om mijn dochter. Daarvoor al drie jaar verdriet. Niet iedere dag even sterk. Niet iedere dag hetzelfde. Toch zie ik nu hoe gemakkelijk verdriet een permanente huisgenoot kan worden wanneer je nooit bewust kijkt naar wat je iedere avond opnieuw in je tas stopt.

Dat betekent niet dat verdriet weg moet. Sommige dingen zijn te waardevol om zomaar achter te laten. Liefde laat sporen achter. Gemis laat sporen achter. Dat hoort bij mens zijn. Toch ontdekte ik dat ik tegenwoordig meer keuze heb dan ik vroeger dacht. Ik hoef niet alles mee te nemen. Ik mag kijken. Ik mag voelen. Ik mag erkennen wat er was. Daarna mag ik bewust kiezen wat ik morgen verder wil dragen. Misschien is dat uiteindelijk wat de Weermeter van Verhalenland werkelijk probeert te zeggen.

Niet: Hoe was jouw dag? Maar: Wat reist er met jou mee naar morgen? Want nogmaals morgen wordt volgende week. Volgende week wordt volgende maand. Volgende maand wordt volgend jaar. Voor je het weet is dat wat je iedere dag meenam een deel van je leven geworden. Misschien is het daarom geen slechte gewoonte om af en toe stil te staan aan het einde van een dag en jezelf zachtjes af te vragen: Wat neem ik mee?

Wat ik meeneem, wordt mijn verhaal

Wanneer ik terugkijk op de afgelopen jaren zie ik iets wat ik vroeger niet zag. Niet omdat het verborgen was. Het stond eigenlijk de hele tijd voor mijn neus. Ik had alleen nooit geleerd om er op die manier naar te kijken. Want wanneer verdriet lang genoeg met je meereist, stopt het op een gegeven moment met voelen als een bezoeker. Het gaat aan tafel zitten. Het krijgt een eigen stoel. Het weet waar de koffiekopjes staan. Op een dag betrap je jezelf erop dat je niet langer zegt: ik voel verdriet. Je zegt: ik bén verdrietig. Dat lijkt een klein verschil. Toch zit daar een wereld van verschil tussen.

Hetzelfde gebeurt met angst. Met onzekerheid. Met wantrouwen. Met gemis. Wat we vaak meenemen wordt langzaam vertrouwd. Wat vertrouwd wordt, voelt veilig. Zelfs wanneer het pijn doet. Ik denk dat dit één van de redenen is waarom verandering soms zo ingewikkeld voelt. Niet omdat mensen graag lijden. Niet omdat mensen vasthouden aan verdriet. Maar omdat datgene wat jarenlang naast je heeft gelopen uiteindelijk deel wordt van het landschap waarin je leeft. Op een dag weet je niet beter meer.

Toen ik jarenlang verdriet om mijn dochter met mij meedroeg, voelde dat niet alsof ik iedere ochtend een keuze maakte. Het was gewoon aanwezig. Net zoals een boom in een tuin aanwezig is. Je loopt erlangs. Je kijkt er niet eens meer bewust naar. Pas wanneer iemand vraagt hoe lang die boom daar al staat, besef je dat hij inmiddels een groot deel van de tuin inneemt.

Ik denk dat dit is waarom de vraag van de Weermeter mij zo raakt. Wat neem ik mee? Het lijkt een eenvoudige vraag, totdat je ontdekt dat je hem eigenlijk jarenlang niet hebt gesteld. Dan besef je ineens hoeveel dingen ongemerkt met je zijn meegelopen. Sommige waardevol. Andere zwaar. Sommige helend. Andere uitputtend.

Wat mij opvalt is dat mensen vaak denken dat grote gebeurtenissen hun leven vormen. Een scheiding. Een overlijden. Een verhuizing. Een ziekte. Natuurlijk laten die gebeurtenissen sporen achter. Toch begin ik steeds meer te vermoeden dat ons leven vooral wordt gevormd door wat we tussen die grote gebeurtenissen door dagelijks meenemen. De kleine dingen. De gedachten die iedere avond opnieuw terugkomen. De overtuigingen die zich ongemerkt nestelen. De verhalen die we onszelf blijven vertellen totdat ze als waarheid gaan voelen.

Dat inzicht vond ik eerst confronterend. Want als dagen weken worden, weken maanden worden, maanden jaren worden, dan betekent dat ook dat kleine patronen uiteindelijk grote wortels krijgen. Een beetje wantrouwen vandaag wordt na jaren een bos waarin je de weg kwijtraakt. Een beetje zelfkritiek vandaag kan uitgroeien tot een stem die overal commentaar op heeft. Een beetje verdriet vandaag kan uiteindelijk de kleur worden waarmee je naar de wereld kijkt.

Gelukkig werkt het ook andersom. Dat besef kwam pas later. Want als verdriet wortels kan krijgen, kan hoop dat ook. Als kritiek kan groeien, kan vriendelijkheid dat ook. Als gemis jarenlang met iemand mee kan reizen, dan kan dankbaarheid dat eveneens.

Dat klinkt simpel. Bijna kinderlijk eenvoudig. Toch voelde ik de waarheid ervan toen ik terugdacht aan de afgelopen weken. De gesprekken. De blogs. De schema’s die ontstonden. De inzichten die langzaam boven kwamen drijven. Geen van die dingen veranderde mijn leven in één dag. Toch zie ik nu al dat ze iets aan het doen zijn. Net zoals verdriet ooit wortel schoot zonder dat ik het direct merkte, schieten nieuwe inzichten tegenwoordig wortel zonder dat ik precies kan aanwijzen wanneer dat gebeurde.

Misschien is dat waarom ik tegenwoordig zoveel zachter kijk naar groei. Vroeger dacht ik dat groei zichtbaar moest zijn. Een grote doorbraak. Een enorme verandering. Een spectaculair inzicht. Tegenwoordig geloof ik dat echte groei vaak veel stiller is. Ze lijkt meer op een zaadje dan op een vuurwerkshow. Je stopt iets in de grond. Daarna gebeurt er een hele tijd niets. Althans, niets wat je kunt zien. Ondertussen zijn wortels bezig hun weg te vinden.

Wanneer ik nu naar de Weermeter van Verhalenland kijk, zie ik daarom geen schema meer. Ik zie een dagelijks kruispunt. Een klein moment waarop ik mezelf kan afvragen welke richting ik op loop. Niet omdat ik iedere dag perfect moet kiezen. Niet omdat verdriet verboden is. Niet omdat regen weg moet. Regen hoort bij het leven. De vraag is alleen of ik iedere avond opnieuw dezelfde natte jas aantrek zonder te merken dat hij allang niet meer past.

Dat vind ik misschien wel het mooiste aan de vraag: wat neem ik mee? Ze vraagt niet wat ik moet weggooien. Ze vraagt niet wat fout is. Ze vraagt alleen of ik bewust kijk naar wat ik in mijn tas stop voordat ik verder wandel. Want vroeg of laat wordt die tas een leven. Vroeg of laat wordt dat leven het verhaal dat we over onszelf vertellen.

Wat mag ik neerzetten?

Terwijl ik de afgelopen dagen nadacht over de Weermeter van Verhalenland bleef ik steeds terugkomen bij dezelfde vraag. Wat neem ik mee? Eerst vond ik dat een mooie vraag. Daarna werd het een confronterende vraag. Inmiddels begint het een bevrijdende vraag te worden. Niet omdat ik ineens precies weet wat ik mee moet nemen. Juist omdat ik ontdek dat ik niet alles hoef te dragen.

Dat inzicht kwam niet tijdens het maken van een schema. Het kwam terwijl ik terugdacht aan de afgelopen jaren. Aan verdriet. Aan gemis. Aan alle dingen die ik met mij heb meegedragen. Niet alleen rondom mijn dochter. Ook rondom relaties. Familie. Gezondheid. Dromen die anders liepen dan gehoopt. Wanneer ik eerlijk ben, heb ik een groot deel van mijn leven gedacht dat liefde betekende dat je bleef dragen. Dat je bleef vasthouden. Dat je niets neerzette zolang het belangrijk voor je was. Ik begrijp nu waarom ik dat dacht. Liefde laat niet graag los. Een moederhart al helemaal niet.

Toch begin ik langzaam te vermoeden dat er een verschil bestaat tussen iets loslaten en iets neerzetten. Loslaten voelde voor mij altijd alsof ik iets kwijtraakte. Alsof ik een stuk liefde moest opgeven. Alsof ik moest doen alsof iets niet belangrijk meer was. Daarom heb ik jarenlang gevochten met dat woord. Wanneer mensen zeiden dat ik moest loslaten voelde dat alsof ze vroegen of ik minder moest liefhebben. Dat was nooit het antwoord. Liefde vraagt niet om minder liefde. Liefde vraagt soms om een andere manier van dragen.

Terwijl ik daarover nadacht moest ik denken aan een rugzak. Stel dat iemand iedere dag een steen toevoegt. Niet een enorme steen. Gewoon een kleine. Een teleurstelling hier. Een verdriet daar. Een herinnering. Een gemiste verjaardag. Een stilte die pijn deed. Een gesprek dat nooit kwam. Eén steen lijkt niet zoveel. Tien stenen ook niet. Honderd stenen worden een ander verhaal. Op een dag draag je een gewicht dat zo vertrouwd is geworden dat je vergeet hoe zwaar het eigenlijk is.

Dat is misschien wel het vreemdste van menselijke pijn. We wennen eraan. Niet omdat het prettig is. Omdat het bekend wordt. Op een dag denk je niet meer: wat zwaar. Op een dag denk je: zo ben ik nu eenmaal. Op het moment dat ik dat besefte voelde ik iets verschuiven. Want wat als sommige stenen niet weggegooid hoeven te worden? Wat als ik ze niet hoef te ontkennen? Wat als ik ze niet hoef te vergeten? Wat als ik ze gewoon mag neerzetten?

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Want een steen neerzetten betekent niet dat hij nooit bestaan heeft. Het betekent niet dat het verdriet onbelangrijk was. Het betekent niet dat de liefde verdwenen is. Het betekent alleen dat ik niet verplicht ben hem iedere dag opnieuw op mijn schouders te leggen. Dat inzicht voelde verrassend zacht. Alsof iemand een raam openzette in een kamer waarvan ik niet wist dat ze benauwd was geworden.

Ik dacht aan mijn dochter. Aan alles wat ik al die jaren heb meegedragen. Aan alle vragen zonder antwoorden. Aan alle momenten die ik heb gemist. Dat verdriet hoort bij mijn verhaal. Dat zal altijd zo blijven. Tegelijkertijd besef ik tegenwoordig dat ik niet iedere ochtend hoef te bewijzen hoeveel ik van haar houd door opnieuw dezelfde steen op te tillen. Mijn liefde bestaat ook wanneer mijn handen even rusten. Die gedachte ontroerde mij meer dan ik had verwacht.

Want misschien is dat uiteindelijk wat heling doet. Niet vergeten. Niet ontkennen. Niet doen alsof iets nooit gebeurd is. Heling geeft toestemming om af en toe te gaan zitten naast datgene wat je draagt. Om te kijken naar de rugzak. Om een steen in je hand te nemen. Om hem te herkennen. Om hem te bedanken voor wat hij je heeft geleerd. Daarna mag je besluiten of hij vandaag nog mee hoeft.

Misschien is dat waarom de laatste vraag van de Weermeter zo belangrijk is geworden. Niet alleen wat neem ik mee? Maar ook: wat mag hier blijven? Want sommige dingen verdienen een plek in ons verhaal. Niet alles verdient een plek op onze schouders. Dat verschil zie ik nu pas. Eerlijk gezegd voelt dat als een vorm van thuiskomen. Niet omdat de rugzak leeg is. Niet omdat alle stenen verdwenen zijn. Maar omdat ik eindelijk ontdek dat ik degene ben die bepaalt welke steen ik morgen opnieuw oppak.

En welke steen veilig mag blijven liggen langs het pad waar ik hem jarenlang heb gedragen.

Kan ik mezelf vertrouwen om verder te wandelen?

Wanneer ik teruglees wat er de afgelopen weken in Verhalenland is ontstaan, voelt het alsof ik naar een wandelpad kijk dat ik zelf heb gelopen zonder vooraf te weten waar het naartoe zou leiden. Het begon met een eenvoudige vraag aan het einde van een dag. Hoe was mijn dag vandaag? Op dat moment leek het een praktische vraag. Een vraag voor een schema. Een vraag om even stil te staan bij emoties, gedachten, inspiratie of actie. Pas later begon ik te begrijpen dat die vraag veel groter was dan ik dacht. Niet omdat er iets mis was met mijn dag. Niet omdat ik antwoorden zocht. Het kwam doordat ik langzaam ontdekte dat een dag nooit alleen een dag is. Een dag wordt een week. Een week wordt een maand. Een maand wordt een jaar. Voor je het weet kijk je achterom naar een stuk leven dat opgebouwd werd uit duizenden kleine momenten die ooit onbelangrijk leken

Toen dat besef landde moest ik terugdenken aan de afgelopen elf jaar. Acht jaar verdriet om mijn dochter. Daarvoor nog drie jaar verdriet. Wanneer je dat zo opschrijft klinkt het bijna onwerkelijk. Elf jaar is een lange tijd. Lang genoeg voor kinderen om volwassen te worden. Lang genoeg voor bomen om flink te groeien. Lang genoeg voor een mens om ongemerkt een ander mens te worden. Toch voelde het nooit als elf jaar. Het voelde als één dag na de andere. Een dag waarop ik opstond. Een dag waarop ik probeerde verder te gaan. Een dag waarop ik hoopte. Een dag waarop ik verdriet voelde. Daarna kwam er weer een dag. Nog één. Daarna nog één. Pas achteraf zie je wat al die dagen samen hebben gebouwd.

Dat vind ik misschien wel het meest bijzondere van het leven. Terwijl wij bezig zijn met vandaag, bouwt het leven ondertussen aan morgen. Terwijl wij proberen te begrijpen wat er ontbreekt, groeien er ongemerkt nieuwe wortels onder de grond. Terwijl wij kijken naar gesloten deuren ontstaan er soms nieuwe paden zonder dat we het direct merken. Jarenlang dacht ik dat vertrouwen betekende dat ik moest weten hoe iets af zou lopen. Dat ik een vorm van zekerheid nodig had voordat ik verder kon. Zekerheid dat dingen goed zouden komen. Zekerheid dat pijn ooit zou verdwijnen. Zekerheid dat antwoorden zouden verschijnen op vragen die mij al jaren bezighielden. Tegenwoordig kijk ik daar anders naar. Niet omdat ik alle antwoorden heb gevonden. Juist doordat ik heb ontdekt dat het leven doorging zonder dat die antwoorden kwamen.

Wanneer ik eerlijk ben zie ik hoeveel tijd ik heb besteed aan wachten. Niet zichtbaar. Niet op een manier die andere mensen konden zien. Ik zat niet voor een raam naar de straat te staren. Er was geen kalender waarop ik dagen wegkraste. Toch was er ergens diep vanbinnen een deel van mij dat bleef wachten. Wachten op herstel. Wachten op verbinding. Wachten op een gesprek. Wachten op een moment waarop iets wat gebroken voelde weer heel zou worden. Lange tijd dacht ik dat dit liefde was. Tegenwoordig zie ik dat liefde iets veel zachters is. Liefde hoeft niet stil te staan om echt te zijn. Liefde kan blijven bestaan terwijl het leven beweegt. Liefde kan aanwezig zijn terwijl de seizoenen verder trekken. Liefde kan wortels hebben zonder dat zij zichzelf vastketent aan één plek.

Terwijl ik de Weermeter van Verhalenland zag ontstaan begon ik iets te begrijpen wat ik eerder niet kon zien. Het leven vraagt niet of ik het weer van morgen kan voorspellen. Het vraagt alleen of ik aanwezig wil zijn bij het weer van vandaag. Soms is er regen. Soms zon. Soms wind. Soms stilte. Sommige dagen voelen als lente. Andere als herfst. Af en toe lijkt het alsof de winter niet meer weggaat. Toch heb ik inmiddels vaak genoeg meegemaakt dat er ergens onder de grond al iets aan het groeien was terwijl ik dacht dat alles stilstond. Dat inzicht geeft een vreemd soort rust. Niet de rust van zekerheid. De rust van vertrouwen.

Eigenlijk doen bomen niets anders. Geen enkele boom weet hoeveel stormen er nog komen. Geen enkele boom weet hoeveel winters er nog volgen. Geen enkele boom krijgt vooraf een routebeschrijving van het leven. Toch groeit hij. Niet omdat hij weet wat er gaat gebeuren. Hij groeit omdat groeien zijn natuur is. Hoe langer ik hierover nadenk, hoe meer ik vermoed dat hetzelfde geldt voor mensen. Wij besteden soms zoveel energie aan het voorspellen van het leven dat we vergeten deel te nemen aan het leven. We willen weten hoe het afloopt voordat we durven wandelen. We willen weten of iets lukt voordat we durven beginnen. We willen weten of een deur ooit opengaat voordat we verder durven lopen. Ondertussen ligt het pad al voor ons.

Wanneer ik nu kijk naar de vraag die onder de Weermeter ligt, zie ik eigenlijk niet langer een schema. Ik zie een uitnodiging. Een uitnodiging om iedere avond even stil te staan bij wat ik meedraag, wat ik neerzet, wat ik heb geleerd, wat ik nodig heb. Niet om mezelf te verbeteren. Niet om mezelf te repareren. Gewoon om aanwezig te zijn bij mijn eigen leven. Want hoe meer ik hierover schrijf, hoe meer ik begin te geloven dat vertrouwen niet ontstaat doordat de toekomst duidelijk wordt. Vertrouwen ontstaat doordat ik ontdek dat ik mijzelf onderweg niet kwijt raak.

Dat is waarschijnlijk de grootste verandering van allemaal. Jarenlang zocht ik naar zekerheid. Tegenwoordig verlang ik meer naar vertrouwen. Zekerheid wil weten waar het pad eindigt. Vertrouwen zet een volgende stap zonder dat antwoord nodig te hebben. Zekerheid kijkt voortdurend naar de horizon. Vertrouwen kijkt naar de grond onder zijn voeten. Zekerheid vraagt of alles goed komt. Vertrouwen vraagt of ik morgen opnieuw verder kan wandelen.

Ik denk dat het antwoord daarop tegenwoordig steeds vaker ja is. Niet luid. Niet groots. Niet omdat alle vragen verdwenen zijn. Gewoon zacht. Zoals een boom die na de winter opnieuw besluit bladeren te maken.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema de weermeter van verhalenland

Het bericht 🌡️ De weermeter van verhalenland verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Een tante die mijn boek & verhalen had gelezen stuurde mij een gesproken bericht. Ze vertelde hoeveel herkenning ze vond in mijn woorden, hoeveel stukken van haar eigen verhaal ze terugzag tussen de regels door. Het was een warm bericht, precies het soort bericht waar ik jarenlang van had gedroomd toen ik begon met schrijven. Toch gebeurde er iets vreemds. Terwijl ik haar woorden hoorde, voelde ik niet direct vreugde. Ik voelde weerstand. Niet in mijn hoofd, maar in mijn lichaam. Alsof ergens diep vanbinnen een deur op een kier stond, maar niet volledig open wilde gaan. Later vroeg ze wat ik dan precies voelde wanneer iemand een compliment gaf. Het antwoord kwam sneller dan verwacht. Omdat ik zoveel kritiek heb ervaren in mijn leven, verwacht ik een compliment eigenlijk niet meer. Mijn systeem is gewend geraakt aan iets anders. Kritiek werd herkenbaar. Vertrouwd zelfs. Niet prettig, maar wel voorspelbaar. Een compliment voelt soms als een taal die ik begrijp, terwijl ik haar nooit echt heb leren spreken.

Die gedachte bleef hangen. Terwijl ik koffie zette. Terwijl ik naar buiten keek. Terwijl ik eigenlijk met heel andere dingen bezig was. Op een gegeven moment ontstond in Verhalenland een nieuw schema. Een eenvoudige deur. Aan de ene kant kritiek. Aan de andere kant complimenten. Eerst vond ik het een vreemd idee. Hoe konden die twee bij elkaar horen? De één doet pijn, de ander geeft vreugde. Toch bleef ik kijken. Net zolang totdat ik begreep wat ik eigenlijk had getekend. Kritiek raakt omdat je gezien wordt. Complimenten raken om precies dezelfde reden. Beide kloppen op dezelfde deur. Niet de deur van gelijk krijgen. Niet de deur van succes. De deur van gezien worden.

Ik dacht dat dat het inzicht was. Dat het schema af was. Dat ik had gevonden waar die weerstand vandaan kwam. Totdat ik merkte dat er iets niet klopte. Alsof ik naar de juiste tekening keek, maar nog niet naar de juiste verdieping. De uren daarna bleef die deur terugkomen. Tijdens gesprekken. Tijdens het schrijven. Zelfs toen ik probeerde over iets heel anders na te denken. Ergens bleef ze zachtjes aan mijn mouw trekken. Niet opdringerig. Gewoon aanwezig. Totdat ik ineens begreep dat die deur veel ouder was dan ik dacht.

Want kritiek van een vreemde doet pijn. Kritiek van iemand die dichtbij staat doet meer pijn. Dat verschil begrijpen de meeste mensen wel. Toch ontdekte ik dat er nog een laag onder lag. Een laag waar ik niet direct naar had gekeken. Want wat gebeurt er wanneer de persoon die je het liefst zou willen bereiken, de persoon van wie je het liefst erkenning zou ontvangen, juist degene is van wie je die erkenning niet meer krijgt? Wat gebeurt er wanneer liefde, gemis, verdriet, verlangen naar verbinding jarenlang door elkaar heen gaan lopen? Terwijl ik daarover nadacht voelde ik ineens waar de regen vandaan kwam.

Mijn dochter.

Dat inzicht kwam niet als een gedachte. Het kwam als een gevoel. Ineens begreep ik waarom sommige complimenten zo moeilijk landen. Niet omdat ik ze niet geloof. Niet omdat ik ze niet wil ontvangen. Maar omdat er ergens diep vanbinnen nog altijd een stem ontbreekt die ik zo graag zou willen horen. Wanneer iemand schrijft dat mijn woorden hem raken voel ik oprecht vreugde. Tegelijkertijd bestaat er soms een andere laag die fluistert: als dit waar is, waarom ziet zij dat dan niet? Dat is geen verwijt. Niet naar haar. Niet naar mezelf. Het is simpelweg verdriet dat zichtbaar wordt zodra er licht op valt.

Ik denk dat dit één van de dingen is waar weinig mensen over praten wanneer het gaat over ouderverstoting. We denken vaak aan lege stoelen tijdens verjaardagen, gemiste telefoontjes, feestdagen die anders lopen dan gehoopt. Wat minder zichtbaar is, zijn de plekken waar het verdriet zich verstopt. Soms verstopt het zich achter kritiek. Soms achter complimenten. Soms achter twijfel aan jezelf. Soms achter een deur waarvan je jarenlang dacht dat die ergens anders over ging.

Deze week ontdekte ik dat heling voor mij niet betekent dat verdriet verdwijnt. Vroeger dacht ik dat wel. Alsof er ooit een punt zou komen waarop alles opgelost zou zijn, waarna ik nergens meer verdriet om hoefde te voelen. Tegenwoordig kijk ik daar anders naar. Heling is niet geen verdriet meer voelen. Heling is weten waar de regen vandaan komt. Zodra ik herken welke wolk boven mij hangt, hoef ik niet meer bang te zijn voor iedere druppel die valt. Dan mag verdriet gewoon even regen zijn. Een regenbui die komt, blijft hangen, weer verder trekt. Zonder dat ik mezelf daarin verlies.

Dat is wellicht de grootste verandering van allemaal. Ik hoef niet langer te kiezen tussen sterk zijn of verdrietig zijn. Ik mag beide zijn. Ik mag geraakt worden door een compliment. Ik mag geraakt worden door een herinnering. Ik mag verlangen naar verbinding terwijl ik accepteer dat niet alles maakbaar is. Soms is dat genoeg. Soms is herkenning al een vorm van thuiskomen.

Nadat ik had ontdekt waar die deur werkelijk over ging, bleef ik nog rondlopen met een ongemakkelijk gevoel. Niet omdat het inzicht verkeerd voelde, maar juist omdat het zo kloppend was. Sommige waarheden komen niet binnen als een opluchting. Ze komen binnen als een spiegel. Je kijkt erin, herkent iets wat je al jaren wist, waarna je beseft dat je er al die tijd langs hebt gekeken.

Ik begon mij af te vragen hoeveel keuzes ik eigenlijk heb gemaakt vanuit die ene behoefte die ieder mens kent. De behoefte om gezien te worden. Niet bewonderd. Niet op een podium geplaatst. Gewoon gezien. Werkelijk gezien. Zoals je naar een boom kijkt die al jaren in een tuin staat. Niet omdat hij bijzonder probeert te zijn. Niet omdat hij aandacht vraagt. Gewoon omdat hij er is.

Wanneer een kind geboren wordt, leert het zichzelf kennen door de ogen van anderen. Een baby kijkt niet in de spiegel om te ontdekken wie hij is. Een baby kijkt naar gezichten. Naar blikken. Naar reacties. Naar de manier waarop iemand glimlacht wanneer hij de kamer binnenkomt. Op die manier ontstaat langzaam een gevoel van bestaan. Ik ben er. Ik doe ertoe. Ik word gezien. Jaren later verandert dat niet zoveel als we denken. Alleen worden de spiegels ingewikkelder.

Soms zoeken we bevestiging in relaties. Soms in werk. Soms in prestaties. Soms in de zorg voor anderen. Soms in de rol die we voor onszelf hebben gekozen. Vaak zonder dat we het doorhebben. Achter veel menselijke verlangens zit dezelfde vraag verborgen. Zie je mij? Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Want wat gebeurt er wanneer juist de persoon die je het liefst zou willen bereiken niet meer kijkt?

Die vraag hield mij bezig. Niet omdat ik een antwoord zocht. Het was eerder alsof de vraag mij gevonden had. Terwijl ik terugdacht aan de afgelopen jaren begon ik te begrijpen dat ouderverstoting niet alleen gaat over gemis. Natuurlijk is er gemis. Dat spreekt voor zich. Gemiste gesprekken. Gemiste herinneringen. Gemiste momenten die nooit meer terugkomen. Toch ontdekte ik dat er nog iets anders gebeurt. Een deel van jezelf blijft wachten. Niet bewust. Niet iedere dag. Niet voortdurend.

Maar ergens diep vanbinnen blijft een klein stukje hopen dat er ooit een moment komt waarop de ander zegt: ik zie je.

Ik denk dat veel ouders die met ouderverstoting te maken hebben dat gevoel herkennen. Niet omdat ze gelijk willen krijgen. Niet omdat ze willen winnen. Niet omdat ze perfect gevonden willen worden. Juist niet. De meeste ouders die ik spreek weten als geen ander dat ze fouten hebben gemaakt. Ik in ieder geval wel. Ik heb dingen gezegd die ik achteraf anders had willen doen. Ik heb dingen gemist. Dingen verkeerd ingeschat. Dingen niet begrepen. Zoals iedere ouder. Daar gaat het niet over. Het gaat over iets veel eenvoudigers.

Dat iemand ondanks al die menselijke tekortkomingen nog steeds zegt: ik zie je.

Terwijl ik daarover nadacht begreep ik ineens waarom sommige complimenten zo moeilijk landen. Want wanneer iemand schrijft dat mijn woorden helpen, ontstaat er niet alleen vreugde. Er ontstaat ook verdriet. Niet omdat het compliment onwaar is. Juist omdat het waar voelt. Het legt een verlangen bloot waarvan ik soms vergeet dat het er nog zit. Het verlangen om ook door haar gezien te worden.

Dat is een pijnlijk inzicht. Niet omdat het hopeloos is. Maar omdat ik ineens zag hoeveel energie het kost om voortdurend op een deur te blijven kloppen die niet open gaat. Op dat moment verscheen er nog een tweede inzicht. Een inzicht dat mij misschien nog wel meer rust gaf dan het eerste.

Wat als gezien worden niet begint bij degene die weg is? Wat als gezien worden begint bij degene die gebleven is?

Ik weet niet precies wanneer die gedachte ontstond. Ik weet alleen dat ik plotseling besefte hoeveel mensen er de afgelopen jaren op mijn pad zijn gekomen. Lezers die hun verhaal deelden. Mensen die een bericht stuurden. Mensen die zichzelf herkenden in woorden waarvan ik dacht dat niemand ze ooit zou lezen. Zelfs de gesprekken in Verhalenland begonnen ineens een andere kleur te krijgen. Alsof ik jarenlang naar één gesloten deur had gekeken, terwijl er achter mij ongemerkt tientallen andere deuren open waren gegaan.

Dat betekent niet dat het gemis verdwijnt. Dat betekent niet dat verdriet oplost. Dat betekent niet dat de deur ineens niet meer belangrijk is. Maar het betekent wel dat mijn leven niet langer volledig afhankelijk hoeft te zijn van één slot. Dat inzicht voelde als ademhalen.

Want misschien is dat uiteindelijk wat heling doet. Niet vergeten. Niet ontkennen. Niet doen alsof iets geen pijn meer doet. Heling verplaatst langzaam het zwaartepunt van wat ontbreekt naar wat aanwezig is. Van de deur die gesloten bleef naar de mensen die wel zijn blijven staan. Van de regen naar de bomen die ondanks die regen zijn blijven groeien.

Wanneer ik nu naar dat schema kijk, zie ik daarom niet alleen kritiek of complimenten. Ik zie liefde. Ik zie gemis. Ik zie verlangen naar verbinding. Maar ik zie ook iets anders. Ik zie een vrouw die langzaam ontdekt dat gezien worden niet uitsluitend afhankelijk is van degene die wegloopt. Soms begint het bij het durven zien van jezelf. Soms begint het bij de mensen die al die tijd naast je hebben gelopen zonder dat je het volledig durfde te geloven.

Misschien is dat waarom sommige complimenten tegenwoordig iets minder pijn doen dan vroeger. Niet omdat de regen verdwenen is. Maar omdat ik eindelijk weet waar de zon staat.

Toen ik eenmaal zag dat die deur niet alleen over kritiek of complimenten ging, begon ik iets anders te begrijpen. Iets wat veel ongemakkelijker was om naar te kijken. Want zolang ik dacht dat de pijn werd veroorzaakt door wat andere mensen deden, bleef de oplossing ook buiten mij liggen. Dan moest iemand anders veranderen. Dan moest iemand anders iets begrijpen. Dan moest iemand anders een deur openen die gesloten was gebleven. Dat klinkt logisch, totdat je ontdekt hoeveel macht je daarmee eigenlijk weggeeft zonder dat je het doorhebt.

De afgelopen jaren heb ik vaak gedacht dat mijn verdriet vooral te maken had met wat ik kwijt was geraakt. Mijn dochter. Een relatie. Een droom. Een toekomstbeeld waarvan ik ooit dacht dat het vanzelfsprekend was. Toch begon ik langzaam te zien dat verlies niet altijd het moeilijkste gedeelte is. Het moeilijkste gedeelte is vaak de ruimte die daarna ontstaat. Een lege plek waar ooit iets woonde. Een stilte die eerst gevuld werd door verwachtingen, hoop, gesprekken of plannen. Wanneer dat wegvalt, blijft er een vraag over die veel groter blijkt dan ik dacht.

Wie ben ik wanneer ik niet langer wacht?

Dat is een ongemakkelijke vraag. Niet omdat ik het antwoord niet weet, maar omdat ik ontdekte hoeveel van mijn energie jarenlang verbonden bleef aan deuren die gesloten waren. Niet bewust. Niet iedere dag. Toch was er altijd ergens een stukje aandacht dat keek naar wat ontbrak. Een stukje hoop dat zich bleef afvragen of er ooit iets zou veranderen. Een stukje verdriet dat bleef turen naar een horizon die niet dichterbij kwam.

Misschien is dat ook heel menselijk. Liefde doet dat met mensen. Wanneer iemand belangrijk voor je is, geef je niet zomaar op. Je hart kent geen agenda. Het kijkt niet naar kalenders. Het rekent niet uit hoeveel tijd er verstreken is. Liefde blijft vaak veel langer wachten dan ons verstand verstandig vindt. Toch ontdekte ik dat er een verschil bestaat tussen liefhebben en wachten. Een verschil dat ik jarenlang niet goed kon zien.

Liefhebben laat iets stromen. Wachten zet iets stil.

Terwijl ik daarover nadacht moest ik ineens denken aan de seizoenen van Verhalenland. Niet omdat ik een nieuw schema wilde maken, maar omdat ik zag hoe gemakkelijk mensen in een winter kunnen blijven wonen. Niet de winter van verdriet zelf, want verdriet hoort bij het leven. Ik bedoel de winter waarin alles draait om wat niet groeit. Wat niet terugkomt. Wat niet lukt. Wat niet verandert. Wanneer je lang genoeg naar kale takken kijkt, vergeet je soms dat er ook wortels bestaan.

Dat was misschien wel het grootste inzicht van de afgelopen tijd. Terwijl ik voortdurend keek naar wat verdwenen was, groeiden er ongemerkt ook nieuwe wortels. Mijn website groeide. Verhalenland groeide. Er ontstonden gesprekken die ik vroeger nooit had gevoerd. Er kwamen mensen op mijn pad die zichzelf herkenden in mijn woorden. Niet omdat ik een expert ben. Niet omdat ik antwoorden heb. Juist omdat ik onderweg hardop durfde te twijfelen. Omdat ik schreef over de dingen waar mensen meestal stil over blijven.

Soms vraag ik mij af hoeveel mensen rondlopen met hetzelfde gevoel. Het gevoel dat hun leven pas verder kan wanneer één specifieke deur open gaat. Alsof er ergens een laatste puzzelstuk ligt dat eerst gevonden moet worden voordat de rest mag beginnen. Ik begrijp dat gevoel inmiddels heel goed. Ik heb er jarenlang naast gewoond. Toch begin ik langzaam te vermoeden dat het leven anders werkt. Dat het leven niet wacht totdat wij compleet zijn. Dat groei niet wacht totdat verdriet verdwenen is. Dat vreugde niet wacht totdat iedere wond genezen is.

Misschien is dat ook waarom het idee van het Vreugdeboekje mij zo raakte. Niet omdat het over vreugde gaat. Het gaat eigenlijk over aandacht. Over de vraag waar ik mijn blik laat rusten. Want op dezelfde dag waarop ik verdriet voel om mijn dochter, kan er ook een vlinder op mijn viool landen. Op dezelfde dag waarop ik een rekening moet betalen, kan iemand schrijven dat mijn woorden hem geraakt hebben. Op dezelfde dag waarop een deur gesloten blijft, kan ergens anders een raam openstaan. Het één maakt het ander niet ongedaan. Het bestaat naast elkaar.

Dat besef bracht onverwacht veel rust. Niet omdat de pijn minder werd, maar omdat ik ophield haar voortdurend te vergelijken met de rest van mijn leven. Verdriet hoeft niet meer de hoofdrol te spelen om serieus genomen te worden. Liefde hoeft niet meer bewezen te worden door te blijven wachten. Gemis hoeft niet meer iedere kamer van het huis te bewonen om zichtbaar te blijven.

Wanneer ik tegenwoordig naar die deur kijk, zie ik daarom nog iets anders. Ik zie niet alleen de mensen die naar binnen kwamen of vertrokken. Ik zie ook de persoon die al die tijd aan deze kant van de deur stond. De vrouw die bleef schrijven. Die bleef zoeken. Die bleef liefhebben. Die bleef hopen. Niet perfect. Niet zonder fouten. Niet zonder verdriet. Gewoon mens.

Misschien begint heling uiteindelijk daar. Niet bij de deur die ooit open moet gaan. Niet bij het antwoord waar we zo lang op wachten. Maar bij het moment waarop we ontdekken dat ons leven ondertussen al verder is gegroeid dan de wachtkamer waarin we ooit zijn gaan zitten.

Wanneer ik terugkijk op de afgelopen jaren zie ik een vrouw die heel lang onderweg is geweest. Dat klinkt dramatischer dan ik het bedoel. Ik bedoel niet onderweg van de ene stad naar de andere. Niet onderweg naar een nieuwe relatie, een nieuwe woning of een nieuw hoofdstuk. Ik bedoel onderweg naar zichzelf. Pas nu ik dit opschrijf besef ik hoe vreemd dat eigenlijk klinkt. Alsof je een leven kunt leiden terwijl je tegelijkertijd nog steeds op zoek bent naar de plek waar je werkelijk mag landen. Toch denk ik dat veel mensen dat gevoel herkennen. We brengen soms jaren door met het zoeken naar een thuis, terwijl we ongemerkt denken dat dat thuis zich ergens buiten ons bevindt.

Ik heb dat ook gedacht. Ik dacht dat het thuis misschien lag in een relatie die stand zou houden. In een gezin dat bij elkaar zou blijven. In een toekomstbeeld dat ik ooit voor me zag. Later verschoof dat verlangen naar andere plekken. Een woning. Een dorp. Een tuin. Een plek waar ik rust zou voelen. Een plek waar ik eindelijk niet meer hoefde te zoeken. Het bijzondere is dat ik tegenwoordig nog steeds verlang naar zo’n plek. Ik hoop nog steeds op een huis waar ik mij thuis voel. Ik hoop nog steeds op een tuin waar bomen mogen groeien. Ik hoop nog steeds op een leven waarin er iets meer ademruimte is dan nu. Alleen zie ik inmiddels dat dat niet hetzelfde is als thuiskomen.

Want ergens onderweg gebeurde er iets wat ik niet had verwacht. Terwijl ik bleef zoeken naar een plek buiten mijzelf, begon er langzaam iets te verschuiven aan de binnenkant. Niet spectaculair. Geen blikseminslag. Geen groot inzicht dat alles veranderde. Het ging veel langzamer. Bijna ongemerkt. Een grens die ik vroeger niet durfde te trekken. Een verdriet dat ik niet langer wegduwde. Een compliment dat iets minder pijn deed dan voorheen. Een regenbui waarin ik bleef staan zonder erin te verdrinken. Achteraf zie ik dat al die kleine momenten samen iets hebben gebouwd wat ik destijds nog niet kon zien.

Wanneer ik denk aan ouderverstoting, aan verlies, aan gesloten deuren, aan alles wat anders liep dan gehoopt, voel ik nog steeds verdriet. Dat zal waarschijnlijk nooit helemaal verdwijnen. Liefde laat nu eenmaal sporen achter. Toch is het verdriet niet langer de plek waar ik woon. Dat verschil voelt belangrijk. Vroeger leek het soms alsof ik mijn tent had opgeslagen in het gemis. Alsof iedere gedachte uiteindelijk weer terugliep naar dezelfde plek. Tegenwoordig voelt het anders. Het verdriet reist met mij mee, maar het bepaalt niet langer de route.

Misschien is dat wat heling uiteindelijk doet. Niet omdat het verleden verdwijnt. Niet omdat pijn wordt uitgewist. Maar omdat het verleden niet langer de enige kamer in het huis is. Er komen nieuwe kamers bij. Kamers met licht. Kamers met herinneringen die niet alleen pijn doen. Kamers met mensen die binnenkomen zonder iets van je af te nemen. Kamers waarin gelachen wordt. Kamers waarin een vlinder zomaar besluit op een viool te landen terwijl je koffie staat te drinken. Het leven wordt niet kleiner door verdriet. Het wordt groter.

Terwijl ik dit schrijf moet ik denken aan de vraag die zo lang onder alles verborgen lag. De vraag die zich verstopt had achter kritiek, complimenten, ouderverstoting, relaties, gemis, verlangen naar verbinding. De vraag die ik pas zag toen ik ophield haar te zoeken. Zie je mij?

Jarenlang dacht ik dat het antwoord op die vraag ergens buiten mij lag. Bij een dochter. Bij een partner. Bij een ouder. Bij iemand die ooit zou zeggen dat ik genoeg was. Tegenwoordig kijk ik daar anders naar. Niet omdat erkenning onbelangrijk is. Niet omdat verbinding er niet toe doet. Integendeel. Mensen hebben elkaar nodig. We zijn gemaakt om gezien te worden. Alleen ontdek ik langzaam dat er een verschil bestaat tussen gezien willen worden en jezelf verliezen in de hoop dat iemand anders kijkt.

Want wat gebeurt er wanneer de persoon op wie je wacht nooit komt? Wat gebeurt er wanneer een deur gesloten blijft? Wat gebeurt er wanneer een antwoord uitblijft?

De afgelopen tijd ontdekte ik iets wat ik nooit had verwacht. Het leven stopt niet. De boom groeit gewoon verder. Niet uit onverschilligheid. Niet omdat de liefde verdwenen is. Juist omdat de liefde blijft bestaan. Wortels groeien ook wanneer een tak beschadigd raakt. De seizoenen gaan verder. De regen valt. De zon verschijnt weer. Er ontstaan nieuwe bladeren. Nieuwe vruchten. Nieuwe verhalen.

Dat is uiteindelijk wat thuiskomen betekent. Niet dat alles op zijn plaats valt. Niet dat iedere wond genezen is. Niet dat iedere deur open gaat. Thuiskomen betekent dat je jezelf niet langer achterlaat terwijl je wacht op iemand anders. Dat je naast je verdriet gaat zitten zonder erin te wonen. Dat je jouw eigen stem begint te vertrouwen. Dat je jezelf toestaat om te groeien, zelfs wanneer een deel van je hart nog steeds verlangt.

Wanneer ik nu terugkijk naar de deur van kritiek en complimenten zie ik iets wat ik eerder niet zag. Achter die deur stond al die tijd iemand te wachten. Niet mijn dochter. Niet een partner. Niet een ouder. Ikzelf. Misschien is dat wel de mooiste ontdekking van allemaal. Dat ik al die tijd op zoek was naar een thuis, terwijl ik langzaam bezig was er één te worden.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema kritiek & compliment

Het bericht 🚪 Kritiek versus compliment verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het begon met een zin over relaties. Geen ingewikkelde theorie, geen psychologisch model, geen hoofdstuk uit een zelfhulpboek. Gewoon een paar woorden die bleven hangen. Support in plaats van competitie. Ik las ze vluchtig, waarna ze zich vastzetten ergens tussen mijn hoofd en mijn hart. Support in plaats van competitie. Hoe langer ik erover nadacht, hoe meer ik voelde dat daar iets verborgen lag wat ik in veel van mijn relaties heb gemist, zonder precies te begrijpen waarom het mij zo raakte.

Terwijl ik terugkeek op mijn leven ontdekte ik iets wat mij jarenlang ontgaan was. Ik heb vaak gedacht dat een goede relatie draaide om liefde, trouw, aantrekkingskracht, humor of gedeelde interesses, terwijl ik nu vermoed dat iets anders veel belangrijker is. Iets wat zo vanzelfsprekend lijkt dat bijna niemand het benoemt, terwijl juist daar volgens mij het verschil zit tussen een relatie waarin je langzaam gaat bloeien en een relatie waarin je ongemerkt steeds een stukje kleiner wordt. Pas toen ik die woorden las — support in plaats van competitie — voelde ik iets verschuiven. Niet omdat ik ze voor het eerst hoorde, maar omdat ik voor het eerst begreep waarom bepaalde relaties mij energie gaven en andere relaties mij juist leeg achterlieten.

Wanneer ik terugdenk aan de momenten waarop ik enthousiast werd over een idee, een project, een blog, een inzicht of een droom die voorzichtig vorm begon te krijgen, dan waren het achteraf gezien niet de reacties zelf die het verschil maakten, maar het gevoel dat eronder lag. Voelde ik ruimte? Voelde ik nieuwsgierigheid? Voelde ik dat de ander blij werd van mijn enthousiasme? Of voelde ik dat mijn groei iets ongemakkelijks opriep? Dat laatste is lastig uit te leggen wanneer je er middenin zit, omdat het zelden begint met grote woorden of openlijke tegenwerking. Het zit vaak in kleine opmerkingen, een grapje dat net iets te vaak wordt herhaald, een zucht, een blik, een subtiele verschuiving waardoor je onbewust leert dat sommige dromen beter klein gehouden kunnen worden. Niet omdat iemand dat letterlijk zegt, maar omdat je voelt dat jouw enthousiasme niet wordt ontvangen als een bloem die opengaat, maar als iets dat te veel ruimte inneemt.

Dit is wel een van de mooiste inzichten dat ik de afgelopen tijd heb gekregen. Liefde gaat niet alleen over samen groeien. Liefde gaat over het verdragen van de groei van de ander. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, want wat gebeurt er wanneer degene naast je verandert, nieuwe dingen ontdekt, andere vragen gaat stellen, talenten ontwikkelt die eerst verborgen waren of een richting inslaat die jij zelf nooit hebt gekozen? Kun je dan nieuwsgierig blijven? Kun je blijven luisteren zonder direct te sturen, corrigeren of vergelijken? Kun je kijken naar iemand die groeit zonder het gevoel te krijgen dat jij daardoor kleiner wordt? Hoe langer ik daarover nadenk, hoe meer ik vermoed dat daar de echte green flag verborgen ligt. Niet in grote romantische gebaren, niet in perfecte woorden, niet in een bos bloemen op een willekeurige dinsdag, maar in iets veel kleiners, veel stillers, veel krachtigers. Twee woorden die zeggen: ik zie je. Twee woorden die zeggen: vertel eens. Twee woorden die ruimte maken voor een droom die niet van jou is. Twee woorden die laten zien dat er genoeg zonlicht is voor ons allebei.

Terwijl ik hierover nadacht verscheen er een beeld in mijn hoofd dat mij niet meer losliet. Twee bomen naast elkaar. Geen sprookjesbos. Geen romantische ansichtkaart. Gewoon twee bomen die toevallig dicht genoeg bij elkaar staan om elkaars aanwezigheid op te merken. Lange tijd keek ik naar relaties alsof twee mensen samen één boom moesten worden. Alsof liefde betekende dat je dezelfde richting op groeide, dezelfde dromen had, dezelfde interesses ontwikkelde of dezelfde bestemming bereikte. Tegenwoordig denk ik daar anders over. Ik denk dat gezonde liefde juist begint op het moment dat twee bomen twee bomen mogen blijven.

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Veel van ons zijn opgegroeid met het idee dat liefde iets is waarbij twee levens samensmelten tot één geheel. In werkelijkheid zie ik om mij heen dat juist daar vaak de problemen ontstaan. Zodra één van beide mensen zich ontwikkelt in een richting die de ander niet begrijpt, ontstaat er spanning. Zodra iemand nieuwe interesses krijgt, meer ruimte inneemt, zelfvertrouwen ontwikkelt of een droom durft na te jagen die eerst verborgen bleef, ontstaat de verleiding om te corrigeren, te sturen of af te remmen. Niet altijd bewust. Soms uit angst om elkaar kwijt te raken. Soms omdat verandering onzekerheid oproept. Soms omdat groei van de één pijnlijke vragen oproept bij de ander.

Toch doet de natuur iets heel anders. Een gezonde boom kijkt niet voortdurend naar de boom naast hem om te controleren of hij harder groeit. Een gezonde boom probeert niet de wortels van zijn buurman af te knippen. Een gezonde boom wordt niet boos wanneer de ander nieuwe takken krijgt. Hij richt zich op het enige wat hij werkelijk kan doen: zelf groeien richting het licht. Hoe langer ik daarover nadenk, hoe meer ik vermoed dat liefde veel minder gaat over vasthouden dan wij denken. Liefde gaat over ruimte. Ruimte voor verschillen. Ruimte voor dromen. Ruimte voor ontwikkeling. Ruimte om af en toe een richting in te slaan die de ander zelf nooit gekozen zou hebben.

Dat betekent niet dat je alles mooi hoeft te vinden wat de ander doet. Het betekent niet dat je overal enthousiast over hoeft te zijn. Het betekent alleen dat je bereid bent het licht niet weg te nemen. Dat je niet lacht om iets wat voor de ander belangrijk is. Dat je niet kleiner maakt wat de ander juist voorzichtig probeert te laten groeien. Dat je af en toe naast iemand kunt gaan staan, naar iets kunt luisteren wat je zelf nooit zou bedenken, waarna je simpelweg zegt: vertel eens verder. Hoe ouder ik word, hoe meer ik vermoed dat die woorden soms waardevoller zijn dan alle adviezen van de wereld. Want op dat moment geef je geen oplossing. Je geeft zonlicht.

Daarom raakte dit onderwerp mij zo diep. Niet omdat ik ineens een nieuwe theorie ontdekte over relaties, maar omdat ik eindelijk woorden vond voor iets wat ik al heel lang voelde. Wanneer ik terugkijk op mijn leven zie ik namelijk niet alleen de momenten waarop ik liefde zocht. Ik zie vooral de momenten waarop ik ruimte zocht. Ruimte om mezelf te zijn. Ruimte om enthousiast te worden over iets dat niemand anders interessant vond. Ruimte om hardop te denken, te dromen, te schrijven, te verdwalen in een idee dat zich nog niet volledig had gevormd. Ik zie nu dat ik vaak dacht dat ik op zoek was naar iemand die mij begreep, terwijl ik in werkelijkheid verlangde naar iemand die mij de ruimte gaf om mezelf te ontdekken. Dat is een belangrijk verschil.

Want begrip is prachtig, maar begrip heeft grenzen. Niemand kan volledig begrijpen wat zich afspeelt in het hoofd of hart van een ander mens. We lopen allemaal rond met onze eigen geschiedenis, onze eigen dromen, onze eigen angsten, onze eigen verborgen kamers waar zelfs wijzelf soms nauwelijks naar binnen durven kijken. Juist daarom denk ik dat liefde uiteindelijk niet draait om volledig begrijpen. Liefde draait om aanwezig blijven wanneer je iets niet begrijpt. Liefde draait om nieuwsgierig blijven wanneer iemand verandert. Liefde draait om de bereidheid om naast een ander te blijven lopen zonder voortdurend te bepalen welke richting die wandeling op moet gaan.

Terwijl ik dit schrijf realiseer ik mij dat die twee bomen eigenlijk veel meer zijn geworden dan een schema. Ze zijn een herinnering. Niet aan wat ik heb gemist, maar aan wat ik belangrijk vind. Een herinnering aan wat ik hoop ooit terug te vinden in een vriendschap, een relatie, een familieband of gewoon in het leven zelf. Twee bomen die elkaar niet kleiner maken. Twee bomen die niet voortdurend meten wie het verst gegroeid is. Twee bomen die niet concurreren om dezelfde plek onder de zon. Gewoon twee bomen die begrijpen dat er licht genoeg is voor allebei.

Misschien is dat uiteindelijk de mooiste green flag die ik ken. Niet iemand die je redt. Niet iemand die je compleet maakt. Niet iemand die precies hetzelfde denkt als jij. Maar iemand die glimlacht wanneer jouw ogen beginnen te stralen. Iemand die niet schrikt van jouw enthousiasme. Iemand die niet probeert jouw takken terug te snoeien zodra ze verder reiken dan verwacht. Iemand die kijkt naar jouw groei zonder daarin een bedreiging te zien voor de eigen wortels.

Terwijl ik naar het schema van de twee bomen kijk, hangt er daarom boven mijn bed niet alleen een herinnering aan liefde, maar ook een herinnering aan mezelf. Want uiteindelijk gaat dit verhaal niet over wachten tot iemand anders mij zonlicht geeft. Het gaat ook over de vraag of ik bereid ben mezelf datzelfde licht te gunnen. Of ik mijn eigen dromen serieus neem. Of ik mijn eigen groei de ruimte geef. Of ik durf te geloven dat er genoeg plaats is voor mijn wortels, mijn takken, mijn verhalen. Misschien begint iedere gezonde relatie uiteindelijk op die plek. Niet onder de boom van een ander, maar onder je eigen kroon, met je gezicht naar de zon.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema twee bomen die elkaar de zon gunnen

Het bericht ☀️ Twee bomen die elkaar de zon gunnen verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Deze begrippen helpen ons te begrijpen dat niet alleen een kind wordt geboren, maar ook een nieuwe versie van een volwassene. Een ouderrol ontstaat niet vanzelf. Net als een kind groeit, groeit een ouder mee.

Tegelijk voelen deze woorden voor sommige gezinnen te beperkt. Niet ieder kind groeit op bij een moeder en een vader. Er zijn adoptieouders, pleegouders, bonusouders, twee moeders, twee vaders en volwassenen die een kind liefdevol opnemen in hun hart zonder biologische band.

Daarom gebruik ik op deze website ook de bredere term:

De geboorte van een ouder

De geboorte van een ouder gaat niet over geslacht, maar over de innerlijke verandering die ontstaat wanneer je verantwoordelijkheid gaat dragen voor een kind. Het gaat over liefde, twijfel, groei, bescherming, loslaten, verbinding en de wens om iets waardevols door te geven.

Matrescence en patrescence zijn takken van dezelfde boom. De wortel blijft hetzelfde: Wanneer een kind wordt geboren, wordt ook een ouder geboren.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema geboorte van een ouder

Het bericht 🚼 De geboorte van een ouder verscheen eerst op De KUTste Moeder.

In eerste instantie zocht ik naar een tegenhanger. Een mannelijke versie van hetzelfde woord. Al snel ontdekte ik dat ik daarmee de verkeerde kant op liep. Het ging niet over tegenstellingen. Het ging niet over wie belangrijker is. Het ging niet over een wedstrijd tussen man of vrouw. Het ging over de vraag wat mensen uiteindelijk achterlaten wanneer de jaren zich beginnen op te stapelen. Toen verscheen het woord doorgever. Dat voelde direct anders.

Niet omdat mannen meer doorgeven dan vrouwen. Niet omdat vrouwen minder doorgeven dan mannen. Het voelde passend omdat het de aandacht verlegt van bezit naar nalatenschap. Van verzamelen naar delen. Van vasthouden naar verder laten reizen.

Wanneer ik terugkijk op de mannen die indruk op mij maakten, herinner ik mij zelden hun functie, hun salaris of hun status. Wat blijft hangen zijn andere dingen. Hun manier van kijken. Hun betrouwbaarheid. Hun gevoel voor rechtvaardigheid. Hun rust tijdens een storm. Hun vermogen om naast iemand te blijven staan wanneer het leven ingewikkeld wordt.

Opvallend genoeg zijn dat precies de dingen die zich moeilijk laten meten. Niemand krijgt een diploma voor trouw blijven aan zijn waarden. Niemand ontvangt een medaille omdat hij jarenlang een veilige haven vormde voor de mensen om hem heen. Toch blijken juist dat soort eigenschappen vaak generaties lang door te werken.

Terug naar de natuur

Een jonge boom groeit vooral voor zichzelf. Hij ontwikkelt wortels. Hij zoekt licht. Hij bouwt aan een stevige stam. Veel energie gaat naar worden wie hij is. Daar is niets mis mee. Sterker nog, zonder die fase zou er later weinig zijn om door te geven. Op een bepaald moment verschuift de aandacht. De boom hoeft zichzelf niet langer te bewijzen. Zijn kracht zit niet meer uitsluitend in groei. Zijn kracht zit steeds vaker in wat hij mogelijk maakt voor anderen. Vogels vinden een plek tussen zijn takken. Jonge scheuten profiteren van zijn beschutting. Wortels raken verweven met een netwerk dat veel groter is dan de boom alleen.

Toen begon ik te begrijpen waarom het woord doorgever zoveel rust bracht. Een doorgever is niet bezig met wat hij bezit. Een doorgever is bezig met wat hij achterlaat. Niet uitsluitend voor zijn kinderen. Niet uitsluitend voor zijn familie. Voor iedereen die zijn pad kruist. Want uiteindelijk bestaat een mensenleven niet uit wat wij verzamelen. Een mensenleven bestaat uit wat wij doorgeven. Zo ontstond de doorgever. Niet als tegenhanger van de doorgeefster. Niet als een oude vorm van mannelijkheid in een nieuw jasje. Eerder als een herinnering dat ook mannen ooit op een punt komen waarop de vraag verandert van: “Wat wil ik bereiken?” naar: “Wat wil ik nalaten?”

Op het moment dat ik mij verder ging verdiepen in de seizoenen van de man, ontdekte ik iets wat mij fascineerde. Waar een vrouw geboren wordt met vrijwel alle eicellen die zij ooit zal dragen, produceert het lichaam van een man gedurende zijn hele leven nieuw zaad. Een enkele zaadcel doet er ongeveer vierenzestig tot vierenzeventig dagen over om volledig tot rijping te komen. Terwijl ik daarover nadacht, zag ik ineens een beeld voor mij. Niet van een fabriek. Niet van een machine. Eerder van een rivier.

Een rivier stopt immers niet met stromen omdat er gisteren al water voorbij kwam. Iedere dag verschijnt er nieuw water. Iedere dag beweegt de stroom zich verder. Dat beeld voelde verrassend passend bij de mannelijke kant van het verhaal.

Gedurende de eerste helft van het leven draait veel om opbouw. Kennis wordt verzameld. Ervaringen stapelen zich op. Relaties ontstaan. Successen worden gevierd. Teleurstellingen laten hun sporen achter. Langzaam vormt zich een karakter. Niet in één keer. Niet via een rechte lijn. Eerder via een verzameling van duizenden kleine keuzes die zich in de loop der jaren ophopen.

Wanneer wij jong zijn, kijken wij vaak vooruit. De horizon trekt. Er valt nog zoveel te ontdekken. Zoveel te bereiken. Zoveel te bewijzen. Op een bepaald moment verschuift dat perspectief. Niet abrupt. Niet zichtbaar op een kalender. Toch verandert er iets. De blik richt zich steeds vaker op wat blijft wanneer wij er zelf niet meer zijn.

Dat bracht mij opnieuw terug bij het woord doorgever

Want een doorgever geeft uiteindelijk veel meer door dan zijn biologische zaad. Sterker nog, de meeste dingen die werkelijk van waarde blijken, hebben niets met voortplanting te maken. Een kind onthoudt vaak niet wat zijn vader allemaal bezat. Een kind onthoudt hoe zijn vader reageerde wanneer het leven moeilijk werd. Een leerling onthoudt niet ieder woord van een docent. Wel de manier waarop hij behandeld werd. Een vriend onthoudt niet iedere gebeurtenis. Wel de momenten waarop iemand bleef staan terwijl anderen verdwenen.

Steeds opnieuw kwam ik uit bij hetzelfde inzicht. Mensen geven zichzelf door. Hun manier van kijken. Hun gevoel voor rechtvaardigheid. Hun vermogen om lief te hebben. Hun moed. Hun angsten. Hun zachtheid. Hun karakter reist vaak verder dan zij ooit zullen weten.

Dat vond ik een ontroerende gedachte. Want op dat moment verandert de vraag van: “Wat laat ik achter?” naar: “Wat geef ik eigenlijk door zonder dat ik het doorheb?” Ieder mens laat immers sporen na. Niet alleen via grote daden. Juist via kleine momenten. Een gesprek aan een keukentafel. Een hand op een schouder. Een voorbeeld dat jarenlang blijft hangen zonder dat degene die het gaf zich daarvan bewust was.

Toen ik opnieuw naar de boom keek, begon ik iets te begrijpen. Een boom verspreidt zijn zaden niet door ze stevig vast te houden. Hij laat ze los. De wind neemt ze mee. Sommige landen op vruchtbare grond. Andere verdwijnen uit beeld. De boom weet niet welke zullen uitgroeien tot nieuwe bomen. Toch blijft hij geven.

Misschien is dat wel de kern van de doorgever. Niet de behoefte om controle te houden over wat hij nalaat. Niet de behoefte om alles naar zijn hand te zetten. Maar het vertrouwen dat wat werkelijk waardevol is zijn eigen weg zal vinden. Zoals een zaadje dat door de wind wordt meegenomen naar een plek die de boom zelf nooit zal zien.

Wat is werkelijk van hem?

Terwijl ik verder nadacht over de doorgever, merkte ik dat mijn aandacht langzaam verschoof. Aanvankelijk keek ik naar wat een man doorgeeft. Zijn kennis. Zijn ervaringen. Zijn verhalen. Zijn waarden. Hoe langer ik daarover nadacht, hoe meer ik besefte dat er nog een laag onder lag. Want voordat een mens iets kan doorgeven, moet hij eerst ontdekken wat werkelijk van hem is.Dat klinkt eenvoudiger dan het is.

Veel mannen groeien op met beelden over hoe een man zou moeten zijn. Sterk. Zelfstandig. Oplossingsgericht. Succesvol. De wereld zit vol verwachtingen. Sommige worden uitgesproken. Andere hangen stilletjes in de lucht. Een man leert vaak al vroeg wat gewaardeerd wordt. Hard werken. Doorzetten. Niet te veel klagen. Problemen oplossen. Vooruit blijven gaan. Daar is op zichzelf niets mis mee. Veel van die eigenschappen zijn prachtig. Ze helpen bouwen. Ze helpen beschermen. Ze helpen mensen overeind te blijven tijdens moeilijke periodes. Toch ontstaat er soms een gevaar. Een mens kan zo druk worden met voldoen aan verwachtingen dat hij vergeet stil te staan bij wie hij werkelijk is.

Wanneer ik terugkijk op de mannen die indruk op mij maakten, waren dat zelden de mannen met de meeste macht. Het waren vaak mannen die iets anders hadden gevonden. Een bepaalde rust. Een bepaalde echtheid. Een manier van aanwezig zijn zonder voortdurend te hoeven bewijzen wat zij waard waren. Alsof zij ergens onderweg ontdekt hadden dat karakter uiteindelijk belangrijker is dan status. Dat inzicht raakte mij meer dan ik had verwacht.

Want op dat moment verandert de betekenis van doorgeven. Een doorgever geeft niet alleen kennis door. Hij geeft zichzelf door. Zijn integriteit. Zijn humor. Zijn zachtheid. Zijn vermogen om verantwoordelijkheid te nemen wanneer hij fouten maakt. Zijn bereidheid om te blijven leren, zelfs op latere leeftijd. Zijn manier van omgaan met verlies. Zijn manier van omgaan met liefde. Juist die dingen blijken vaak verrassend besmettelijk.

Kinderen kijken niet alleen naar wat een vader zegt. Zij kijken naar wat hij doet. Vrienden luisteren niet alleen naar woorden. Zij voelen of iemand leeft naar zijn overtuigingen. Collega’s onthouden niet iedere vergadering. Wel hoe iemand anderen behandelde wanneer er spanning ontstond. Steeds opnieuw kwam ik uit bij dezelfde gedachte. De grootste nalatenschap van een mens bestaat niet uit wat hij bezit. Zij bestaat uit wat hij belichaamt.

Het beeld van de boom.

Een jonge boom groeit omhoog. Hij zoekt licht. Hij probeert zijn plek te vinden tussen andere bomen. Een oudere boom doet iets anders. Zijn aandacht verschuift langzaam van groeien naar dragen. Vogels landen op zijn takken. Dieren zoeken beschutting rond zijn stam. Zijn wortels worden onderdeel van een netwerk dat veel groter is dan hijzelf.

Op een bepaalde manier gebeurt hetzelfde bij mensen. De eerste helft van het leven staat vaak in het teken van worden. De tweede helft lijkt steeds meer te draaien om betekenis. Niet de vraag hoeveel ruimte iemand inneemt, maar hoeveel ruimte iemand geeft.

Misschien is dat wel de diepste betekenis van de doorgever. Niet iemand die voortdurend probeert meer te verzamelen. Niet iemand die krampachtig vasthoudt aan controle. Niet iemand die zichzelf centraal blijft stellen. Maar iemand die langzaam ontdekt dat de mooiste dingen in het leven pas kunnen worden doorgegeven wanneer je bereid bent ze te delen. Zoals een boom die zijn zaden laat vallen zonder te weten waar zij terecht zullen komen. Zoals een verhaal dat verder reist nadat de verteller is vertrokken. Zoals liefde die haar weg blijft vinden lang nadat de oorspronkelijke bron uit beeld verdwenen is.

Daar, ergens tussen loslaten en vertrouwen, begint de geboorte van de doorgever.

Laatste seizoen

Op het moment dat ik begon te schrijven over de doorgever, dacht ik aanvankelijk ook dat dit het laatste seizoen van de man zou zijn net zoals bij de vrouw. Het voelde logisch. Eerst is er de jongen die zijn plek probeert te vinden in de wereld. Daarna de man die bouwt, zoekt, leert, liefheeft, fouten maakt, opnieuw begint. Vervolgens de vader, schepper of bouwer die probeert iets van betekenis achter te laten. Daarna de doorgever die ontdekt dat zijn grootste nalatenschap niet bestaat uit wat hij bezit, maar uit wat hij doorgeeft. Het verhaal leek rond. Totdat ik opnieuw naar de boom keek.

Want een boom die zijn zaden heeft verspreid, verdwijnt niet uit het landschap. Sterker nog, juist dan begint een andere kwaliteit zichtbaar te worden. Een jonge boom staat vooral in het teken van groei. Hij zoekt licht. Hij ontwikkelt wortels. Hij probeert stevig genoeg te worden om stormen te doorstaan. Veel energie gaat naar het bouwen van zichzelf. Naar worden wie hij is. Naar het vormen van een stam die sterk genoeg is om het gewicht van de jaren te dragen. Bij een oude boom verschuift dat. De stam wordt dikker. De wortels reiken dieper. De boom hoeft zichzelf niet langer te bewijzen. Hij hoeft niet meer hoger te worden dan de bomen naast hem. Hij hoeft niet meer te laten zien hoe sterk hij is. Zijn aanwezigheid alleen begint betekenis te krijgen.

Toen ontstond dezelfde vraag die eerder verscheen bij de doorgeefster. Wat doet een oude boom eigenlijk? Hoe draagt hij nog bij wanneer de jaren van snelle groei achter hem liggen? Het antwoord bleek verrassend eenvoudig. Hij beschermt. Zijn kruin vangt de eerste windvlagen op voordat jonge scheuten geraakt worden. Zijn wortels houden de bodem bijeen tijdens zware regenval. Vogels bouwen nesten tussen zijn takken. Dieren vinden beschutting tegen hitte, kou of storm. Onder de grond maakt hij deel uit van een netwerk dat veel groter is dan hijzelf. Zelfs wanneer hij nauwelijks nog groeit, blijft hij van betekenis voor alles wat om hem heen leeft.

Op dat moment verscheen een nieuw woord. Beschermer. Niet als vervanger van de doorgever. Niet als een hogere vorm van mannelijkheid. Eerder als een natuurlijk vervolg. De doorgever laat zijn ervaringen verder reizen. De beschermer bewaakt de ruimte waarin nieuw leven zich kan ontwikkelen. Dat inzicht raakte mij diep, omdat bescherming in onze samenleving vaak wordt verward met controle. Alsof beschermen betekent dat je alles moet oplossen, alles moet overnemen, overal tussen moet springen. De natuur laat iets anders zien. Een boom trekt niet aan de bladeren van een jonge scheut om hem sneller te laten groeien. Een boom schreeuwt niet tegen een zaadje welke kant het op moet. Een boom creëert omstandigheden waarin groei mogelijk wordt.

Wanneer ik terugkijk op de mannen die werkelijk indruk op mij maakten, herinner ik mij niet hoeveel macht zij hadden of hoeveel succes zij behaalden. Ik herinner mij hoe veilig hun aanwezigheid voelde. Hoe zij kalm bleven wanneer anderen in paniek raakten. Hoe zij luisterden zonder direct met oplossingen te komen. Hoe zij hun kracht gebruikten als beschutting in plaats van als wapen. Juist dat soort mannen blijven vaak langer hangen in het geheugen dan de mannen die voortdurend op de voorgrond stonden.

Misschien is dat wel de taak van de beschermer. Niet vechten tegen iedere storm die zich aandient. Niet voorkomen dat anderen fouten maken. Niet voortdurend redden. Gewoon aanwezig blijven. Zoals een oude boom aanwezig blijft. Stevig geworteld. Niet langer bezig met zichzelf. Beschikbaar voor wat nog groeit. Toen besefte ik iets wat mij ontroerde. De beschermer bouwt niet langer aan zijn eigen kroon. Zijn aandacht verschuift naar de jonge bomen die onder zijn takken opgroeien. Zijn nalatenschap wordt zichtbaar in de mensen die hij onderweg heeft geraakt, in kinderen, vrienden, collega’s, leerlingen, onbekenden die ooit moed ontvingen op een moment dat zij die nodig hadden.

Misschien is dat waarom de natuur geen echt einde kent. Het leven verandert voortdurend van vorm. Wat eerst zaad was, wordt boom. Wat eerst boom was, wordt schaduw. Wat eerst schaduw was, wordt bescherming voor nieuw leven. Wanneer ik nu naar de seizoenen van de man kijk, zie ik daarom geen rechte lijn die eindigt in ouderdom. Ik zie een cirkel. Een beweging. Een levensboom waarin iedere fase haar eigen betekenis draagt. Ergens aan de rand van dat bos staat hij. De beschermer. Niet op de hoogste heuvel. Niet in het middelpunt van de aandacht. Maar precies daar waar jonge scheuten hun eerste storm proberen te doorstaan. Juist daardoor is zijn aanwezigheid van onschatbare waarde.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema de geboorte van een doorgever

Het bericht 🍂 De geboorte van de doorgever verscheen eerst op De KUTste Moeder.

In onze samenleving wordt veel geschreven over jong zijn. Over verliefd worden. Over kinderen krijgen. Over de overgang. Daarna lijkt het verhaal voor veel vrouwen stil te vallen. Alsof de belangrijkste hoofdstukken geschreven zijn. Alsof het hoogtepunt voorbij is. Dat voelde voor mij nooit kloppend.

Wanneer ik naar de natuur kijk, zie ik namelijk iets anders. Een boom verliest zijn waarde niet zodra hij minder vruchten draagt. Integendeel. Juist oudere bomen spelen vaak een belangrijke rol binnen een bos. Zij bieden schaduw, houden vocht vast tijdens droge periodes, beschermen jonge scheuten tegen harde wind, vormen een thuis voor vogels, insecten, paddenstoelen, mossen. Hun betekenis verdwijnt niet. Hun betekenis verandert.

Tijdens een van mijn onderzoeken ontstond eerst het woord wijze vrouw. Dat voelde niet goed. Niet iedere oudere vrouw wordt wijs. Leeftijd geeft geen garantie voor inzicht. Daarna kwamen allerlei andere woorden voorbij. Geen ervan bleef hangen. Tot ineens het woord doorgeefster verscheen als idee. Op dat moment viel er iets op zijn plek.

Een doorgeefster hoeft niet per se moeder te zijn. Een doorgeefster hoeft niet eens kinderen te hebben. Het gaat niet over voortbrengen. Het gaat over doorgeven. Verhalen. Ervaringen. Waarschuwingen. Troost. Liefde. Kennis. Inzichten. Alles wat een mens tijdens zijn leven verzamelt. Opeens kreeg de fase na de vruchtbaarheid een nieuwe betekenis. Niet als einde van iets, maar als begin van een andere taak. Niet langer gericht op wat door het lichaam wordt voortgebracht, maar op wat vanuit het hart wordt doorgegeven.

Dat voelde voor mij veel levendiger dan woorden als ouderdom of aftakeling. Alsof de herfst van het leven niet draait om wat verdwijnt, maar om wat geoogst is. Alsof de vraag verandert van: “Wat ga ik nog worden?” naar: “Wat wil ik nalaten?” Het bijzondere is dat ik dit woord niet bedacht heb vanuit de overgang. Ik kwam uit bij dit woord doordat ik naar de natuur keek. Naar bomen. Naar seizoenen. Naar hoe leven zich blijft ontwikkelen, zelfs wanneer de vorm verandert. Een appelboom die geen appels meer draagt, blijft immers een boom. Sterker nog, vaak wordt zijn waarde juist zichtbaar doordat hij zoveel meer doet dan alleen vrucht dragen.

Zo ontstond de doorgeefster. Niet als eindpunt. Niet als afscheid. Maar als een nieuw seizoen.

Eitjes

Toen ik mij verder ging verdiepen in de seizoenen van de vrouw, ontdekte ik iets wat mij diep raakte. Een meisje wordt namelijk geboren met vrijwel alle eicellen die zij ooit zal hebben. Terwijl zij nog veilig in de buik van haar moeder groeit, draagt zij al de eitjes die later onderdeel zullen zijn van haar eigen levensverhaal. Dat gegeven alleen al vond ik wonderlijk. Op het hoogtepunt van de ontwikkeling in de baarmoeder bevat een ongeboren meisje ongeveer zes tot zeven miljoen onrijpe eicellen. Nog vóór haar geboorte begint dat aantal af te nemen. Wanneer zij ter wereld komt, zijn er gemiddeld nog één tot twee miljoen aanwezig. Tegen de tijd dat de puberteit aanbreekt, blijven daar ongeveer driehonderdduizend tot vijfhonderdduizend van over.

Tijdens de vruchtbare jaren komt slechts een klein deel daadwerkelijk tot rijping. In een gemiddeld leven zullen ongeveer vierhonderd tot vijfhonderd eisprongen plaatsvinden. De rest verdwijnt stilletjes op de achtergrond. Geen verlies. Geen fout. Gewoon onderdeel van het natuurlijke ritme van het lichaam. Toen ik dat voor het eerst besefte, keek ik ineens anders naar de overgang. Niet als een defect systeem dat ophoudt met werken. Niet als een lichaam dat iets kwijtraakt. Eerder als een boom die langzaam een seizoen bereikt waarin haar taak verandert.

Gedurende tientallen jaren draait een groot deel van het vrouwelijke lichaam om de mogelijkheid van nieuw leven. Iedere maand opnieuw wordt een eitje voorbereid. Iedere maand opnieuw maakt het lichaam ruimte voor een toekomst die zich zou kunnen ontvouwen. Zelfs wanneer een vrouw nooit kinderen krijgt, blijft dat ritme aanwezig. Het lichaam kent het verhaal van potentie.

Op een bepaald moment verandert dat. De voorraad die ooit miljoenen sterk was, wordt steeds kleiner. De cyclus wordt onregelmatiger. Hormonen beginnen te schommelen. Het lichaam lijkt afscheid te nemen van een taak die het jarenlang heeft vervuld. Veel beschrijvingen van de overgang blijven hangen bij klachten, opvliegers, nachtelijk zweten of stemmingswisselingen. Hoewel die ervaringen heel reëel kunnen zijn, voelde het voor mij alsof daarmee slechts een klein deel van het verhaal verteld wordt.

Wanneer ik naar de natuur kijk, zie ik namelijk dat ieder seizoen een bedoeling heeft. De herfst bestaat niet om de zomer af te breken. De herfst bestaat om ruimte te maken voor iets nieuws. Bladeren vallen niet omdat de boom gefaald heeft. Bladeren vallen omdat de boom zich voorbereidt op een volgende fase. Dat bracht mij terug bij het woord doorgeefster.

Want als de vruchtbare jaren langzaam naar de achtergrond verdwijnen, ontstaat er ruimte voor een andere vorm van vruchtbaarheid. Niet langer gericht op het voortbrengen van nieuw leven, maar op het doorgeven van wat tijdens een leven verzameld is. Verhalen. Inzichten. Ervaringen. Liefde. Waarschuwingen. Troost. Dingen die niet in een baarmoeder groeien, maar in een mensenhart.

Misschien is dat wel waarom het woord doorgeefster zoveel rust bracht. Het verschuift de aandacht van wat verdwijnt naar wat zichtbaar wordt. Niet de vraag hoeveel eitjes er nog over zijn, maar de vraag wat er onderweg geoogst is. Niet de vraag wat het lichaam niet meer doet, maar de vraag wat een mens inmiddels te geven heeft gekregen.

Wanneer ik daar zo naar kijk, voelt de overgang niet langer als het einde van een verhaal. Het voelt als de geboorte van een nieuw hoofdstuk.

Wat geeft een doorgeefster eigenlijk door?

Toen het woord doorgeefster eenmaal op zijn plek viel, ontstond er vrijwel direct een nieuwe vraag. Wat geeft een doorgeefster eigenlijk door? Op het eerste gezicht lijkt het antwoord eenvoudig. Kennis. Ervaring. Verhalen. Toch voelde dat antwoord voor mij te oppervlakkig. Wanneer ik naar mijn eigen leven kijk, zie ik namelijk dat de meest waardevolle lessen zelden uit boeken kwamen. De dingen die mij gevormd hebben, ontstonden vaak juist door vallen, opstaan, verliezen, liefhebben, vasthouden, loslaten. Niet de theorie bleef hangen. De ervaring bleef hangen.

Een kind leert niet wat verdriet is doordat iemand het uitlegt. Een kind leert verdriet doordat het afscheid moet nemen van iets waar het van houdt. Een mens leert niet wat liefde is doordat hij een woordenboek openslaat. Liefde wordt zichtbaar in ontmoeting, gemis, zorg, nabijheid. De belangrijkste lessen van het leven laten zich moeilijk vangen in regels. Ze worden doorgegeven via verhalen.

Wanneer ik terugkijk op de vrouwen die mij hebben gevormd, herinner ik mij vaak niet hun adviezen. Ik herinner mij hun aanwezigheid. Hun manier van kijken. Hun zachtheid. Hun kracht. Hun humor. Hun eigenaardigheden. Dingen die nooit bewust werden onderwezen, maar die toch een plek vonden in mijn leven. Dat bracht mij bij een bijzonder inzicht. Een doorgeefster geeft niet alleen door wat zij weet. Een doorgeefster geeft vooral door wie zij geworden is. Dat klinkt eenvoudig, maar hoe langer ik daarover nadacht, hoe groter dat inzicht werd. Want op dat moment verschuift de aandacht van kennis naar karakter. Van informatie naar menselijkheid. Van het hoofd naar het hart.

In onze samenleving wordt veel nadruk gelegd op wat mensen bereiken. Diploma’s. Functies. Bezittingen. Status. Toch verdwijnen die dingen opvallend snel naar de achtergrond wanneer een mens ouder wordt. Wat overblijft, is vaak iets veel eenvoudigers. Hoe voelde het om bij iemand te zijn? Voelde je je veilig? Gezien? Welkom? Geliefd? Dat zijn de dingen die blijven hangen. Een doorgeefster draagt daardoor een bijzondere verantwoordelijkheid. Niet omdat zij perfect moet zijn. Niet omdat zij alle antwoorden moet kennen. Juist niet. Een doorgeefster laat zien hoe een mens omgaat met het leven zelf. Hoe zij liefheeft. Hoe zij omgaat met verlies. Hoe zij opnieuw opstaat na een moeilijke periode. Hoe zij blijft groeien terwijl niemand meer van haar verwacht dat zij groeit.

Wanneer ik kijk naar de verhalen die op mijn website verschijnen, begin ik steeds beter te begrijpen waarom ik schrijf. Lange tijd dacht ik dat ik ervaringen probeerde te verwerken. Tegenwoordig denk ik dat er nog iets anders gebeurt. Ik probeer woorden te geven aan dingen die vaak verborgen blijven. Dingen waar veel mensen mee rondlopen zonder taal te hebben om ze uit te drukken. Dat is uiteindelijk ook een vorm van doorgeven. Niet omdat ik de waarheid bezit.Niet omdat ik het beter weet.

Maar omdat ieder mens onderweg iets verzamelt wat van waarde kan zijn voor een ander. Soms is dat een inzicht. Soms een waarschuwing. Soms een troostende gedachte. Soms slechts de geruststelling dat iemand anders dezelfde weg heeft bewandeld. Wanneer ik de doorgeefster voor mij zie, zie ik daarom geen vrouw die achterom kijkt naar wat voorbij is. Ik zie een vrouw die met zachte handen de oogst verzamelt van alles wat haar leven haar heeft geleerd. Niet om het voor zichzelf te bewaren. Juist om het verder te laten reizen.

Want uiteindelijk is dat misschien wel de essentie van een doorgeefster. Niet wat zij heeft ontvangen. Maar wat zij achterlaat.

De Beschermster

Op het moment dat ik begon te schrijven over de doorgeefster, dacht ik aanvankelijk dat dit het laatste seizoen van de vrouw zou zijn. Het voelde logisch. Eerst is er het meisje. Daarna de vrouw. Vervolgens de moeder of schepster. Daarna de doorgeefster. Het verhaal leek rond. Totdat ik naar de boom gingen kijken.

Want een boom die geen vruchten meer draagt, verdwijnt niet uit het bos. Sterker nog, vaak wordt zijn aanwezigheid juist belangrijker. Een jonge boom staat vooral in het teken van groei. Wortels zoeken hun weg door de aarde. Takken reiken naar het licht. Bloesem verschijnt. Vruchten ontstaan. Alles draait om ontwikkeling, om voortbrengen, om worden. Bij een oude boom verschuift dat. De groei wordt trager. De stam wordt dikker. De wortels reiken dieper. De boom hoeft zichzelf niet meer te bewijzen. Hij hoeft niet langer hoger te worden dan de bomen naast hem. Hij hoeft niet langer te laten zien wat hij kan. Zijn aanwezigheid alleen begint betekenis te krijgen.

Er ontstond een nieuwe vraag. Wat doet een oude boom eigenlijk? Het antwoord bleek verrassend eenvoudig. Hij beschermt. Zijn kruin vangt stormen op voordat jonge scheuten geraakt worden. Zijn wortels houden vocht vast tijdens droge periodes. Vogels bouwen nesten tussen zijn takken. Dieren vinden beschutting tegen regen of hitte. Onder de grond vormt zich een netwerk dat voeding doorgeeft aan andere bomen. Zelfs wanneer hij nauwelijks nog vrucht draagt, blijft hij bijdragen aan het leven om hem heen.

Op dat moment verscheen een nieuw woord aan de horizon. Beschermster. Niet als vervanger van de doorgeefster. Niet als een hogere fase. Eerder als een natuurlijk vervolg. De doorgeefster verzamelt de oogst van een leven. De beschermster bewaakt wat verder mag groeien. Dat voelde direct anders dan de beelden die onze samenleving vaak gebruikt wanneer het over ouder worden gaat. Er wordt gesproken over achteruitgang, verval, verlies van betekenis, alsof een mens langzaam minder wordt naarmate de jaren verstrijken. De natuur laat iets heel anders zien. De natuur laat zien dat rollen veranderen.

Een jonge boom produceert vruchten. Een oude boom produceert ruimte. Dat inzicht raakte mij diep. Ruimte is immers onzichtbaar. Je kunt haar niet vasthouden. Je kunt haar niet meten. Toch heeft ieder mens haar nodig. Ruimte om fouten te maken. Ruimte om te leren. Ruimte om verdriet te voelen. Ruimte om opnieuw te beginnen. Wanneer ik terugkijk op de mensen die mij het meest hebben geholpen, waren dat zelden mensen die alle antwoorden hadden. Het waren vaak mensen die ruimte maakten. Mensen bij wie ik mocht worstelen zonder direct gecorrigeerd te worden. Mensen die aanwezig bleven wanneer het moeilijk werd. Mensen die schaduw boden tijdens een storm.

Misschien is dat wel de taak van de beschermster. Niet vertellen hoe iemand moet leven. Niet bepalen welke richting iemand moet kiezen. Niet controleren wat er groeit. Gewoon aanwezig zijn. Zoals een oude boom aanwezig is. Stevig geworteld. Niet langer bezig met zichzelf. Beschikbaar voor anderen.

Dat besef is iets wat mij ontroerde. De beschermster produceert geen nieuwe bladeren meer voor zichzelf. De nieuwe scheuten verschijnen onder haar kroon. De groei vindt plaats in de mensen die zij onderweg heeft geraakt. In kinderen. In vrienden. In familie. In leerlingen. In lezers. In onbekenden die ooit een zaadje ontvingen zonder te beseffen waar het vandaan kwam. Misschien is dat waarom de natuur geen echt einde kent. Het leven verplaatst zich voortdurend van de ene vorm naar de andere. Wat eerst vrucht was, wordt zaad. Wat eerst zaad was, wordt boom. Wat eerst boom was, wordt schaduw. Wat eerst schaduw was, wordt bescherming voor nieuw leven.

Wanneer ik nu naar de seizoenen van de vrouw kijk, zie ik daarom geen rechte lijn die eindigt in de winter. Ik zie een cirkel. Een beweging. Een levensboom waarin iedere fase haar eigen schoonheid draagt. Ergens aan de rand van dat bos staat zij. De beschermster. Niet in het volle zonlicht. Niet op de voorgrond. Maar precies daar waar jonge scheuten beschutting zoeken tijdens hun eerste storm.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema de geboorte van de doorgeefster

Het bericht 🍂 De geboorte van de doorgeefster verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Op het eerste gezicht lijkt het verhaal vrij eenvoudig. Agneta is een vrouw van middelbare leeftijd die vastloopt in haar leven. Haar kinderen zijn uitgevlogen, haar huwelijk voelt leeg, haar dagen lijken steeds meer op elkaar. Wanneer zij besluit naar Frankrijk te vertrekken voor een nieuwe start, verwacht je bijna een luchtige film over avontuur, zelfontdekking of een late romance. Wat volgt blijkt echter veel gelaagder. Juist de ontmoeting met de oudere homoseksuele man voor wie zij moet zorgen, gaf deze film voor mij een emotionele diepte die ik niet had zien aankomen.

Wat mij zo raakte, was dat er tussen deze twee mensen langzaam iets ontstaat wat veel verder gaat dan vriendschap alleen. Onder de humor, de irritaties, de scherpe opmerkingen, de misverstanden en de soms ongemakkelijke momenten groeit een verbinding die nergens geforceerd voelt. Het zijn twee mensen die op hun eigen manier iets zijn kwijtgeraakt. Twee mensen die door de buitenwereld steeds minder lijken te worden gezien. Twee mensen die zich hebben aangepast aan de rollen die het leven hen heeft gegeven, terwijl er ergens diep vanbinnen nog steeds een mens zit die verlangt naar oprechte verbinding.

Tijdens het kijken voelde ik steeds sterker dat deze film eigenlijk niet gaat over Frankrijk. Ook niet over ouder worden. Zelfs niet over liefde in de traditionele betekenis van het woord. Voor mij gaat deze film over herkenning. Over wat er gebeurt wanneer iemand verder kijkt dan de rol die je vervult. Wanneer iemand niet kijkt naar de moeder, de echtgenote, de oudere man, de verzorger of de patiënt, maar simpelweg naar de mens daarachter.

Misschien was dat wel de reden waarom deze film mij zo diep ontroerde. Agneta wordt gezien. Niet om wat zij doet. Niet om wat zij betekent voor anderen. Niet om haar functie binnen een gezin. Gewoon als mens. Tegelijkertijd gebeurt precies hetzelfde bij de man voor wie zij zorgt. Ook hij wordt niet langer bekeken als een oudere man die hulp nodig heeft. Hij wordt gezien in zijn verlangens, zijn kwetsbaarheid, zijn humor, zijn verdriet, zijn geschiedenis. Juist daardoor ontstaat er iets wat zeldzaam voelt. Niet omdat één van hen de ander redt, maar omdat zij elkaar werkelijk ontmoeten.

Terwijl ik keek, moest ik regelmatig denken aan de seizoenen van het leven waar ik eerder over schreef. Onze maatschappij lijkt soms vooral aandacht te hebben voor de lente en de zomer. Voor jong zijn, verliefd worden, kinderen krijgen, carrières opbouwen, dromen najagen. Alsof de belangrijkste hoofdstukken van een mensenleven zich vooral aan het begin afspelen. Deze film vertelt iets heel anders. Deze film laat zien dat groei geen leeftijd kent. Dat verbinding geen leeftijd kent. Dat liefde geen leeftijd kent. Dat betekenis geen leeftijd kent. Dat er zelfs op momenten waarop je denkt dat het grootste deel van je verhaal al geschreven is, nog onverwachte ontmoetingen kunnen plaatsvinden die iets in beweging zetten wat jarenlang heeft gesluimerd.

Wat uiteindelijk bij mij bleef hangen, was niet de romantiek, niet het Franse landschap, niet de humor of de gebeurtenissen op zich. Wat bleef hangen was het besef dat ieder mens verlangt naar hetzelfde. We willen gezien worden. Niet om wat we presteren. Niet om de rol die we vervullen. Niet om wat we betekenen voor anderen. We willen gezien worden zoals we zijn. Misschien is dat wel de reden waarom deze film zoveel emoties bij mij losmaakte. Omdat zij laat zien dat het nooit te laat is voor een echte ontmoeting. Nooit te laat om jezelf opnieuw te ontdekken. Nooit te laat om een ander werkelijk te zien.

Dat zijn vaak de momenten waarop iets in ons zachtjes begint te helen.

Een prachtige, ontroerende film over zichtbaarheid, menselijkheid, verbinding en de bijzondere kracht van werkelijk gezien worden.

Het bericht 🍿 Je m’appelle Agneta: de schoonheid van gezien worden verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Laatst heb ik geschreven over matrescence. Het proces waarbij een vrouw niet alleen een kind ter wereld brengt, maar tegelijkertijd zelf opnieuw geboren wordt als moeder. Dat begrip raakte mij diep omdat het woorden gaf aan iets wat veel vrouwen voelen, terwijl er relatief weinig over gesproken wordt. Tot mijn verrassing ontdekte ik dat er ook een mannelijke tegenhanger bestaat.

Patrescence beschrijft de innerlijke overgang van man naar vader.

Op het eerste gezicht lijkt dat bijna vanzelfsprekend. Natuurlijk wordt een man vader wanneer er een kind geboren wordt. Toch schuilt daar een belangrijk verschil tussen een gebeurtenis op papier en een gebeurtenis van binnen. Een geboorteakte maakt iemand juridisch vader. Patrescence gaat over iets anders. Het gaat over de psychologische, emotionele, relationele en existentiële veranderingen die plaatsvinden wanneer een man zich langzaam begint te verhouden tot zijn nieuwe rol als vader.

Wat mij direct opviel, is hoe weinig aandacht daar vaak voor bestaat. Wanneer een baby geboren wordt, gaat vrijwel alle aandacht naar het kindje. Terecht natuurlijk. Daarnaast is er gelukkig steeds meer aandacht voor de moeder. Voor haar herstel. Voor haar emoties. Voor haar overgang naar het moederschap. De vader bevindt zich daardoor soms op een opmerkelijke plek. Hij staat dichtbij het centrum van de gebeurtenis, terwijl zijn eigen innerlijke verandering vaak grotendeels buiten beeld blijft.

Juist daarom vind ik het woord patrescence zo interessant. Niet omdat ieder mens hetzelfde ervaart. Niet omdat iedere vader dezelfde weg aflegt. Wel omdat het erkent dat er ook bij mannen iets geboren wordt op de dag dat een kind verschijnt.

Niet alleen een baby. Niet alleen een gezin. Ook een vader. Dat besef alleen al voelt voor mij als een onderwerp dat het waard is om verder te onderzoeken.

Op de dag dat een baby wordt geboren, wordt ook een vader geboren

Wanneer een baby geboren wordt, verandert er iets wat voor iedereen zichtbaar is. Er verschijnt een nieuw mensje in de wereld. Familie komt op bezoek, kaartjes vallen op de deurmat, foto’s worden gedeeld, namen worden uitgesproken. Vrijwel alle aandacht gaat vanzelfsprekend naar het kleine wonder dat zojuist is verschenen. Daarnaast is er gelukkig steeds meer aandacht voor de moeder. Voor haar herstel, haar emoties, haar lichaam, haar overgang naar het moederschap. Toch gebeurt er op datzelfde moment nog iets anders. Iets waarvoor geen geboortekaartje wordt verstuurd. Iets waarvoor zelden bloemen worden bezorgd. Iets wat vaak grotendeels buiten beeld blijft. Op de dag dat een baby wordt geboren, wordt ook een vader geboren.

Dat klinkt op het eerste gezicht als een eenvoudige uitspraak, maar hoe langer ik erover nadenk, hoe bijzonderder ik haar vind. Niemand verwacht van een pasgeboren baby dat hij direct begrijpt hoe de wereld werkt. Niemand verwacht dat een baby meteen weet wie hij is of welke plaats hij in het leven zal innemen. Iedereen begrijpt dat groeien tijd kost. Ontwikkelen kost tijd. Leren kost tijd. Op een vreemde manier lijken we bij vaders soms iets anders te verwachten. Alsof het moment waarop een kind geboren wordt automatisch samenvalt met het moment waarop een man volledig vader is geworden. Alsof alle antwoorden ineens beschikbaar zouden moeten zijn. Alsof liefde, geduld, bescherming, zorgzaamheid, wijsheid, verantwoordelijkheid vanzelf verschijnen zodra een baby voor het eerst in zijn armen ligt.

De werkelijkheid blijkt vaak veel menselijker. Veel vaders beschrijven een mengeling van gevoelens die soms nauwelijks naast elkaar lijken te passen. Er is liefde. Er is trots. Er is verwondering. Er is geluk. Tegelijkertijd kan er onzekerheid zijn over de toekomst, twijfel over het eigen kunnen, angst om tekort te schieten, vermoeidheid door gebroken nachten, een groeiend besef dat het leven vanaf vandaag nooit meer helemaal hetzelfde zal zijn. Juist dat laatste raakt mij. Een baby wordt geboren in één dag. Een vader niet.

Een vader ontstaat langzaam. Hij ontstaat in de eerste nachten waarin slaap plaatsmaakt voor zorg. Hij ontstaat wanneer hij een huilende baby probeert te troosten terwijl hij zelf nog zoekende is. Hij ontstaat tijdens de eerste wandeling met de kinderwagen, tijdens de eerste keer dat hij merkt dat een klein mensje volledig op hem vertrouwt, tijdens de momenten waarop hij fouten maakt, twijfelt, opnieuw probeert, groeit. Vader worden blijkt veel minder een gebeurtenis te zijn dan een proces. Een innerlijke geboorte die zich niet voltrekt in uren of dagen, maar vaak in maanden of jaren.

Wat mij opvalt, is dat veel mannen hun eigen overgang nauwelijks herkennen als een overgang. Niet omdat er niets gebeurt, maar omdat er zo weinig woorden voor bestaan. Wanneer een vrouw vertelt dat zij zichzelf soms niet meer herkent sinds zij moeder is geworden, ontstaat daar gelukkig steeds meer begrip voor. Bij mannen blijft dat gesprek vaak achterwege. Terwijl ook zij geconfronteerd kunnen worden met vragen die veel dieper gaan dan de praktische kant van het ouderschap. Wie ben ik nu? Welke vader wil ik zijn? Wat neem ik mee uit mijn eigen jeugd? Welke waarden wil ik doorgeven? Wat wil ik juist anders doen? Dat zijn geen vragen over luiers, flesjes of kinderwagens. Dat zijn vragen over identiteit, betekenis, verantwoordelijkheid, liefde.

Patrescence laat zien dat vader worden niet alleen draait om zorgen voor een kind. Het gaat ook over het opnieuw vormgeven van jezelf. Dat raakt mij misschien nog wel het meest aan dit begrip. Niet omdat vaders precies hetzelfde meemaken als moeders. Hun ervaringen verschillen. Hun lichaam vertelt een ander verhaal. Hun weg kent andere uitdagingen. Toch herken ik dezelfde onderliggende beweging. Op de dag dat een kind geboren wordt, verschijnt niet alleen nieuw leven in de wereld. Er ontstaat ook een nieuwe versie van de man die dat kind in zijn armen houdt. Een versie die nog moet groeien, nog moet leren, nog moet ontdekken wie hij is geworden.

Misschien is dat uiteindelijk de kern van patrescence. Niet dat een man vader wordt op papier. Niet dat zijn naam ergens wordt geregistreerd. Niet dat de buitenwereld hem vanaf vandaag vader noemt. De werkelijke geboorte vindt van binnen plaats. Langzaam. Stap voor stap. Liefdevol. Onzeker. Menselijk. Net zoals iedere vader vóór hem die weg ooit heeft moeten afleggen.

Patrescence: wat veel vaders voelen maar zelden uitspreken

Wanneer er een kind geboren wordt, verandert er vaak meer dan zichtbaar is aan de buitenkant. Natuurlijk verandert het dagelijkse leven. De nachten worden korter. Het ritme verschuift. De agenda krijgt een andere vorm. Toch speelt een groot deel van de verandering zich af op een plek die voor anderen nauwelijks zichtbaar is. Binnenin.

Wat mij opvalt wanneer ik verhalen van vaders lees of hoor, is dat veel van hen gevoelens beschrijven waar zelden openlijk over gesproken wordt. Niet omdat zij die gevoelens niet hebben, maar omdat er vaak weinig ruimte lijkt te bestaan om ze uit te spreken. De aandacht gaat begrijpelijkerwijs naar de baby. Daarnaast krijgt de moeder steeds meer erkenning voor haar herstel, haar emoties, haar overgang naar het moederschap. Daardoor kan een vader zich soms in een merkwaardige positie bevinden. Hij maakt deel uit van één van de grootste veranderingen in zijn leven, terwijl zijn eigen binnenwereld grotendeels onzichtbaar blijft.

Veel vaders beschrijven een diep gevoel van liefde zodra zij hun kind voor het eerst zien. Tegelijkertijd vertellen zij over onzekerheid. Over de vraag of zij dit wel kunnen. Over de verantwoordelijkheid die ineens voelbaar wordt. Over het besef dat vanaf vandaag iemand volledig afhankelijk is van hun aanwezigheid, hun keuzes, hun bescherming. Dat kan prachtig voelen. Dat kan ook overweldigend voelen. Vaak allebei tegelijk.

Juist die combinatie raakt mij. In onze cultuur bestaat soms het beeld dat liefde alle andere gevoelens zou moeten verdringen. Alsof liefde automatisch rust brengt. Alsof liefde direct alle twijfels oplost. De werkelijkheid blijkt vaak veel menselijker. Liefde kan hand in hand gaan met angst. Liefde kan samengaan met onzekerheid. Liefde kan bestaan naast vermoeidheid. Het één sluit het ander niet uit.

Sommige vaders merken dat hun wereld kleiner wordt. Niet omdat hun leven minder betekenis krijgt, maar omdat hun aandacht ineens verdeeld wordt over andere prioriteiten. Tijd die vroeger vanzelfsprekend beschikbaar was voor hobby’s, vrienden of spontane plannen krijgt een andere bestemming. Vrijheid verandert van vorm. Dat kan gevoelens oproepen die soms lastig bespreekbaar zijn. Want hoe zeg je dat je van je kind houdt, terwijl je tegelijkertijd delen van je oude leven mist? Veel vaders blijken die vraag voor zichzelf te houden.

Ook binnen relaties verandert er vaak veel. Twee mensen die jarenlang partner waren, worden ineens samen ouders. Dat klinkt logisch, maar het vraagt vaak een volledige herinrichting van het dagelijkse leven. Rollen verschuiven. Verwachtingen veranderen. Vermoeidheid doet zijn intrede. Gesprekken gaan vaker over praktische zaken dan over dromen of verlangens. Liefde verdwijnt daardoor niet, maar krijgt wel een andere vorm. Ook dat proces vraagt aanpassing.

Wat mij misschien nog wel het meest raakt, zijn de vragen die vaak onder al deze ervaringen liggen. Vragen die zelden hardop worden uitgesproken, maar die op de achtergrond aanwezig blijven. Welke vader wil ik eigenlijk zijn? Wat neem ik mee uit mijn eigen jeugd? Welke dingen wil ik doorgeven? Welke dingen wil ik juist achter mij laten? Op dat punt gaat patrescence niet langer alleen over ouderschap. Het gaat over identiteit. Over geschiedenis. Over de ontmoeting tussen wie een man was, wie hij is geworden, wie hij hoopt te zijn.

Juist daarom geloof ik dat patrescence veel meer is dan een psychologische term. Het beschrijft een periode waarin een man niet alleen leert zorgen voor een kind, maar tegelijkertijd geconfronteerd wordt met zichzelf. Met zijn sterke kanten. Met zijn onzekerheden. Met zijn dromen. Met zijn pijnpunten. Met zijn verlangens. Dat kan soms voelen als een storm. Niet omdat er iets misgaat, maar omdat grote veranderingen nu eenmaal beweging veroorzaken.

Misschien is dat ook de reden waarom zoveel vaders opgelucht reageren wanneer zij ontdekken dat er een woord bestaat voor deze overgang. Niet omdat het alle vragen oplost. Niet omdat het alle onzekerheid wegneemt. Wel omdat het bevestigt dat er daadwerkelijk iets gebeurt. Dat zij niet zwak zijn. Niet ondankbaar zijn. Niet tekortschieten.

Zij zijn onderweg. Onderweg in de geboorte van een vader.

Patrescence: de onzichtbare geboorte van een vader

Wat mij misschien nog wel het meest fascineert aan patrescence, is hoe onzichtbaar deze overgang vaak blijft. Niet omdat zij minder belangrijk is. Niet omdat er minder verandert. Juist omdat vrijwel alle aandacht vanzelfsprekend ergens anders naartoe gaat.

Dus: wanneer een baby geboren wordt, kijken mensen naar de baby. Dat is logisch. Er is nieuw leven verschenen. Er wordt gekeken naar kleine handjes, kleine voetjes, eerste glimlachjes, eerste geluidjes. Daarnaast is er gelukkig steeds meer aandacht voor de moeder. Voor haar herstel, haar vermoeidheid, haar emoties, haar lichamelijke veranderingen, haar overgang naar het moederschap. Dat is waardevol. Dat is nodig. Dat verdient alle aandacht die het krijgt.

Toch ontstaat daardoor soms een opmerkelijke situatie. Midden in al die veranderingen bevindt zich een man die eveneens door een levensveranderende overgang gaat. Een man die vader wordt. Een man wiens leven van de ene op de andere dag een andere richting krijgt. Een man die nieuwe verantwoordelijkheden voelt ontstaan, nieuwe vragen tegenkomt, nieuwe vormen van liefde ontdekt. Terwijl dit proces zich voltrekt, vraagt vrijwel niemand hoe het met zijn innerlijke geboorte gaat.

Dat is geen verwijt. Het is eerder een observatie. Onze taal kent weinig woorden voor deze overgang. Onze cultuur kent weinig rituelen om haar zichtbaar te maken. Voor moeders ontstaan steeds meer boeken, artikelen, gesprekken, cursussen, podcasts, herkenning. Voor vaders blijft veel daarvan nog relatief stil. Alsof vader worden vooral iets is wat je doet, terwijl moederschap steeds vaker wordt erkend als iets wat je ook van binnen verandert.

Juist daarom vind ik het woord patrescence zo belangrijk. Niet omdat iedere vader dezelfde ervaring heeft. Niet omdat iedere man op dezelfde manier verandert. Wel omdat het zichtbaar maakt dat ook hier een ontwikkeling plaatsvindt die aandacht verdient. Zodra iets een naam krijgt, wordt het vaak gemakkelijker om het te herkennen. Wat eerst voelde als verwarring, blijkt ineens onderdeel van een proces. Wat eerst voelde als persoonlijke onzekerheid, blijkt een ervaring die door veel meer vaders wordt gedeeld.

Ik denk dat veel mannen zijn opgegroeid met het idee dat kracht vooral zichtbaar wordt in doorgaan. Problemen oplossen. Beschermen. Dragen. Functioneren. Dat zijn prachtige eigenschappen. Tegelijkertijd kunnen ze ervoor zorgen dat sommige gevoelens minder ruimte krijgen. Twijfel wordt stilgehouden. Angst wordt weggestopt. Vermoeidheid wordt genegeerd. Kwetsbaarheid blijft binnenskamers. Niet omdat mannen niets voelen, maar omdat zij vaak geleerd hebben dat voelen iets anders is dan erover spreken.

Juist daar raakt patrescence aan iets diepers. Vader worden vraagt niet alleen om verantwoordelijkheid. Het vraagt ook om groei. Groei vraagt soms om kwetsbaarheid. Groei vraagt soms om erkennen dat je niet alles weet. Groei vraagt soms om toegeven dat je zoekende bent. Dat geldt voor moeders. Dat geldt net zo goed voor vaders.

Wat mij raakt, is dat veel vaders deze weg grotendeels in stilte lijken af te leggen. Terwijl hun kind groeit, groeit er tegelijkertijd iets in henzelf. Terwijl hun kind leert lopen, leren zij vader zijn. Terwijl hun kind woorden leert spreken, zoeken zij naar woorden voor hun nieuwe rol. Terwijl hun kind de wereld ontdekt, ontdekken zij een kant van zichzelf die daarvoor niet bestond.

Misschien is dat uiteindelijk wat ik het mooiste vind aan patrescence. Het herinnert ons eraan dat een vader niet ontstaat op het moment dat iemand hem vader noemt. Een vader ontstaat in duizenden kleine momenten die vaak niemand ziet. In een slapeloze nacht. In een bezorgde blik. In een eerste knuffel. In een moeilijke beslissing. In een gesprek met een kind. In een fout die wordt hersteld. In een hand die wordt vastgehouden.

De geboorte van een vader vindt zelden plaats in de schijnwerpers. Toch maakt dat haar niet minder werkelijk. Sterker nog. Soms zijn de belangrijkste veranderingen in een mensenleven juist de veranderingen die niemand ziet.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema Patrescence

Het bericht Patrescence: het woord dat bijna niemand kent verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Wanneer we naar de natuur kijken, valt iets bijzonders op. Vrijwel alles beweegt in ritmes. De zon komt op, bereikt haar hoogste punt, zakt weer naar beneden, waarna de nacht volgt. Een jaar kent lente, zomer, herfst, winter. Bomen groeien niet in één keer uit tot hun volle omvang. Eerst verschijnen de wortels, daarna de stam, vervolgens de takken. Bloesem verschijnt op haar eigen moment. Vruchten ontstaan wanneer de tijd daarvoor rijp is. Bladeren vallen wanneer het seizoen daarom vraagt. Niets lijkt zich te haasten. Niets probeert een ander seizoen te zijn dan het seizoen waarin het zich bevindt.

Toch kijken we opvallend weinig op die manier naar onszelf. Vaak beschrijven we een mensenleven aan de hand van gebeurtenissen, prestaties, leeftijden, diploma’s, relaties of mijlpalen. We vergelijken onszelf met anderen. We vragen ons af of we verder hadden moeten zijn, eerder hadden moeten beginnen of meer hadden moeten bereiken. Ondertussen raakt iets eenvoudigs uit beeld: ook een mensenleven lijkt verschillende seizoenen te kennen.

Wanneer ik terugkijk op mijn eigen leven, zie ik periodes waarin ontvangen centraal stond. Periodes waarin ontdekken belangrijk was. Periodes waarin zorgen, dragen, opbouwen of beschermen een grote rol speelden. Tegenwoordig raakt mij steeds vaker de vraag wat mensen uiteindelijk achterlaten. Niet alleen in tastbare vorm, maar juist in woorden, verhalen, gewoontes, herinneringen, waarden, tradities of levenslessen die van generatie op generatie worden doorgegeven.

Wat mij aanspreekt in het beeld van de seizoenen, is dat geen enkel seizoen beter of belangrijker is dan een ander. De lente hoeft zich niet te bewijzen tegenover de zomer. De zomer hoeft niet vast te houden wat de herfst wil loslaten. De winter hoeft zich niet te schamen omdat alles tijdelijk naar binnen keert. Ieder seizoen vervult zijn eigen rol binnen een groter geheel. Zonder winter geen lente. Zonder lente geen zomer. Zonder zomer geen herfst.

Dat beeld brengt ook een bepaalde zachtheid met zich mee. Niet iedere fase van het leven vraagt om groeien in de betekenis van méér. Soms vraagt een fase om vertragen. Soms om ontvangen. Soms om loslaten. Soms om bewaren. Soms om delen. Groei blijkt dan geen rechte lijn omhoog, maar eerder een voortdurende beweging die zich telkens opnieuw in een andere vorm laat zien.

In de latere blogs wil ik stilstaan bij de verschillende seizoenen die zichtbaar worden wanneer we kijken naar vrouw-zijn, man-zijn, moederschap, vaderschap, ontwikkeling, verlies, overdracht, verbinding, betekenisgeving. Niet om mensen in vaste hokjes onder te brengen, maar om te onderzoeken welke vragen, uitdagingen, veranderingen of mogelijkheden zich in ieder seizoen kunnen aandienen. Voor nu meer een algemene beschrijving.

Want net als een boom groeien wij niet in één keer naar onze uiteindelijke vorm. Wij groeien laag voor laag, ervaring voor ervaring, seizoen voor seizoen. Wie goed kijkt, ontdekt dat ieder seizoen iets brengt. Wie nog beter kijkt, ontdekt dat ieder seizoen ook iets achterlaat.

Winter Het verborgen leven

Wanneer mensen denken aan de winter, denken zij vaak aan het einde van een cyclus. De bladeren zijn gevallen, bloemen verdwenen, de natuur lijkt stilgevallen. Kale takken steken af tegen een grijze lucht, waardoor het gemakkelijk lijkt alsof alles tot stilstand is gekomen. Toch vertelt de natuur een heel ander verhaal wanneer we bereid zijn iets langer te kijken. Onder de grond blijkt de winter namelijk helemaal geen seizoen van leegte te zijn. Terwijl boven de aarde rust zichtbaar wordt, gaat onder de aarde het leven onverminderd door. Wortels zoeken hun weg. Voedingsstoffen worden opgeslagen. Knoppen bereiden zich voor op wat komen gaat. Zaden wachten geduldig op het juiste moment om te ontkiemen. De boom lijkt te slapen, terwijl hij zich in werkelijkheid voorbereidt op een nieuw seizoen.

Dat bracht mij bij een bijzondere gedachte. Wat als wij de winter al die tijd verkeerd hebben begrepen? Wat als de winter niet het einde van de cyclus vormt, maar juist het begin van alles wat nog moet komen? Wanneer we het leven bekijken door de bril van de seizoenen, ontstaat er een ander beeld. Dan verandert de winter van een afsluiting in een periode van verborgen potentie. Een seizoen waarin nog niets zichtbaar hoeft te zijn, terwijl alles al aanwezig kan zijn.

Voor mij staat de winter symbool voor het kind zijn. Een fase waarin nog lang niet zichtbaar is wie iemand later zal worden. Een kind draagt een wereld van mogelijkheden met zich mee die nog verborgen liggen onder de oppervlakte. Talenten wachten op ontdekking. Eigenschappen ontwikkelen zich langzaam. Dromen hebben vaak nog geen woorden gevonden. De buitenwereld ziet een kind, terwijl de toekomst zich diep vanbinnen al voorzichtig begint te vormen.

Bij meisjes krijgt dat beeld nog een extra laag. Alle eitjes die een vrouw ooit zal dragen, zijn namelijk al aanwezig wanneer zij zelf nog groeit in de buik van haar moeder. Een gedachte die mij telkens opnieuw raakt wanneer ik erbij stilsta. Het betekent dat een deel van een toekomstige generatie al aanwezig is voordat iemand geboren wordt. Terwijl een moeder groeit in de baarmoeder van haar eigen moeder, bevindt zich daar ook al de mogelijkheid van haar toekomstige kinderen. Drie generaties raken elkaar op dat moment in stilte. Verborgen voor het oog, maar wel degelijk aanwezig.

Ook jongens dragen vanaf hun geboorte een enorme hoeveelheid mogelijkheden met zich mee. Niet in de vorm van een vastomlijnd plan of een vooraf geschreven bestemming, maar als potentie. Niemand weet welke talenten zichtbaar zullen worden. Niemand weet welke ervaringen hen zullen vormen. Niemand weet welke richting hun leven uiteindelijk zal nemen. Juist daarin schuilt de schoonheid van de winter. Alles is mogelijk. Niets ligt volledig vast.

In een samenleving die sterk gericht is op zichtbare resultaten, prestaties, groei, ontwikkeling, raken we gemakkelijk uit het oog hoe belangrijk verborgen processen zijn. Niet alles wat groeit, laat zich direct zien. Niet alles wat waardevol is, kan worden gemeten. Sommige ontwikkelingen hebben tijd nodig. Sommige wortels groeien jarenlang voordat er boven de grond iets zichtbaar wordt. Juist de dingen die later het meeste houvast geven, ontstaan vaak in stilte.

Dat geldt niet alleen voor bomen. Dat geldt ook voor mensen.

Een kind leert vertrouwen voordat het verantwoordelijkheid leert dragen. Een kind leert spelen voordat het leert presteren. Een kind leert ontdekken voordat het leert doorgeven. In die eerste levensfase worden vaak de fundamenten gelegd waarop de rest van het leven verder bouwt. Veel van wat later zichtbaar wordt, heeft zijn oorsprong in een periode waarin nog nauwelijks iemand kon zien wat er aan het ontstaan was.

Wat mij raakt aan de winter, is de afwezigheid van haast. Een zaadje wordt niet afgerekend op het ontbreken van bladeren. Een boom wordt niet geboren als volgroeide boom. Alles begint klein. Alles begint verborgen. Alles begint met mogelijkheden die nog niet zichtbaar zijn voor de buitenwereld. Juist daarin schuilt de kracht van dit seizoen.

De winter herinnert ons eraan dat groei niet altijd zichtbaar hoeft te zijn om werkelijk plaats te vinden. Dat potentie even waardevol kan zijn als prestatie. Dat voorbereiding even belangrijk kan zijn als bloei. Dat sommige dingen eerst mogen wortelen voordat zij zich aan de wereld laten zien. Wellicht is dat de grootste les van de winter. Niet alles hoeft vandaag al zichtbaar te zijn. Niet alles hoeft vandaag al te bloeien. Sommige dingen mogen eerst wortels vormen in de stilte van de aarde.

Lente De ontdekking van wie je bent

Na de stilte van de winter volgt de lente. Een seizoen dat zich niet voorzichtig aankondigt, maar zich vaak met grote kracht laat voelen. Waar de winter nog verborgen was onder de grond, wil de lente zichtbaar worden. Knoppen openen zich. Bloesem verschijnt. Kleuren keren terug. Wat lange tijd verborgen lag, zoekt zijn weg naar buiten. De natuur lijkt zich ineens te herinneren dat zij bedoeld is om te groeien.

Wanneer ik kijk naar het leven van mensen, zie ik dezelfde beweging terug. Na de fase van het kind zijn volgt een periode waarin de vraag naar voren komt wie iemand eigenlijk is. Niet langer alleen als zoon of dochter van iemand anders, maar als mens op zichzelf. Juist daar begint de lente van het leven.

Voor veel meisjes wordt deze overgang zichtbaar door de eerste menstruatie. Het lichaam begint aan een nieuwe fase. Hormonen die jarenlang relatief rustig aanwezig waren, laten zich steeds nadrukkelijker voelen. Emoties kunnen heftiger worden. Gevoelens lijken soms uit het niets op te komen. Het lichaam verandert. De spiegel vertelt een nieuw verhaal. Het vertrouwde gevoel van kind zijn begint langzaam plaats te maken voor iets nieuws dat nog niet volledig te begrijpen is.

Bij jongens verloopt deze overgang anders, terwijl de onderliggende beweging opvallend veel overeenkomsten vertoont. Ook daar verandert het lichaam. Ook daar ontstaat een zoektocht naar identiteit, aantrekkingskracht, zelfstandigheid, eigenheid. De buitenwereld kijkt steeds vaker naar hen als jonge volwassenen, terwijl zij zelf vaak nog proberen te ontdekken wie zij eigenlijk zijn.

Wat mij fascineert aan de lente, is dat dit seizoen niet alleen draait om lichamelijke veranderingen. Onder de oppervlakte vindt minstens zoveel plaats. De vraag verschuift langzaam van: “Wat zit er in mij?” naar: “Wie ben ik eigenlijk?” Het antwoord op die vraag wordt zelden in één keer gevonden. Vaak bestaat deze periode uit experimenteren, ontdekken, twijfelen, opnieuw beginnen, grenzen verkennen, keuzes maken, fouten maken, verliefd worden, teleurgesteld raken, dromen najagen, dromen verliezen, nieuwe dromen vinden.

Juist verliefdheid speelt hierin een bijzondere rol. Veel mensen herinneren zich hun eerste verliefdheid als iets wat bijna niet onder woorden te brengen is. Alsof de wereld plotseling meer kleur krijgt. Alsof muziek anders klinkt. Alsof iemand die gisteren nog een onbekende was, vandaag het middelpunt van je gedachtenwereld is geworden. De natuur lijkt hier opnieuw een spiegel te bieden. Waar de winter draaide om verborgen potentie, draait de lente om aantrekkingskracht.

Niet voor niets laat de natuur zich juist in dit seizoen van haar meest kleurrijke kant zien. Bloemen openen zich. Geuren verspreiden zich door de lucht. Vogels zingen luidruchtiger dan ooit. Alles lijkt gericht op ontmoeting, verbinding, voortzetting van het leven.

Ook mensen worden in deze fase geraakt door krachten die groter voelen dan henzelf. Hormonen spelen daarin een belangrijke rol. Dopamine, oxytocine, serotonine, testosteron, oestrogeen; het lichaam verandert in een ware chemische fabriek die gevoelens van verlangen, aantrekkingskracht, nieuwsgierigheid, spanning kan versterken. Soms voelt het alsof het hoofd wordt overgenomen door een kracht die zich weinig aantrekt van logica.

Dat maakt de lente tegelijkertijd prachtig als verwarrend. Wie terugkijkt op deze levensfase, herinnert zich vaak niet alleen de vlinders in de buik, maar ook de onzekerheid. De behoefte om erbij te horen. De angst om afgewezen te worden. Het verlangen om gezien te worden. De zoektocht naar een plek in de wereld. Achter de romantiek van de lente schuilt vaak een periode van intens leren, voelen, vallen, opstaan.

Wat mij raakt aan dit seizoen, is dat de natuur geen oordeel heeft over al die chaos. Een boom schaamt zich niet voor haar eerste bloesem. Een bloem vraagt zich niet af of zij wel mooi genoeg bloeit. De natuur begrijpt iets wat mensen soms vergeten: groeien verloopt zelden netjes.

De lente hoeft niet perfect te zijn om waardevol te zijn. Zij hoeft niet af te zijn om prachtig te zijn. Zij hoeft niet zeker te weten waar zij naartoe gaat om te mogen groeien. Dat geldt voor bomen. Dat geldt voor bloemen. Dat geldt voor mensen.

Wanneer de winter ons leert dat potentie mag rusten onder de grond, leert de lente dat potentie zichtbaar mag worden. Niet als eindpunt, maar als begin van een ontdekkingstocht die nog vele seizoenen zal kennen. Want uiteindelijk draait de lente niet om liefde alleen. Niet om hormonen alleen. Niet om volwassen worden alleen. De lente draait om een vraag die een leven lang kan blijven meereizen: Wie ben ik wanneer ik begin te bloeien?

Zomer De kunst van het dragen

Na de ontluikende kracht van de lente volgt de zomer. Waar de lente vooral draait om ontdekken, groeien, verliefd worden, experimenteren, richt de zomer zich steeds meer op dragen. De eerste bloesem heeft plaatsgemaakt voor stevigheid. Wortels reiken dieper de aarde in. Takken worden sterker. Wat ooit een belofte was, begint langzaam vorm te krijgen in de werkelijkheid.

Wanneer ik naar de natuur kijk, zie ik dat de zomer het seizoen is waarin alles volop aanwezig mag zijn. De dagen zijn lang. De zon staat hoog aan de hemel. De boom hoeft niet langer te bewijzen dat hij leeft. Dat is zichtbaar voor iedereen. Zijn aandacht verschuift naar een andere taak. Niet langer groeien om het groeien zelf, maar dragen wat er inmiddels ontstaan is.

Ook in een mensenleven zie ik die beweging terug. Na de zoektocht van de lente volgt vaak een fase waarin verantwoordelijkheid een grotere plaats krijgt. Voor vrouwen kan deze periode samenvallen met moederschap. Voor mannen met vaderschap. Toch reikt de betekenis van de zomer verder dan het krijgen van kinderen alleen. Niet iedere vrouw wordt moeder. Niet iedere man wordt vader. Toch kent vrijwel ieder mens een periode waarin de vraag ontstaat wat hij of zij wil dragen in het leven.

Voor vrouwen brengt deze fase vaak een bijzondere innerlijke overgang met zich mee. Laatst heb ik geschreven over matrescence, een woord dat beschrijft hoe een vrouw niet alleen een kind ter wereld brengt, maar tegelijkertijd zelf opnieuw geboren wordt als moeder. Juist dat inzicht raakte mij diep. De geboorte van een baby wordt gevierd met kaartjes, bloemen, beschuit met muisjes, terwijl de innerlijke geboorte van de moeder vaak grotendeels onzichtbaar blijft.

Toch verandert er veel meer dan de buitenwereld ziet. Prioriteiten verschuiven. Het ritme van het leven verandert. De aandacht die jarenlang vooral naar jezelf ging, wordt ineens gedeeld met een klein mensje dat volledig afhankelijk is van jouw zorg. Liefde krijgt een nieuwe dimensie. Verantwoordelijkheid krijgt een nieuwe betekenis. Het leven draait niet langer uitsluitend om wie jij bent, maar ook om wat jij draagt.

Voor mannen verloopt deze overgang vaak minder zichtbaar, terwijl ook daar een fundamentele verandering kan plaatsvinden. Onderzoek laat zien dat mannen hormonaal reageren op het vaderschap. Testosteron kan dalen. Oxytocine stijgt. De aandacht verschuift van individuele vrijheid naar zorg, bescherming, aanwezigheid. De overgang naar vaderschap wordt tegenwoordig steeds vaker beschreven met het woord patrescence. Een begrip dat nog relatief onbekend is, terwijl het verwijst naar een proces dat minstens zo ingrijpend kan zijn.

Wat mij fascineert aan de zomer, is dat dit seizoen uiteindelijk niet draait om kinderen alleen. Het draait om verantwoordelijkheid. Het draait om datgene wat groter wordt dan jezelf. Voor de één is dat een gezin. Voor een ander een gemeenschap. Voor weer iemand anders een beroep, een roeping, een kunstwerk, een levensmissie. De vorm verschilt. De beweging blijft hetzelfde.

Waar de lente vraagt: “Wie ben ik?”, stelt de zomer een andere vraag. Wat ben ik bereid te dragen?

Die vraag klinkt eenvoudig, maar blijkt vaak veel lagen te bevatten. Dragen betekent namelijk niet alleen zorgen. Dragen betekent ook aanwezig blijven wanneer het moeilijk wordt. Dragen betekent grenzen leren kennen. Dragen betekent accepteren dat liefde soms gepaard gaat met vermoeidheid, teleurstelling, verlies, onzekerheid. Juist doordat de zomer zoveel leven voortbrengt, vraagt zij ook veel van degene die draagt.

De natuur laat dat prachtig zien. Een boom vol vruchten ziet er indrukwekkend uit, maar iedere vrucht vraagt voeding. Iedere vrucht vraagt energie. Iedere vrucht vraagt tijd. Hetzelfde geldt voor mensen. Liefde vraagt aandacht. Verbinding vraagt aandacht. Een gezin vraagt aandacht. Een missie vraagt aandacht. Alles wat groeit, vraagt iets terug van degene die het draagt.

Toch schuilt daarin ook de schoonheid van de zomer. Dit seizoen laat zien dat groei niet uitsluitend draait om ontvangen. Op een bepaald moment verschuift de beweging. Wat ooit werd ontvangen, wordt nu doorgegeven aan iets of iemand anders. De aandacht verschuift van binnen naar buiten. Niet omdat de eigen behoeften verdwijnen, maar omdat het leven uitnodigt om deel uit te maken van iets groters.

Dat maakt de zomer tot een seizoen van overvloed, kracht, verbinding, verantwoordelijkheid. Een periode waarin veel mensen ontdekken dat liefde meer is dan een gevoel. Liefde wordt zichtbaar in aanwezigheid. Liefde wordt zichtbaar in zorg. Liefde wordt zichtbaar in trouw aan wat belangrijk is.

Wanneer de winter ons leert dat potentie verborgen mag zijn, de lente leert dat potentie zichtbaar mag worden, leert de zomer dat groei uiteindelijk vraagt om dragen. Niet voor een dag. Niet voor een seizoen. Maar soms jarenlang.

Herfst De kunst van het doorgeven

Na de uitbundigheid van de zomer verschijnt uiteindelijk de herfst. Voor veel mensen voelt dit seizoen als een afsluiting. De bladeren verkleuren. De dagen worden korter. De natuur trekt zich langzaam terug. Wie alleen naar de oppervlakte kijkt, zou kunnen denken dat de boom iets verliest. Toch gebeurt er iets veel interessanters. De herfst gaat niet over verdwijnen. De herfst gaat over doorgeven.

Wanneer ik door een bos wandel, raakt het mij telkens opnieuw dat juist in de herfst de boom zich bezighoudt met de toekomst. Terwijl de bladeren loslaten, vallen tegelijkertijd zaden op de grond. Wat jarenlang verzameld werd, wordt verspreid. Wat ooit verborgen zat in wortels, stam, takken, bladeren, vruchten, begint aan een nieuwe reis buiten de boom zelf.

In de natuur bestaat groei niet uitsluitend uit ontvangen of dragen. Op een bepaald moment ontstaat een nieuwe beweging. De aandacht verschuift van opbouwen naar overdragen. Niet omdat het leven ophoudt, maar omdat het leven verder wil stromen.

Juist daarom ben ik anders gaan kijken naar de laatste grote overgang in het leven van veel vrouwen. Vaak wordt deze periode beschreven vanuit verlies. De menstruatie stopt. De vruchtbaarheid neemt af. Hormonen veranderen. Het lichaam laat zien dat een bepaalde levensfase ten einde loopt. Dat kan gevoelens van verdriet oproepen. Niet alleen vanwege lichamelijke veranderingen, maar ook omdat afscheid nemen zelden eenvoudig is. Zelfs wanneer een kinderwens allang vervuld is, kan het besef dat er geen nieuw leven meer mogelijk is diep raken.

Toch begon ik gaandeweg te vermoeden dat dit niet het hele verhaal is.

Wanneer de natuur haar bladeren verliest, spreken wij niet over falen. Wij spreken over een seizoen. Niemand kijkt naar een boom in de herfst met de gedachte dat hij minder boom is geworden. Niemand zegt dat de boom zijn waarde verloren heeft omdat hij geen bloesem meer draagt. Integendeel. Juist in de herfst laat de boom zien wat hij gedurende zijn hele leven heeft opgebouwd. Dat bracht mij bij een ander beeld. Wat als deze levensfase niet draait om het einde van vruchtbaarheid? Wat als de vorm van vruchtbaarheid verandert?

Tijdens de vruchtbare jaren draagt een vrouw lichamelijke mogelijkheden in zich. Nieuw leven kan ontstaan. Nieuw leven kan groeien. Nieuw leven kan worden gedragen. Wanneer die fase voorbijgaat, verdwijnt niet alle vruchtbaarheid. De richting verandert.

Steeds vaker denk ik daarom aan deze periode als de geboorte van een doorgeefster. Niet de geboorte van een wijze vrouw. Niet de geboorte van een perfecte vrouw. Niet de geboorte van iemand die alle antwoorden kent. De geboorte van een doorgeefster.

Dat woord raakte mij omdat het geen oordeel bevat. Wat iemand doorgeeft, behoort uiteindelijk toe aan degene die ontvangt. De één geeft liefde door. De ander geeft moed door. Weer iemand anders geeft recepten door, verhalen, tradities, herinneringen, familiegeschiedenis, kennis, geloof, humor, muziek, vaardigheden, levenslessen. Soms worden ook pijnlijke patronen doorgegeven. De herfst maakt geen onderscheid. De herfst draagt over.

Voor mannen zie ik een vergelijkbare beweging ontstaan. Ook zij bereiken op een bepaald moment een fase waarin het leven steeds minder draait om bewijzen, opbouwen, bereiken of veroveren. De aandacht verschuift langzaam naar iets anders. Naar nalaten. Naar overdragen. Naar datgene wat blijft voortleven wanneer zijzelf een stap terug doen. Waar ik bij vrouwen sprak over de geboorte van een doorgeefster, denk ik bij mannen aan de geboorte van een doorgever. Niet omdat hij alle antwoorden bezit, maar omdat ook hij drager wordt van verhalen, ervaringen, waarden, tradities, kennis, humor, vakmanschap, herinneringen. De vorm verschilt soms. De onderliggende beweging blijft opvallend gelijk.

Uiteindelijk komen vrouw en man in dit seizoen dichter bij elkaar dan in de voorgaande seizoenen. De biologische verschillen die eerder zo zichtbaar waren, verliezen langzaam hun centrale rol. Wat overblijft, is de vraag die voor beiden hetzelfde blijkt te zijn. Niet langer: wie ben ik? Niet langer: wat draag ik? Maar: wat laat ik achter in de levens van anderen?

Wanneer ik naar mijn eigen leven kijk, zie ik dat deze beweging al langer bezig is dan ik aanvankelijk dacht. Mijn interesse in genealogie gaat uiteindelijk niet alleen over namen, data, geboorteakten of stambomen. De vraag die daaronder ligt, is veel eenvoudiger. Wat hebben de mensen vóór mij ontvangen? Wat hebben zij doorgegeven? Wat leeft vandaag nog voort zonder dat wij het altijd beseffen?

Datzelfde zie ik terug in Verhalenland. In blogs. In schema’s. In de Losse Blaadjes Map. In het idee van een moederboek dat al jaren door mijn hoofd wandelt. Al die dingen hebben iets gemeenschappelijks. Het zijn pogingen om iets vast te houden voordat het verloren gaat. Niet uit angst. Niet uit controle. Uit liefde voor datgene wat waardevol bleek.

De herfst brengt nog een tweede les met zich mee. Doorgeven vraagt loslaten. Een boom kan zijn zaden niet verspreiden terwijl hij alles stevig blijft vasthouden. De bladeren moeten loskomen. De vruchten moeten vallen. De wind moet zijn werk kunnen doen. Juist dat loslaten blijkt vaak één van de moeilijkste onderdelen van het leven.

Mensen verzamelen herinneringen. Mensen verzamelen kennis. Mensen verzamelen ervaringen. Toch ontstaat betekenis pas werkelijk wanneer iets gedeeld wordt. Een verhaal dat nooit verteld wordt, blijft opgesloten in stilte. Een les die nooit gedeeld wordt, verdwijnt uiteindelijk samen met degene die haar heeft geleerd.

Dat is wat mij zo raakt aan de herfst. Dit seizoen vraagt niet langer: Wie ben ik? Dit seizoen vraagt niet langer: Wat draag ik? De herfst stelt een andere vraag. Wat wil ik doorgeven?

Dat blijkt een verrassend krachtige vraag. Zij nodigt uit om terug te kijken zonder vast te blijven zitten in het verleden. Zij nodigt uit om te onderzoeken wat werkelijk waardevol is gebleken. Zij nodigt uit om na te denken over de geestelijke zaadjes die wij achterlaten in de levens van anderen.

Wanneer de winter ons leert dat potentie verborgen mag zijn, de lente leert dat potentie zichtbaar mag worden, de zomer leert dat groei vraagt om dragen, leert de herfst dat het leven uiteindelijk verder reikt dan onszelf. Want op een bepaald moment worden wij allemaal onderdeel van een grotere stroom. Een stroom van verhalen. Een stroom van kennis. Een stroom van liefde. Een stroom van overdracht.

Tot slot Een boom vraagt zich niet af of hij te laat bloeit

Wanneer ik terugkijk op deze reis langs de seizoenen, raakt mij vooral de rust die ervan uitgaat. Een boom vergelijkt zichzelf niet met de boom naast hem. Een boom vraagt zich niet af of hij sneller had moeten groeien. Een boom schaamt zich niet voor een kale winter of een late bloei. De natuur lijkt iets te begrijpen wat mensen onderweg soms vergeten.

Niet ieder seizoen vraagt hetzelfde van ons. Sommige periodes draaien om ontvangen. Andere om ontdekken. Weer andere om dragen of doorgeven. Wat in het ene seizoen passend is, voelt in een ander seizoen niet meer vanzelfsprekend. Toch blijven veel mensen zichzelf beoordelen alsof het leven één lange rechte lijn zou moeten zijn.

Misschien ontstaat juist daar veel onrust. We proberen te bloeien terwijl we eigenlijk wortelen. We proberen vast te houden terwijl het tijd is om los te laten. We vergelijken onze winter met de zomer van iemand anders. We kijken naar onze kale takken terwijl onder de grond nieuwe wortels groeien die nog niemand kan zien.

Wat mij aanspreekt in het beeld van de seizoenen, is dat ieder seizoen bestaansrecht heeft. Niet omdat het perfect is. Niet omdat het gemakkelijk is. Omdat het onderdeel vormt van een groter geheel. Zonder winter geen lente. Zonder lente geen zomer. Zonder zomer geen herfst.

Wanneer ik vandaag naar mijn eigen leven kijk, zie ik niet langer alleen gebeurtenissen. Ik zie steeds vaker seizoenen. Sommige zijn afgerond. Sommige lopen nog. Sommige beginnen zich voorzichtig aan te dienen aan de horizon. Dat geeft geen antwoorden op alle vragen. Het brengt wel een vorm van zachtheid. Want zodra je beseft dat je midden in een seizoen zit, verdwijnt vaak de behoefte om iemand anders te zijn.

Wij hoeven niet voortdurend te groeien. Wij hoeven niet voortdurend te presteren. Wij hoeven niet voortdurend te weten waar de weg naartoe leidt. Soms is het genoeg om aanwezig te zijn in het seizoen waarin je leeft. Net als een boom. Laag voor laag. Jaar voor jaar. Seizoen voor seizoen.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema de seizoenen van de vrouw en Schema de seizoenen van de man

Het bericht 🌳 De seizoenen van het leven verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Welke verhalen vertellen wij over onszelf, over anderen, over wat ons is overkomen?

Dat klinkt als een eenvoudige vraag, maar hoe langer ik ermee rondliep, hoe meer ik begon te vermoeden dat verhalen veel meer zijn dan herinneringen die wij bewaren. Verhalen geven betekenis aan gebeurtenissen. Verhalen helpen ons verklaren waarom iets gebeurde. Verhalen vertellen ons wie wij zijn. Verhalen vertellen ons wie de ander is. Verhalen vertellen ons wat goed is, wat fout is, wie slachtoffer is, wie dader is, wie erbij hoort, wie buitengesloten wordt, wie gehoord wordt, wie moet zwijgen.

Zonder dat wij het doorhebben wonen wij allemaal in een wereld van verhalen. Ik noem die plek tegenwoordig Verhalenland.

In Verhalenland wandelen miljarden mensen rond. Iedereen draagt een rugzak vol herinneringen, overtuigingen, ervaringen, pijn, vreugde, verlies, verlangens, dromen. Uit al die losse stukjes bouwen wij verhalen die ons helpen de wereld begrijpelijk te maken. Dat is niet verkeerd. Zonder verhalen zouden wij verdwalen in chaos. Het menselijk brein zoekt van nature naar samenhang. Het wil begrijpen wat er gebeurt. Het wil oorzaak, gevolg, betekenis.

Toch ontdekte ik gaandeweg dat verhalen niet alleen beschrijven wat er gebeurd is. Verhalen beginnen ook invloed uit te oefenen op hoe wij kijken naar nieuwe gebeurtenissen. Twee mensen kunnen naar exact dezelfde situatie kijken, terwijl zij toch iets totaal anders zien. Niet omdat één van beiden liegt. Niet omdat één van beiden slecht is. Zij kijken door verschillende verhalen naar dezelfde werkelijkheid.

Tijdens het lezen van verhalen over ouderverstoting begon mij iets op te vallen. De namen veranderden. De gezinnen veranderden. De omstandigheden veranderden. De details veranderden. Toch leken bepaalde patronen zich voortdurend te herhalen. Alsof er onder al die individuele verhalen een diepere structuur aanwezig was. Ik hoorde dezelfde pijn terug. Ik hoorde dezelfde vragen terug. Ik hoorde dezelfde wanhoop terug. Ik hoorde dezelfde zoektocht naar rechtvaardigheid terug.

Dat bracht mij bij een gedachte die steeds vaker aan mijn mouw begon te trekken. Wat als mensen niet alleen gebeurtenissen meemaken? Wat als mensen ook terechtkomen in verhalen die zichzelf blijven herhalen?

Op dat moment begon er iets te verschuiven. De vraag veranderde. Ik keek niet langer uitsluitend naar wat er gebeurd was. Mijn aandacht verschoof naar het verhaal dat rondom die gebeurtenis was ontstaan. Niet om de gebeurtenis te ontkennen. Niet om pijn weg te redeneren. Niet om verantwoordelijkheid te vermijden. Juist het tegenovergestelde. Ik wilde begrijpen hoe verhalen invloed uitoefenen op onze emoties, onze keuzes, onze relaties, onze identiteit.

Dat was het moment waarop ik de poort van Verhalenland zag verschijnen. Een wonderlijke plek waar wij allemaal wonen. Vaak zonder dat wij het doorhebben.

De Verhalenlus

Nadat ik de poort van Verhalenland had ontdekt, begon ik iets te zien wat ik daarvoor nooit zo helder had opgemerkt. Verhalen blijken namelijk zelden stil te staan. Zij gedragen zich niet als foto’s die ergens in een album liggen opgeslagen om af en toe terug te kijken. Verhalen leven. Zij bewegen met ons mee. Zij groeien, veranderen van vorm, kleuren herinneringen in, geven betekenis aan gebeurtenissen, beïnvloeden verwachtingen, sturen keuzes, bepalen soms zelfs hoe wij naar onszelf kijken. Hoe langer ik daarover nadacht, hoe meer ik begon te vermoeden dat verhalen veel krachtiger zijn dan wij doorgaans beseffen.

Dat bracht mij bij een gedachte die mij niet meer losliet. Wat als verhalen niet alleen beschrijven wat er gebeurd is? Wat als verhalen ook invloed uitoefenen op wat er daarna gebeurt?

Stel je voor dat iemand een bericht stuurt waarop geen antwoord komt. Op zichzelf is dat slechts een gebeurtenis. Een feit. Toch blijft het daar zelden bij. Vrijwel direct gaat het brein op zoek naar betekenis. Het wil begrijpen wat er aan de hand is. Het wil verklaringen vinden voor de leegte die ontstaat wanneer informatie ontbreekt. Juist daar begint vaak het verhaal.

De één denkt dat de ander het druk heeft. De ander denkt dat hij iets verkeerd heeft gedaan. Weer iemand anders voelt zich genegeerd of afgewezen. De gebeurtenis blijft dezelfde, terwijl de betekenis totaal verschillend kan zijn. Dat verschil fascineerde mij. Niet de gebeurtenis zelf, maar het verhaal dat zich daaromheen vormt.

Langzaam begon ik te begrijpen dat mensen vaak niet reageren op de gebeurtenis, maar op de betekenis die zij eraan geven. Zodra een bepaalde verklaring zich vastzet, begint die verklaring invloed uit te oefenen op gevoelens, verwachtingen, gedrag, keuzes. Iemand die zich afgewezen voelt, kijkt anders naar de wereld dan iemand die zich gezien voelt. Iemand die gelooft dat hij er niet meer bij hoort, zal andere signalen opmerken dan iemand die zich welkom voelt. Zonder dat wij het doorhebben, beginnen wij bewijs te verzamelen voor het verhaal dat wij al geloven.

Daar ontstaat iets wat ik tegenwoordig de Verhalenlus noem. Een gebeurtenis krijgt betekenis. Die betekenis groeit uit tot een verhaal. Dat verhaal beïnvloedt hoe wij kijken, voelen, reageren. Ons gedrag roept vervolgens reacties op vanuit de omgeving. Die reacties lijken het oorspronkelijke verhaal opnieuw te bevestigen, waardoor de betekenis steeds steviger verankerd raakt. Voor je het weet voelt het verhaal niet langer als een interpretatie, maar als de werkelijkheid zelf.

Juist dat laatste vond ik een confronterende ontdekking. Veel verhalen beginnen als een poging om iets te begrijpen. Pas later veranderen zij in een bril waardoor wij naar de wereld kijken. Het verhaal wordt geen beschrijving meer van de werkelijkheid. Het verhaal wordt de werkelijkheid.

Tijdens het lezen over ouderverstoting, familieconflicten, sociale uitsluiting, trauma, verlies, herstel, identiteitsvorming, menselijke relaties, begon ik diezelfde beweging overal terug te zien. Andere mensen. Andere omstandigheden. Andere achtergronden. Toch verscheen steeds opnieuw dezelfde structuur. Eerst een gebeurtenis. Vervolgens een betekenis. Daarna een verhaal dat steeds meer invloed krijgt op hoe mensen zichzelf, elkaar, het verleden, de toekomst ervaren.

Dat betekent niet dat verhalen onwaar zijn. Dat betekent niet dat gevoelens verkeerd zijn. Dat betekent niet dat pijn verzonnen is. Integendeel. Juist omdat verhalen zo dicht bij onze emoties liggen, krijgen zij zoveel invloed op ons leven.

De ontdekking van de Verhalenlus bracht mij uiteindelijk bij een nieuwe vraag. Geen vraag over schuld. Geen vraag over gelijk krijgen. Geen vraag over wie er fout zit. Een veel eenvoudigere vraag. Wat gebeurt er wanneer een verhaal zichzelf blijft herhalen? Dat bleek het begin van een veel persoonlijkere ontdekking

De Querylus

Tijdens het schrijven over Verhalenland ontdekte ik iets wat mij diep raakte. De Verhalenlus bleek namelijk niet alleen zichtbaar in boeken, families, sociale groepen, conflicten of maatschappelijke vraagstukken. Op een bepaald moment begon ik dezelfde beweging ook in mijzelf te herkennen. Niet als theorie, niet als psychologisch model, niet als een schema dat ik achteraf kon invullen, maar als een levende ervaring die zich keer op keer afspeelde in mijn eigen gedachtenwereld.

Sommige vragen blijken namelijk een bijzonder vermogen te hebben. Zij verdwijnen niet nadat zij één keer gesteld zijn. Zij keren terug. Soms na een dag. Soms na een week. Soms na een jaar. Zij verschijnen in een andere vorm, dragen andere woorden, raken een andere gebeurtenis, terwijl de kern telkens dezelfde blijft. Hoe langer ik daarover nadacht, hoe meer ik begon te beseffen dat bepaalde vragen zich gedragen als reizigers die steeds opnieuw dezelfde route afleggen door Verhalenland.

Bij mij draait één van die routes rondom mijn dochter. Waarom antwoordt zij niet?

Op het eerste gezicht lijkt dat een eenvoudige vraag. Een vraag die vraagt om een eenvoudig antwoord. Toch ontdekte ik dat er onder die ene zin een complete wereld verborgen ligt. Zodra er geen reactie komt, ontstaat er immers een leegte. Die leegte voelt zelden neutraal. Het menselijk brein verdraagt onzekerheid slecht. Het wil begrijpen wat er aan de hand is. Het wil verklaringen vinden voor stilte. Het wil betekenis geven aan afwezigheid. Juist daar begint vaak de zoektocht.

Langzaam ontstaan er gedachten die proberen de leegte op te vullen. Heeft zij geen behoefte aan contact? Is zij boos? Ben ik vergeten? Heb ik iets verkeerd gedaan? Wil zij mij niet meer in haar leven? Het zijn geen vreemde vragen. Het zijn geen irrationele vragen. Het zijn menselijke pogingen om woorden te geven aan iets wat pijn doet. Toch begon ik gaandeweg te zien dat de antwoorden op die vragen vaak niet werkelijk beschikbaar zijn. De stilte blijft bestaan. Het brein blijft zoeken. De behoefte aan betekenis blijft aanwezig. Op dat punt begon ik de querylus te herkennen.

De stilte roept een vraag op. De vraag zoekt een verklaring. Die verklaring groeit uit tot een verhaal. Dat verhaal roept gevoelens op. Die gevoelens brengen nieuwe vragen voort. Vervolgens begint dezelfde beweging opnieuw. Wat eerst één vraag leek, blijkt onderdeel te zijn van een cirkel die zichzelf voortdurend voedt. Iedere ronde levert nieuwe gedachten op. Iedere gedachte zoekt opnieuw naar betekenis. Iedere betekenis probeert opnieuw de leegte te vullen.

Hoe langer ik dit proces observeerde, hoe meer ik begon te beseffen dat het verdriet vaak niet uitsluitend voortkomt uit de stilte zelf. Een deel van het verdriet ontstaat in de ruimte die wij proberen te overbruggen met verhalen. Wanneer antwoorden ontbreken, vullen wij de lege plekken automatisch in. Niet uit zwakte. Niet uit onvermogen. Niet omdat wij iets verkeerd doen. Het is een diep menselijke eigenschap om betekenis te zoeken wanneer zekerheid ontbreekt.

Tijdens die ontdekking viel mij nog iets op. Onder de vragen bleek iets anders verborgen te liggen. Iets wat veel zachter was dan ik aanvankelijk dacht. Achter iedere verklaring, achter iedere zoektocht, achter iedere poging om te begrijpen, bleek een verlangen aanwezig te zijn. Het verlangen naar contact. Het verlangen naar nabijheid. Het verlangen om gezien te worden door iemand die belangrijk voor je is.

Dat inzicht veranderde mijn blik op de querylus. De vragen kwamen niet voort uit boosheid. De vragen kwamen voort uit liefde.Wanneer iemand ons onverschillig laat, besteden wij doorgaans weinig tijd aan zulke vragen. Wanneer iemand diep in ons hart verankerd zit, ontstaat juist de behoefte om te begrijpen. De zoektocht naar betekenis blijkt vaak nauw verbonden met de behoefte aan verbinding.

Dat maakte de lus niet direct minder pijnlijk, maar wel menselijker. Zachter ook. Ik hoefde de vragen niet langer te bestrijden. Ik hoefde mijzelf niet te veroordelen omdat zij steeds terugkeerden. Ik hoefde slechts te erkennen dat achter iedere vraag een verlangen schuilging dat ouder was dan de vraag zelf. Op dat moment veranderde er iets fundamenteels. De belangrijkste vraag werd niet langer: Waarom antwoordt zij niet De belangrijkste vraag werd: Wat gebeurt er in mij wanneer het antwoord uitblijft?

Vanaf dat moment veranderde de richting van mijn zoektocht. Mijn blik verschoof langzaam van de ander naar mijn eigen binnenwereld. Niet om de ander los te laten. Niet om het gemis te ontkennen. Niet om de liefde op te geven. Wel om beter te begrijpen welke verhalen, vragen, verwachtingen, verlangens zich in mij bleven herhalen zodra de stilte haar intrede deed.

Wanneer niemand het probleem is, maar iedereen onderdeel van het systeem

Na de ontdekking van de Verhalenlus begon ik anders te kijken naar menselijke relaties. Eerst richtte mijn aandacht zich vooral op individuele verhalen. Op gebeurtenissen. Op keuzes. Op emoties. Op pijn. Op verlies. Op herstel. Toch bleef er iets knagen. Hoe meer verhalen ik las over ouderverstoting, familieconflicten, sociale uitsluiting, trauma, herstel, verbinding, rouw, hoe vaker ik hetzelfde gevoel kreeg. Ik keek niet naar losse gebeurtenissen. Ik keek naar patronen.

Dat inzicht voelde aanvankelijk ongemakkelijk. Ons brein zoekt namelijk graag naar duidelijke verklaringen. Het wil weten wie gelijk heeft. Het wil weten wie verantwoordelijk is. Het wil weten wie de oorzaak vormt van het probleem. Die behoefte is begrijpelijk. Een duidelijke oorzaak geeft houvast. Zij brengt orde in de chaos. Zij maakt ingewikkelde situaties overzichtelijk.

Toch begon ik te vermoeden dat sommige menselijke problemen zich niet laten vangen in één oorzaak, één schuldige of één verklaring. Juist bij complexe relaties lijkt de werkelijkheid zich zelden te gedragen als een eenvoudige rekensom. Daar bewegen mensen voortdurend op elkaar in. Zij beïnvloeden elkaar. Zij reageren op elkaar. Zij geven betekenis aan elkaars gedrag. Voor je het weet ontstaat er een netwerk van verhalen dat veel groter is dan één persoon.

Op dat punt begon het woord systeem voor mij een nieuwe betekenis te krijgen.

Lange tijd dacht ik bij een systeem aan regels, organisaties, instanties, structuren of bureaucratie. Tegenwoordig kijk ik daar anders naar. Steeds vaker vraag ik mij af of systemen niet bestaan uit mensen die betekenis geven aan gebeurtenissen. Mensen die verhalen vertellen. Mensen die reageren op verhalen van anderen. Mensen die proberen te begrijpen wat er gebeurt. Hoe langer ik daarover nadacht, hoe meer ik begon te vermoeden dat verhalen de bouwstenen vormen van veel systemen waarin wij leven. Een gedachte groeit uit tot een verhaal. Een verhaal groeit uit tot een overtuiging. Een overtuiging beïnvloedt gedrag. Gedrag beïnvloedt relaties. Relaties beïnvloeden groepen. Groepen vormen uiteindelijk systemen.

Op die manier ontstaat iets bijzonders. Het systeem bevindt zich niet uitsluitend buiten ons. Het leeft ook in ons. Iedere keer dat wij betekenis geven aan een gebeurtenis, dragen wij bij aan het verhaal dat het systeem in stand houdt. Dat betekent niet dat wij schuldig zijn aan alles wat gebeurt. Dat betekent niet dat pijn niet echt is. Dat betekent niet dat onrecht verdwijnt. Het betekent wel dat systemen vaak bestaan uit veel meer dan afzonderlijke mensen.

Tijdens mijn zoektocht naar ouderverstoting begon dat inzicht steeds belangrijker te worden. Jarenlang zag ik vooral individuele verhalen. Een moeder die haar kind mist. Een vader die zich afgewezen voelt. Een kind dat afstand houdt. Familieleden die partij kiezen. Hulpverleners die proberen te helpen. Rechters die besluiten moeten nemen. Op het eerste gezicht lijken dat losse mensen met losse problemen. Wanneer je langer kijkt, verschijnt echter een ingewikkeld web van verhalen die elkaar beïnvloeden.

Dat veranderde ook mijn blik op boosheid. Boosheid probeert vaak een oorzaak aan te wijzen. Boosheid zoekt een richting. Boosheid wil weten wie verantwoordelijk is.

Verdriet doet iets anders. Verdriet kijkt vaak voorbij schuld. Verdriet kijkt naar verlies.Verdriet kijkt naar wat ooit verbonden was.

Juist daar begon voor mij een nieuwe vraag te ontstaan. Wat gebeurt er wanneer wij stoppen met zoeken naar het probleem? Wat gebeurt er wanneer wij nieuwsgierig worden naar het systeem?

Die vraag veranderde meer dan ik had verwacht. Plotseling werd het mogelijk om naar situaties te kijken zonder direct een oordeel klaar te hebben. Plotseling werd het mogelijk om verschillende verhalen naast elkaar te laten bestaan. Plotseling werd het mogelijk om te erkennen dat meerdere mensen tegelijkertijd pijn kunnen ervaren zonder dat één van hen automatisch de vijand hoeft te zijn.

Dat betekent niet dat grenzen verdwijnen. Dat betekent niet dat verantwoordelijkheid verdwijnt. Dat betekent niet dat alles relatief wordt. Het betekent slechts dat menselijke relaties vaak ingewikkelder zijn dan de verhalen die wij erover vertellen.

Terugkijkend op deze hele reis door Verhalenland besef ik dat mijn vragen langzaam zijn veranderd. Eerst wilde ik begrijpen wat er gebeurd was. Daarna wilde ik begrijpen welke verhalen rondom die gebeurtenissen waren ontstaan. Vervolgens ontdekte ik hoe verhalen zichzelf kunnen versterken. Daarna ontdekte ik hoe vragen zich kunnen ontwikkelen tot een persoonlijke querylus.

Uiteindelijk kwam ik uit bij een gedachte die nog steeds met mij meeloopt. Niet alles wat je voelt, ligt aan jou. Niet alles wat je voelt, ligt aan de ander. Soms vertelt een gevoel iets over het systeem waarin iedereen gevangen is geraakt. Dat besef lost geen conflicten op. Dat besef brengt niet automatisch verloren verbindingen terug. Dat besef verandert het verleden niet.

Toch opent het een deur. Een deur naar nieuwsgierigheid. Een deur naar begrip. Een deur naar zachtheid. Een deur naar nieuwe vragen.

Herstel begint niet altijd op het moment dat wij het juiste antwoord vinden. Herstel begint vaak op het moment dat wij bereid zijn een andere vraag te stellen.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Verhalenlus algemeen, voorbeeld Querylus van mijn dochter en ik, en Werkblad voor jouw Verhalenlus

Het bericht 🔄 De verhalenlus: Welkom in Verhalenland verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Vele die met ostracisme te maken krijgen, kunnen jarenlang voelen dat er iets niet klopt zonder precies te kunnen benoemen wat het is. Er is geen openlijke aanval. Er wordt niet geschreeuwd. Er worden geen deuren dichtgeslagen. Niemand zegt letterlijk dat je niet meer welkom bent. Toch verandert er iets. Telefoontjes blijven uit. Uitnodigingen verdwijnen stilletjes. Gesprekken gaan verder zonder dat jij erbij betrokken wordt. Beslissingen worden genomen zonder dat iemand jouw mening vraagt. Berichten krijgen geen antwoord meer. Je naam valt steeds minder vaak. Niet omdat er één groot moment plaatsvond. Juist doordat er niets lijkt te gebeuren. Dat is de paradox van ostracisme.

De pijn ontstaat niet door wat er gebeurt. De pijn ontstaat door wat er ontbreekt.

Mensen beschrijven het alsof zij langzaam onzichtbaar worden. Alsof hun aanwezigheid steeds minder invloed heeft op de omgeving. Alsof zij nog wel bestaan, maar niet langer worden meegenomen in het sociale weefsel waar zij ooit onderdeel van waren.

Dat gevoel raakt dieper dan veel mensen beseffen. Wij zijn sociale wezens. Vanaf onze geboorte zijn wij afhankelijk van verbinding. Niet alleen voor praktische zaken, maar ook voor ons gevoel van veiligheid, identiteit, eigenwaarde en betekenis. Een mens leert wie hij is door de relaties waarin hij leeft. Door gezien te worden. Door gehoord te worden. Door ergens bij te horen.

Wanneer die verbinding wegvalt ontstaat er meer dan verdriet alleen. Er ontstaat onzekerheid. Verwarring. Zelftwijfel. De behoefte om te begrijpen wat er gebeurd is. Juist omdat er vaak geen duidelijke gebeurtenis is waar alles mee begon, slaan veel mensen de zoektocht naar antwoorden naar binnen. Ze vragen zich af of zij iets verkeerd hebben gedaan. Of zij te gevoelig zijn. Of zij zich dingen inbeelden. Of zij zich niet gewoon over iets heen zouden moeten zetten.

Dat maakt ostracisme zo ingewikkeld. De afwezigheid van contact laat vaak minder sporen achter dan een open conflict, terwijl de gevolgen minstens zo diep kunnen zijn. Juist doordat er geen duidelijke wond zichtbaar is, twijfelen mensen soms jarenlang aan hun eigen ervaring.

Toch bestaat die ervaring wel degelijk. Sterker nog, psychologisch onderzoek laat zien dat sociale uitsluiting één van de meest pijnlijke ervaringen kan zijn die een mens meemaakt. Niet omdat wij zwak zijn. Niet omdat wij afhankelijk zouden moeten zijn van anderen. Omdat verbondenheid een fundamentele menselijke behoefte is.

Het bijzondere is dat ostracisme geen nieuw verschijnsel is. Sterker nog, het woord bestaat al duizenden jaren. In het oude Athene konden burgers stemmen om iemand tijdelijk uit de gemeenschap te verbannen. Namen werden geschreven op potscherven, zogenaamde ostraka. Wie voldoende stemmen kreeg, verloor voor langere tijd zijn plek binnen de samenleving. Vanuit die geschiedenis ontstond uiteindelijk het woord ostracisme.

Hoewel de moderne betekenis breder is geworden, draait de kern nog steeds om hetzelfde principe. Een mens verliest zijn plaats binnen een groep. Niet altijd letterlijk. Niet altijd officieel. Soms gebeurt het zonder aankondiging. Soms zonder uitleg. Soms zonder dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor wat er plaatsvindt.

Juist daarom is sociale uitsluiting zo moeilijk vast te pakken. Er is vaak geen duidelijke dader. Geen officiële beslissing. Geen document waarop staat dat iemand buitengesloten wordt. Toch voelt degene die het ondergaat haarfijn dat er iets veranderd is. Mensen reageren anders. Contacten verschuiven. De vanzelfsprekendheid van verbondenheid verdwijnt.

Onderzoek naar ostracisme laat zien dat deze vorm van uitsluiting veel meer raakt dan alleen gevoelens. Psycholoog Kipling Williams heeft jarenlang onderzoek gedaan naar de effecten van sociale buitensluiting. Daarbij ontdekte hij dat ostracisme vier fundamentele menselijke behoeften raakt.

De eerste behoefte is verbondenheid. De behoefte om ergens bij te horen. Voor veel mensen lijkt dat vanzelfsprekend totdat die verbinding wegvalt. Op dat moment wordt zichtbaar hoe belangrijk sociale relaties werkelijk zijn. Niet alleen binnen vriendschappen, maar ook binnen families, gezinnen, buurten, verenigingen of andere gemeenschappen waarin mensen hun plek vinden.

De tweede behoefte is eigenwaarde. Wanneer iemand langdurig wordt buitengesloten ontstaat vaak de vraag wat er mis zou zijn met hem of haar. Mensen beginnen zichzelf te onderzoeken. Ze zoeken verklaringen. Ze herhalen gesprekken. Ze analyseren gebeurtenissen. Ze proberen te begrijpen waarom anderen afstand lijken te nemen. Langzaam kan de uitsluiting veranderen in zelftwijfel.

De derde behoefte is controle. Een open conflict biedt tenminste nog iets om op te reageren. Er kan een gesprek plaatsvinden. Er kan verzet ontstaan. Er kan een poging worden gedaan om iets te herstellen. Bij ostracisme ontbreekt die mogelijkheid vaak. Het voelt alsof belangrijke gebeurtenissen plaatsvinden buiten jouw gezichtsveld. Alsof je een boek leest waarvan steeds een aantal pagina’s ontbreekt. Daardoor ontstaat een diep gevoel van machteloosheid.

De vierde behoefte is betekenisvol bestaan. De behoefte om te voelen dat je ertoe doet. Dat jouw aanwezigheid verschil maakt. Dat jouw stem gehoord wordt. Dat jouw bestaan betekenis heeft binnen de kring van mensen om je heen. Juist deze behoefte wordt vaak geraakt wanneer iemand langdurig genegeerd of buitengesloten wordt. Het gaat dan niet alleen meer over contact. Het gaat over bestaansrecht.

Wanneer je deze vier behoeften naast elkaar legt, wordt direct duidelijk waarom ostracisme zoveel impact kan hebben. Het raakt niet één onderdeel van het menselijk bestaan. Het raakt meerdere fundamenten tegelijkertijd. Verbondenheid. Eigenwaarde. Controle. Betekenis.

Juist daarom ervaren veel mensen sociale uitsluiting als een vorm van rouw. Niet omdat er iemand overleden is, maar omdat er iets verloren gaat wat moeilijk zichtbaar te maken is. Een plek. Een rol. Een verbinding. Een vanzelfsprekendheid die ooit bestond.

Voor veel mensen blijft ostracisme iets wat gebeurt op school, op het werk of binnen vriendengroepen. Toch blijkt sociale uitsluiting vaak nog veel ingrijpender wanneer zij plaatsvindt binnen families. Juist daar verwachten we verbondenheid. Juist daar verwachten we een plek. Juist daar verwachten we gezien te worden, ook wanneer het leven ingewikkeld wordt.

Wanneer buitensluiting binnen een familie ontstaat, raakt dat vaak veel meer dan een sociale relatie alleen. Familie vormt voor veel mensen een belangrijk onderdeel van hun identiteit. Het zijn de mensen met wie herinneringen worden gedeeld. De mensen die aanwezig waren tijdens belangrijke levensmomenten. De mensen die onderdeel uitmaken van het verhaal waaruit iemand voortkomt. Wanneer die verbinding onder druk komt te staan, voelt het daarom vaak alsof niet alleen het contact verdwijnt, maar ook een deel van de eigen geschiedenis.

Wat familie-ostracisme extra ingewikkeld maakt, is dat het zelden openlijk wordt benoemd. Er wordt niet altijd uitgesproken dat iemand niet langer welkom is. Er verschijnt geen officiële mededeling. Er wordt geen verklaring afgegeven. In plaats daarvan ontstaan er subtiele verschuivingen. Uitnodigingen blijven uit. Gesprekken vinden plaats zonder jouw aanwezigheid. Besluiten worden genomen zonder jouw betrokkenheid. Familieverhalen gaan verder terwijl jouw hoofdstuk langzaam uit beeld raakt.

Juist doordat deze vorm van uitsluiting vaak stil verloopt, beginnen veel mensen zichzelf vragen te stellen. Wat heb ik verkeerd gedaan? Waarom gebeurt dit? Had ik iets anders moeten zeggen? Had ik harder mijn best moeten doen? Had ik mij moeten aanpassen? Het zijn begrijpelijke vragen. Toch leiden ze lang niet altijd naar een eerlijk antwoord.

Een van de meest pijnlijke gevolgen van ostracisme is dat mensen de oorzaak vaak volledig bij zichzelf gaan zoeken. Alsof buitensluiting automatisch bewijst dat er iets mis moet zijn met degene die wordt buitengesloten. In werkelijkheid vertellen sociale systemen vaak een veel ingewikkelder verhaal.

Binnen families ontstaan soms ongeschreven rollen. De verantwoordelijke. De bemiddelaar. De redder. De grappenmaker. Degene die zich aanpast. Degene die zwijgt. Degene die de waarheid benoemt. Zodra iemand buiten de verwachtingen van zo’n systeem begint te bewegen, kan er spanning ontstaan. Niet omdat die persoon verkeerd handelt, maar omdat verandering zichtbaar maakt wat lange tijd verborgen bleef.

Juist daarom wordt het zogenaamde zwarte schaap vaak verkeerd begrepen. Het zwarte schaap wordt meestal gezien als degene die afwijkt van de groep. Degene die problemen veroorzaakt. Degene die niet past. Vanuit het perspectief van systeemdenken ontstaat echter een heel andere vraag. Wat gebeurt er binnen een systeem waardoor één persoon steeds opnieuw de afwijkende positie krijgt toegewezen?

Dat is een wezenlijk verschil. De vraag verschuift van: “Wat is er mis met mij?” naar: “Wat gebeurt hier eigenlijk?”

Voor veel mensen vormt dat inzicht een belangrijk keerpunt. Niet omdat alle pijn daardoor verdwijnt. Niet omdat relaties plotseling herstellen. Wel omdat de aandacht verschuift van zelfveroordeling naar nieuwsgierigheid. Van schuld naar begrip. Van persoonlijke tekortkomingen naar bredere patronen die vaak al veel langer bestaan dan één generatie.

Ostracisme gaat daardoor niet altijd over afwijzing van een persoon. Soms zegt het vooral iets over een systeem dat moeite heeft met verandering, eerlijkheid of verschillen tussen mensen. Dat maakt de ervaring niet minder pijnlijk. Het maakt haar wel begrijpelijker. Juist begrip vormt vaak de eerste stap richting herstel.

Wanneer mensen langdurig worden buitengesloten, ontstaat er vaak een natuurlijke reactie. Het hart probeert zichzelf te beschermen. Dat kan zich uiten in boosheid. In verdriet. In teleurstelling. In wantrouwen. Soms ontstaat er een verlangen om afstand te nemen van iedereen die ooit pijn heeft gedaan. Soms groeit er een muur die ooit bedoeld was als bescherming, maar die na verloop van tijd ook verbinding tegenhoudt.

Dat is begrijpelijk.

Geen mens blijft onberoerd wanneer belangrijke relaties verdwijnen. Geen mens loopt jarenlang door verlies heen zonder sporen achter te laten. Juist daarom is verbittering geen teken van zwakte. Vaak is het een teken van pijn die lange tijd geen plek heeft gekregen.

Toch ontdekte ik tijdens mijn eigen zoektocht iets wat mij bleef bezighouden. De vraag die mij uiteindelijk verder hielp was niet waarom andere mensen deden wat zij deden. De vraag die mij verder hielp was wat ik met die ervaring wilde doen. Wilde ik dat de uitsluiting uiteindelijk ook mijn binnenwereld zou bepalen? Wilde ik dat de afwezigheid van anderen zou bepalen hoe ik naar mezelf keek? Wilde ik dat verlies het laatste hoofdstuk van mijn verhaal zou schrijven?

Voor mij lag daar een belangrijk keerpunt.

Niet omdat de pijn verdween. Niet omdat alles ineens begrijpelijk werd. Niet omdat relaties automatisch herstelden. Het keerpunt lag in het besef dat mijn leven groter mocht zijn dan de afwijzing die ik had ervaren. Dat mijn identiteit niet uitsluitend bepaald hoefde te worden door wie mij niet zag. Dat mijn waarde niet afhankelijk was van wie mij wel of niet uitnodigde aan tafel.

Dat klinkt eenvoudiger dan het is.

Voor veel mensen begint herstel niet met vergeving. Niet met acceptatie. Niet met loslaten. Herstel begint vaak met erkennen hoeveel pijn iets werkelijk heeft gedaan. Pas wanneer die pijn gezien mag worden, ontstaat er ruimte voor iets nieuws. Niet in plaats van verdriet, maar ernaast.

Juist daarom raakt het onderwerp ostracisme mij zo. Het geeft woorden aan een ervaring die veel mensen kennen, terwijl er opvallend weinig over gesproken wordt. Mensen begrijpen ruzie. Mensen begrijpen conflicten. Mensen begrijpen afscheid. Sociale uitsluiting beweegt zich vaak in een grijs gebied waarin de wond aanwezig is, terwijl de oorzaak nauwelijks zichtbaar lijkt.

Een woord verandert de werkelijkheid niet. Een woord brengt verloren relaties niet terug. Een woord herstelt geen familiebanden. Toch kan een woord soms iets anders doen. Het kan een ervaring zichtbaar maken. Het kan bevestigen dat wat jij voelde werkelijk bestaat. Het kan helpen om een verhaal dat jarenlang alleen uit verwarring bestond langzaam te begrijpen.

Dat is voor mij misschien wel de grootste waarde van het woord ostracisme. Niet dat het alle antwoorden geeft. Wel dat het een nieuwe vraag mogelijk maakt. Niet: “Wat is er mis met mij?” Maar: “Hoe wil ik verder leven met wat mij is overkomen?” In die vraag ontstaat ruimte. Ruimte voor herstel. Ruimte voor zelfonderzoek. Ruimte voor verdriet. Ruimte voor nieuwe verbindingen. Ruimte voor een identiteit die groter is dan het verlies dat ooit werd ervaren.

Ostracisme gaat over buitensluiting. Herstel gaat uiteindelijk over thuiskomen. Niet altijd bij een familie. Niet altijd bij een groep. Soms begint thuiskomen bij jezelf.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download het schema Ostracisme

Het bericht 💔 Ostracisme: wanneer je niet wordt aangevallen, maar langzaam verdwijnt verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Juist daarom ontstond de ADHD Brain Dump. Niet als planner, niet als productiviteitssysteem, niet als hulpmiddel om nóg meer uit jezelf te halen. Het ontstond als een plek waar gedachten mogen landen voordat ze elkaar beginnen te verdringen. Veel mensen met ADHD proberen overzicht te krijgen door harder na te denken. Dat klinkt logisch, maar werkt vaak averechts. Hoe voller het hoofd raakt, hoe moeilijker het wordt om onderscheid te maken tussen wat belangrijk is, wat later kan wachten, wat een taak is, wat een wens is, wat een zorg is of wat simpelweg een gedachte is die voorbij mag drijven zonder dat daar direct iets mee hoeft te gebeuren.

Op zulke momenten voelt chaos vaak als een probleem dat opgelost moet worden. Toch ben ik daar anders naar gaan kijken. Chaos is niet het probleem. Chaos is informatie.

Wanneer alles tegelijkertijd om aandacht lijkt te vragen, ontstaat al snel het gevoel dat je achterloopt. Alsof je iets vergeten bent. Alsof je eerst orde moet scheppen voordat je verder kunt. In werkelijkheid bestaat die chaos vaak uit tientallen losse onderdelen die door elkaar zijn gaan lopen. Gedachten, zorgen, plannen, herinneringen, taken, dromen, ideeën, verwachtingen, verplichtingen. Alles ligt op één hoop. Geen wonder dat het hoofd vastloopt.

De eerste stap naar overzicht is daarom niet harder werken. De eerste stap is zichtbaar maken wat er eigenlijk allemaal aanwezig is. Pas wanneer gedachten ergens mogen landen, ontstaat ruimte om ze één voor één te bekijken. Niet alles blijkt even dringend te zijn. Niet alles hoeft vandaag opgelost te worden. Niet alles vraagt om actie.

Chaos blijkt vaak niets anders dan informatie die nog geen plek heeft gekregen.

Wanneer alles wat zich in je hoofd bevindt op papier terechtkomt, ontstaat er vaak iets verrassends. Gedachten die eerst als één grote kluwen voelden, blijken ineens uit verschillende onderdelen te bestaan. Sommige dingen blijken zorgen te zijn die voortdurend aandacht vragen. Andere punten blijken praktische taken. Er zijn ideeën die ooit nog eens aandacht mogen krijgen. Er zijn projecten die direct enthousiasme oproepen. Er zijn dingen die je absoluut niet wilt vergeten. Er zijn gedachten die vooral energie kosten doordat ze steeds opnieuw voorbij komen.

Juist daarom bestaat de Brain Dump uit verschillende vakken. Niet omdat gedachten netjes moeten worden gemaakt, maar omdat een hoofd soms baat heeft bij een beetje ruimte. Een idee hoeft geen taak te worden. Een zorg hoeft niet vandaag opgelost te worden. Een verlangen hoeft niet direct uitgevoerd te worden. Door alles eerst ergens neer te leggen ontstaat overzicht zonder druk.

Voor veel mensen met ADHD is het vergeten-brein een bekend verschijnsel. Een gedachte voelt op het ene moment levensbelangrijk. Vijf minuten later is zij volledig verdwenen. Niet omdat er onvoldoende interesse was. Niet omdat de gedachte niet belangrijk genoeg was. Onderzoek laat zien dat ADHD vaak samenhangt met verschillen in executieve functies zoals plannen, organiseren, prioriteren of het tijdelijk vasthouden van informatie in het werkgeheugen. Dat betekent niet dat iemand minder intelligent is. Het betekent vooral dat het brein energie anders verdeelt.

Juist daarom werkt opschrijven vaak beter dan onthouden. Niet als zwakte. Niet als tekortkoming. Gewoon als een slimme strategie die aansluit bij hoe het brein werkt. Veel mensen hebben jarenlang gehoord dat zij beter hun best moeten doen, beter moeten plannen of gewoon wat meer discipline moeten tonen. Dat soort adviezen klinkt logisch voor iemand die informatie op een andere manier verwerkt, maar sluit vaak onvoldoende aan bij de werkelijkheid van een ADHD-brein.

Een notitie maken, een gedachte parkeren of een idee opschrijven is geen bewijs dat iets mis is met je geheugen. Het is juist een vorm van samenwerken met je brein in plaats van er voortdurend tegen te vechten.

Op het moment dat een gedachte veilig op papier staat, hoeft het hoofd haar niet langer krampachtig vast te houden. Dat alleen al kan verrassend veel rust geven.

Veel mensen ervaren daardoor iets wat bijna tegenstrijdig voelt. Door meer los te laten ontstaat juist meer overzicht. Niet doordat er minder gedachten zijn, maar doordat die gedachten niet langer allemaal tegelijkertijd om aandacht hoeven te vragen

Tijdens het maken van de Brain Dump ontdekte ik nog iets anders. Jarenlang dacht ik dat alles wat in mijn hoofd opkwam automatisch op mijn to-do lijst hoorde te belanden. Iedere ingeving werd een taak. Iedere mogelijkheid werd een project. Iedere verantwoordelijkheid werd een verplichting. Achteraf gezien lag het probleem niet in een gebrek aan motivatie. Het probleem lag juist in een overvloed aan motivatie. Veel mensen met ADHD hebben geen tekort aan ideeën. Vaak hebben zij eerder een overschot. Het werk zit daardoor niet in het bedenken van nieuwe plannen, maar in het maken van keuzes. Niet alles wat in je hoofd verschijnt verdient een plek op een takenlijst.

Vanuit dat inzicht ontstond de Niet te Doen Lijst. Dat klinkt misschien als een grap, maar voor veel mensen blijkt dit één van de belangrijkste lijstjes die zij ooit maken. We leven in een wereld waarin productiviteit vaak wordt gezien als maatstaf voor succes. Alsof rust verdiend moet worden. Alsof pauzes pas zijn toegestaan wanneer alles af is. Alsof een dag alleen geslaagd is wanneer iedere taak is uitgevoerd. Dat is een zware last om dagelijks met je mee te dragen.

Juist daarom bevat de Niet te Doen Lijst geen nieuwe verplichtingen. Het is een uitnodiging om bewust te kiezen wat vandaag géén aandacht hoeft te krijgen. Vandaag hoef ik niet perfect te zijn. Vandaag hoef ik niet iedereen tevreden te houden. Vandaag hoef ik niet direct op ieder bericht te reageren. Vandaag hoef ik niet alles tegelijk te doen. Vandaag hoef ik mijn gevoelens niet weg te stoppen. Vandaag hoef ik mezelf niet voortdurend uit te leggen. Vandaag hoef ik niet harder te gaan dan mijn energie aankan.

Op papier lijken dat eenvoudige zinnen. In de praktijk blijken dit vaak de moeilijkste taken om los te laten. Veel mensen dragen een onzichtbare rugzak vol verwachtingen met zich mee. Verwachtingen van anderen. Verwachtingen van de maatschappij. Verwachtingen die zij ooit zelf zijn gaan geloven. Het idee dat je altijd beschikbaar moet zijn. Het idee dat je alles onder controle moet hebben. Het idee dat rust hetzelfde is als luiheid. Het idee dat je pas waardevol bent wanneer je voldoende hebt gepresteerd.

Juist daar kan een Niet te Doen Lijst iets zichtbaar maken wat vaak verborgen blijft. Niet alles wat energie kost staat op een takenlijst. Sommige van de zwaarste lasten bestaan uit overtuigingen die ongemerkt met ons meereizen. Door deze bewust op papier te zetten ontstaat ruimte om jezelf af te vragen of ze vandaag werkelijk nodig zijn.

Soms blijkt het meest productieve wat je kunt doen, iets bewust niet doen.

Onder aan beide printables staat uiteindelijk dezelfde vraag. Niet: wat moet ik vandaag nog doen? Maar: wat heeft mijn brein vandaag nodig? Dat is een fundamenteel andere manier van kijken. De eerste vraag vertrekt vanuit prestatie. De tweede vraag vertrekt vanuit aandacht. De eerste vraagt wat er nog ontbreekt. De tweede vraagt wat er nodig is om goed te kunnen functioneren. Dat lijkt een klein verschil, maar voor veel mensen voelt het als een wereld van verschil.

Soms heeft een brein behoefte aan beweging. Soms aan structuur. Soms aan stilte. Soms aan muziek. Soms aan een gesprek. Soms aan een wandeling. Soms aan een middag waarop er helemaal niets hoeft. Soms aan een cappuccino in de zon terwijl de wereld even doordraait zonder jouw voortdurende betrokkenheid. Zelfzorg wordt vaak gepresenteerd als iets groots, iets waarvoor tijd gemaakt moet worden, iets dat bovenaan een lijst met goede voornemens terechtkomt. In werkelijkheid begint zelfzorg meestal veel kleiner. Het begint met luisteren naar signalen die we lange tijd hebben genegeerd. Het begint met de bereidheid om serieus te nemen wat ons hoofd, ons lichaam of ons hart probeert te vertellen.

De ADHD Brain Dump gaat niet over controle. De Niet te Doen Lijst gaat niet over opgeven. Beide hulpmiddelen zijn ontstaan vanuit dezelfde gedachte. Je hoeft niet alles tegelijkertijd vast te houden. Je hoeft niet iedere gedachte op te lossen. Je hoeft niet iedere mogelijkheid te benutten. Je hoeft niet voortdurend te bewijzen dat je waardevol bent. Je hoeft niet iedere dag een topprestatie neer te zetten om bestaansrecht te verdienen. Soms ontstaat overzicht op het moment dat alles eindelijk van je schouders af mag. Soms begint rust bij het besef dat niet alles een taak hoeft te worden. Soms blijkt een leeg vakje op papier precies de ruimte te zijn die een overvol hoofd nodig had.

Voor mij gaan deze printables uiteindelijk niet over plannen. Ze gaan over toestemming. Toestemming om gedachten op te schrijven zonder ze direct uit te voeren. Toestemming om ideeën te bewaren voor later. Toestemming om iets te vergeten. Toestemming om rust te nemen voordat je volledig bent uitgeput. Toestemming om mens te zijn in een wereld die voortdurend vraagt om meer, sneller, beter en efficiënter.

Rust is ook productief. Zachtheid is geen zwakte. Eén ademhaling. Eén keuze. Eén moment tegelijk.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download ADHD BRAIN DUMP & Niet te doen lijst

Het bericht 🧠 ADHD, overvolle hoofden en de kunst van het niet doen verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Lange tijd gingen wetenschappers ervan uit dat herinneringen vooral bestonden uit opgeslagen informatie die we later weer konden terughalen. Tegenwoordig weten we dat herinneringen veel dynamischer zijn. Iedere keer dat we een herinnering ophalen, reconstrueren we deze opnieuw vanuit verschillende hersengebieden die samenwerken. Daarbij spelen beelden, emoties, zintuiglijke ervaringen en betekenis allemaal een rol.

Juist daarom kunnen sommige herinneringen zo levendig aanvoelen. We herinneren ons niet alleen wat er gebeurde, maar ook hoe het licht viel, hoe een ruimte eruitzag of welk gevoel een gebeurtenis opriep. Het geheugen bewaart niet uitsluitend feiten. Het bewaart ook context.

Onderzoek laat zien dat beelden vaak gemakkelijker worden onthouden dan woorden. Dit verschijnsel staat bekend als het Picture Superiority Effect. Mensen blijken afbeeldingen beter te onthouden dan geschreven tekst. Wetenschappers denken dat dit komt doordat beelden op meerdere manieren worden verwerkt. Een afbeelding wordt niet alleen gezien, maar krijgt vaak automatisch betekenis, associaties en emotionele lading. Daardoor ontstaan meer verbindingen in het geheugen.

Dat betekent niet dat beelden altijd beter zijn dan woorden. Wel blijkt dat informatie die zowel visueel als verbaal wordt aangeboden vaak beter wordt onthouden dan informatie die slechts één vorm gebruikt. Dit idee staat bekend als de Dual Coding Theory van psycholoog Allan Paivio. Volgens deze theorie beschikt het brein over verschillende systemen voor het verwerken van taal en beelden. Wanneer beide systemen tegelijkertijd worden aangesproken, ontstaan er meer mogelijkheden om informatie later terug te vinden.

Naast beelden speelt emotie een belangrijke rol bij het vormen van herinneringen. Hersengebieden zoals de amygdala helpen bepalen welke ervaringen belangrijk genoeg zijn om langdurig op te slaan. Gebeurtenissen die sterke emoties oproepen, worden daardoor vaak beter onthouden dan neutrale gebeurtenissen. Dat verklaart waarom veel mensen zich nog precies kunnen herinneren waar zij waren tijdens een ingrijpende gebeurtenis, terwijl zij moeite hebben om zich te herinneren wat zij vorige week dinsdag als avondeten hebben gegeten.

Wanneer beelden en emoties samenkomen, ontstaat een bijzonder krachtig geheugenmechanisme. Een foto, een plaats of een voorwerp kan dan fungeren als een soort toegangspoort naar een complete herinnering. Niet alleen de gebeurtenis wordt opnieuw geactiveerd, maar vaak ook een deel van de gevoelens die ermee verbonden waren.

Voor mensen die sterk visueel denken kan dit proces extra herkenbaar zijn. Zij beschrijven regelmatig dat herinneringen verschijnen als scènes, beelden of mentale foto’s. Wetenschappelijk gezien betekent dit niet automatisch dat iemand een fotografisch geheugen heeft. Een echt fotografisch geheugen is uiterst zeldzaam en wordt binnen de wetenschap zelfs betwist. Wat veel vaker voorkomt, is een sterk ontwikkeld visueel geheugen waarbij patronen, afbeeldingen, ruimtelijke informatie en visuele verbanden relatief gemakkelijk worden opgeslagen.

Dat inzicht helpt verklaren waarom schema’s, tekeningen, overzichtsplaten en infographics voor veel mensen zo effectief zijn. Zij vormen niet alleen een manier om informatie aantrekkelijker te maken. Zij sluiten aan bij fundamentele eigenschappen van ons geheugen. Door woorden, beelden en betekenis met elkaar te verbinden ontstaat een sterkere basis voor begrip en herinnering.

Ons geheugen is daardoor veel meer dan een opslagplaats van feiten. Het is een levend netwerk van beelden, emoties, ervaringen en betekenis. Juist in die samenwerking tussen hoofd en hart ontstaat vaak wat we later een herinnering noemen.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Hoe ons ‘fotografisch’ (emotioneel-visueel) geheugen werkt

Het bericht 🎑 Hoe ons emotioneel-visueel geheugen werkt verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De afgelopen jaren is er steeds meer discussie ontstaan over diagnoses, etiketten, labels en classificaties. Regelmatig verschijnen er artikelen waarin wordt gepleit voor minder nadruk op psychiatrische stoornissen, minder hokjes, minder behoefte om menselijk gedrag onder te brengen in een verzameling termen en afkortingen. Op zichzelf begrijp ik die gedachte goed. Geen mens laat zich immers samenvatten door één woord. Geen diagnose beschrijft een volledig leven. Geen enkel etiket doet recht aan alle ervaringen, herinneringen, talenten, verliezen, dromen, verlangens en eigenaardigheden die iemand met zich meedraagt.

Toch voel ik altijd een lichte weerstand wanneer het gesprek uitsluitend lijkt te gaan over het afschaffen van labels. Niet omdat ik geloof dat mensen teruggebracht moeten worden tot een diagnose. Juist het tegenovergestelde. Niemand ís zijn ADHD. Niemand ís zijn autisme. Niemand ís zijn trauma, verdriet of verleden. Tegelijkertijd weet ik uit eigen ervaring hoe belangrijk woorden kunnen zijn wanneer je jarenlang rondloopt met vragen waarop niemand een antwoord lijkt te hebben.

Een groot deel van mijn leven begreep ik bijvoorbeeld niet waarom mijn hoofd werkte zoals het werkte. Waarom ik informatie gemakkelijker onthield wanneer er beelden, kleuren of schema’s aan verbonden waren. Waarom mijn gedachten voortdurend nieuwe zijwegen vonden terwijl andere mensen ogenschijnlijk moeiteloos een rechte lijn konden volgen. Waarom creativiteit voor mij voelde als ademhalen, terwijl eenvoudige dagelijkse taken soms aanvoelden als het beklimmen van een berg. Er waren periodes waarin ik oprecht dacht dat ik iets miste wat voor anderen vanzelfsprekend leek.

Het moment waarop ik ontdekte dat ADHD een rol speelde in mijn leven veranderde mij niet als mens. Mijn karakter bleef hetzelfde. Mijn geschiedenis bleef hetzelfde. Mijn talenten, dromen, angsten en tekortkomingen waren exact dezelfde als de dag ervoor. Wat veranderde was het begrip waarmee ik naar mezelf keek. Voor het eerst vielen er puzzelstukjes op hun plek. Niet omdat een label mij beperkte, maar omdat het woorden gaf aan ervaringen die daarvoor vooral verwarrend waren geweest. Het voelde niet als opgesloten worden in een hokje. Het voelde als het vinden van een legenda bij een kaart waar ik jarenlang zonder uitleg naar had gekeken.

Een vergelijkbaar proces vond plaats toen ik mij begon te verdiepen in ouderverstoting. Jarenlang had ik geprobeerd te begrijpen wat er gebeurde tussen mijn dochter en mij. Ik voelde de pijn van het verlies. Ik zag de verwijdering groeien. Ik hoorde woorden die niet leken te passen bij het kind dat ik kende. Toch ontbraken de woorden om te beschrijven wat ik zag gebeuren. Pas toen ik mij begon te verdiepen in de literatuur rondom ouderverstoting ontstond er taal voor iets wat daarvoor vooral voelde als een onzichtbare wond. De pijn werd er niet minder door. Het verdriet verdween niet. Wat wel veranderde, was dat ik niet langer dacht dat ik gek was geworden.

Woorden kunnen iets bijzonders doen. Ze kunnen orde brengen in chaos. Ze kunnen een ervaring zichtbaar maken die daarvoor naamloos was. Ze kunnen een mens helpen begrijpen waarom bepaalde dingen voelen zoals ze voelen. Juist daarom denk ik dat labels op zichzelf niet het probleem zijn. Het probleem ontstaat pas wanneer een label verandert van een beschrijving naar een identiteit. Wanneer een woord niet langer helpt om iets te begrijpen, maar begint te bepalen wie iemand is.

Dat mechanisme zie je overal terug. Niet alleen binnen de psychiatrie. Niet alleen binnen de hulpverlening. Mensen plakken voortdurend etiketten op zichzelf of op elkaar. Soms uit gemak. Soms uit onbegrip. Soms vanuit een behoefte om grip te krijgen op iets wat ingewikkeld voelt. Voor je het weet wordt een compleet leven teruggebracht tot een paar woorden. Te gevoelig. Te druk. Te lastig. Niet slim genoeg. Niet sterk genoeg. Slechte moeder. Probleemkind. Slachtoffer. Narcist. Alsof een mens kan worden samengevat op een sticker die op zijn voorhoofd wordt geplakt.

Juist daardoor ben ik anders gaan kijken naar labels. Niet met de vraag of ze goed of slecht zijn, maar met de vraag welke betekenis we eraan geven. Hetzelfde woord kan iemand gevangen zetten of juist bevrijden. Een diagnose kan een excuus worden om stil te blijven staan. Diezelfde diagnose kan ook een kompas worden dat helpt om jezelf beter te begrijpen. Een bijnaam kan worden gebruikt om iemand te vernederen. Diezelfde bijnaam kan worden teruggepakt en veranderen in een geuzennaam.

Die ontdekking kwam niet uit een studieboek of een wetenschappelijk artikel. Die kwam voort uit mijn eigen leven.

Op één van de donkerste momenten die ik als moeder heb meegemaakt gaf ik mezelf een etiket. Niet als grap. Niet als marketing. Niet als merknaam. Het was een woord dat voortkwam uit verdriet, schuldgevoel en machteloosheid. Een woord dat ontstond tijdens slapeloze nachten waarin ik gesprekken opnieuw afspeelde, herinneringen terughaalde, mezelf afvroeg wat ik anders had moeten doen en zocht naar verklaringen voor iets wat niet te begrijpen viel.

De KUTste moeder. Dat etiket hing niet op een mok. Dat stond niet op een T-shirt. Dat stond niet op een website. Ik droeg het vanbinnen. Dag na dag. Jaar na jaar. Het was de conclusie die overbleef wanneer alle twijfels zich hadden verzameld op één plek.

Wanneer je kind uit je leven verdwijnt, ontstaat er een zoektocht die nauwelijks uit te leggen is aan iemand die het niet heeft meegemaakt. Je onderzoekt iedere beslissing die je ooit hebt genomen. Je haalt gesprekken terug die jaren geleden plaatsvonden. Je vraagt jezelf af waar je strenger had moeten zijn, waar je zachter had moeten zijn, waar je beter had moeten luisteren of juist eerder had moeten ingrijpen. Je kijkt niet alleen naar de fouten die je werkelijk hebt gemaakt, maar ook naar fouten die je achteraf verzint omdat de werkelijkheid anders te pijnlijk voelt.

Want als het jouw schuld is, dan bestaat er tenminste nog een verklaring. Dan bestaat er een oorzaak. Dan bestaat er iets wat je had kunnen veranderen.

Veel moeilijker is het om te leven met situaties waarin liefde niet voldoende blijkt te zijn om een relatie te beschermen tegen verlies, misverstanden, loyaliteitsconflicten of omstandigheden waar je geen controle over hebt.

In die periode werd De KUTste moeder voor mij geen grapje, geen woordspeling of creatieve vondst. Het werd een samenvatting van alles wat ik over mezelf dacht. Iedere twijfel. Iedere traan. Iedere nacht waarin ik wakker lag. Iedere keer dat ik naar foto’s keek en niet begreep hoe een geschiedenis vol liefde kon eindigen in stilte.

Zonder dat ik het doorhad was het etiket langzaam veranderd van een gedachte in een overtuiging. Ik geloofde het. Ik geloofde werkelijk dat ik had gefaald in het belangrijkste wat ik ooit had geprobeerd te zijn. Een goede moeder.

Pas veel later begon ik opnieuw naar dat woord te kijken. Niet om de pijn uit te wissen. Niet om te doen alsof alles goed was gekomen. Niet om een mooier verhaal te maken dan de werkelijkheid. Het verlies was er nog steeds. Het gemis was er nog steeds. De liefde was er nog steeds. Wat veranderde, was de manier waarop ik naar mezelf begon te kijken.

Jarenlang had ik uitsluitend naar dat woord gekeken vanuit verdriet. Vanuit schuldgevoel. Vanuit de overtuiging dat ik ergens fundamenteel tekort was geschoten. Iedere letter droeg de lading van alles wat ik verloren dacht te hebben. Iedere keer dat ik het woord in gedachten uitsprak hoorde ik vooral wat er niet was gelukt, wat ik anders had moeten doen of wat ik volgens mij had laten liggen. Het etiket was langzaam uitgegroeid tot een samenvatting van mijn diepste angst: de angst dat ik had gefaald in het belangrijkste wat ik ooit had geprobeerd te zijn.

Toch gebeurde er op een bepaald moment iets onverwachts. Niet van de ene op de andere dag. Niet als een plotseling inzicht dat alles veranderde. Veel meer als een langzaam verschuiven van perspectief. Een voorzichtige beweging waarbij ik steeds minder keek naar wat er verloren was gegaan, waarna mijn aandacht steeds vaker bleef hangen bij wat er, ondanks alles, was blijven bestaan.

Want wat zag ik eigenlijk wanneer ik eerlijk naar mezelf keek?

Ik zag geen moeder die had opgegeven zodra het moeilijk werd. Ik zag geen moeder die haar schouders had opgehaald en verder was gegaan met haar leven. Ik zag geen moeder die stopte met liefhebben op het moment dat liefde ingewikkeld werd. Wat ik zag was iemand die bleef hopen wanneer er nauwelijks nog hoop leek te zijn. Iemand die bleef zoeken naar begrip terwijl antwoorden uitbleven. Iemand die bleef schrijven, bleef leren, bleef groeien, bleef geloven dat liefde niet ophoudt zodra een relatie beschadigd raakt.

Langzaam begon ik te begrijpen dat het etiket zelf nooit het probleem was geweest. Het woord was niet veranderd. De letters stonden nog steeds in dezelfde volgorde. Wat veranderde was de betekenis die ik eraan gaf. Waar ik vroeger alleen falen zag, begon ik veerkracht te herkennen. Waar ik vroeger uitsluitend schuld zag, begon ik liefde te zien. Waar ik vroeger alleen verlies zag, zag ik ineens iemand die ondanks alles was blijven staan.

Voor het eerst keek ik naar dat woord zonder uitsluitend naar mijn verdriet te luisteren. Ik keek ernaar vanuit alles wat ik onderweg had geleerd. Vanuit alle keren dat ik opnieuw was opgestaan. Vanuit alle momenten waarop ik ervoor had gekozen om niet bitter te worden. Vanuit de ontdekking dat liefde niet minder echt wordt wanneer een relatie verandert of tijdelijk verdwijnt uit het dagelijks leven.

Letter voor letter ontstond er een nieuwe betekenis.

Krachtige.

Niet omdat ik altijd sterk ben geweest, maar omdat opstaan na verlies meer kracht vraagt dan de meeste mensen ooit zullen beseffen.

Unieke.

Omdat geen mens hetzelfde verhaal draagt. Omdat geen moeder dezelfde weg bewandelt. Omdat geen leven in een standaardmal past.

Trotse.

Niet trots omdat alles perfect verliep, maar trots omdat ik ben blijven staan terwijl mijn wereld meerdere keren instortte.

Trouwe.

Omdat liefde niet verdween toen het moeilijk werd. Omdat mijn hart bleef vasthouden aan de mensen die belangrijk voor mij zijn.

Sterke.

Niet de kracht van nooit vallen, maar de kracht van telkens opnieuw opstaan.

Eerlijke.

Omdat ik bereid ben om ook de stukken van mijn leven te laten zien die pijn doen. Omdat groei begint waar eerlijkheid begint.

Op dat moment begreep ik iets wat veel groter was dan dat ene woord.

Jarenlang had ik gedacht dat het probleem in het etiket zat. Dat de pijn werd veroorzaakt door de woorden zelf. Dat sommige labels beschadigend waren omdat ze hard, confronterend of pijnlijk klonken. Pas veel later ontdekte ik dat woorden op zichzelf verrassend weinig macht hebben. Het is de betekenis die wij eraan geven die bepaalt of een woord ons helpt groeien, ons helpt begrijpen of ons gevangen houdt in een verhaal dat allang niet meer klopt.

Wanneer ik tegenwoordig kijk naar discussies over diagnoses, classificaties en etiketten, denk ik daarom steeds minder aan de vraag of we labels nodig hebben. Veel interessanter vind ik de vraag wat er gebeurt nadat iemand een label heeft gekregen. Wordt het een hulpmiddel dat helpt om jezelf beter te begrijpen? Wordt het een stukje taal voor ervaringen die daarvoor moeilijk onder woorden te brengen waren? Of verandert het langzaam in een grens waarachter iemand zichzelf opsluit?

Dat verschil is groter dan het op het eerste gezicht lijkt. Hetzelfde woord kan namelijk twee totaal verschillende effecten hebben. Het kan iemand helpen begrijpen waarom bepaalde dingen moeilijk zijn, waarom een brein anders werkt of waarom bepaalde ervaringen zoveel impact hebben gehad. Datzelfde woord kan echter ook veranderen in een overtuiging die alle ruimte voor groei wegneemt. Niet het label zelf maakt uiteindelijk het verschil, maar de betekenis die eraan wordt gegeven.

Voor mij werd De KUTste Moeder uiteindelijk geen bewijs van falen. Het werd geen herinnering aan alles wat misging. Het werd geen monument voor schuldgevoel of een verzameling van alle momenten waarop ik dacht dat ik tekort was geschoten. Langzaam veranderde het in iets anders. Het werd een herinnering aan veerkracht. Aan liefde die bleef bestaan terwijl omstandigheden veranderden. Aan hoop die niet volledig verdween, zelfs niet tijdens de donkerste periodes van mijn leven.

Terugkijkend zie ik niet langer uitsluitend de moeder die verdriet had. Ik zie ook de moeder die bleef zoeken naar begrip. De moeder die bleef leren. De moeder die bleef schrijven. De moeder die zich keer op keer afvroeg hoe zij kon groeien zonder haar zachtheid te verliezen. Ik zie een vrouw die ontdekte dat zelfcompassie vaak veel moeilijker is dan compassie voor een ander, maar minstens zo noodzakelijk.

Het bijzondere is dat het woord zelf nooit veranderde. De letters bleven hetzelfde. De volgorde bleef hetzelfde. Alleen de betekenis verschoof. Wat ooit voelde als een oordeel, veranderde langzaam in een herinnering aan alles wat overeind was gebleven. Niet ondanks de storm, maar juist doordat ik erdoorheen was gegaan.

Dat is uiteindelijk ook de reden waarom De KUTste Moeder vandaag meer is dan alleen de naam van een website. Het is een uitnodiging om opnieuw te kijken naar de woorden die je over jezelf bent gaan geloven. Een uitnodiging om etiketten open te breken die ooit zijn ontstaan vanuit verdriet, schaamte of zelfverwijt. Een uitnodiging om jezelf niet langer uitsluitend te bekijken door de ogen van pijn, maar ook door de ogen van alles wat je hebt overleefd.

Want soms blijkt achter een pijnlijk woord een heel ander verhaal verborgen te liggen. Een verhaal over moed. Over liefde. Over trouw blijven aan jezelf. Over opstaan wanneer blijven liggen begrijpelijker zou voelen. Over blijven hopen wanneer je niet weet hoe het verder moet.

Soms mag je zelf beslissen wat erop staat.

Neem mee wat bij je past

Sommige etiketten verdienen een tweede blik. Sommige woorden verdienen een nieuwe betekenis.

Download het etiket De KUTste Moeder en geef het een plek op een mok, in een lijstje, op een notitieboek of ergens waar je af en toe herinnerd mag worden aan jouw eigen kracht.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download het etiket De KUTste Moeder

Het bericht 🏷️ Etiketten & labels zijn niet het probleem, de betekenis die we eraan geven wel verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het idee voor het Vreugdeboekje ontstond tijdens een periode waarin ik steeds vaker merkte hoe sterk verdriet herinneringen kan kleuren. Een gebeurtenis die ooit vreugde bracht, kreeg na een verlies een andere lading. Foto’s die ooit een glimlach op mijn gezicht toverden, riepen ineens pijn op. Voorwerpen die verbonden waren aan liefdevolle herinneringen voelden zwaar, omdat ze tegelijkertijd zichtbaar maakten wat er niet meer was.

Dat besef bracht een belangrijke vraag met zich mee. Wat gebeurt er wanneer verdriet langzaam over herinneringen heen groeit? Wat gebeurt er wanneer een verlies zo groot wordt dat het niet alleen het heden beïnvloedt, maar ook de manier waarop we naar het verleden kijken?

In mijn eigen leven merkte ik hoe gemakkelijk het brein de neiging heeft om terug te grijpen naar wat ontbreekt. Een foto van mijn dochter herinnerde mij niet alleen aan haar lach, maar ook aan haar afwezigheid. Een herinnering aan een fijne dag werd ongemerkt gevolgd door het besef dat die tijd voorbij was. Zonder dat ik het doorhad, begon het verdriet soms meer ruimte in te nemen dan de vreugde die er ooit aan voorafging.

Dat voelde oneerlijk. Niet omdat het verdriet er niet mocht zijn. Verdriet hoort bij liefde. Verdriet vertelt ons dat iets waardevol was. Tegelijkertijd voelde ik dat ik iets dreigde kwijt te raken wat minstens zo belangrijk was: de herinnering aan de vreugde zelf.

Langzaam ontstond het idee om bewust kleine momenten van vreugde vast te leggen. Geen grote prestaties. Geen indrukwekkende gebeurtenissen. Juist de kleine dingen die gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Een onverwachte glimlach. Een fijn gesprek. Zonlicht dat precies op de juiste plek naar binnen valt. Een kop cappuccino die gedeeld wordt met iemand van wie je houdt. Een vogel die zich niets aantrekt van alle zorgen die mensen kunnen hebben.

Door zulke momenten op te schrijven gebeurt er iets bijzonders. Het brein krijgt de kans om opnieuw stil te staan bij wat goed was. Niet als ontkenning van pijn, maar als aanvulling op het volledige verhaal. Vreugde en verdriet blijken namelijk verrassend goed naast elkaar te kunnen bestaan.

Het Vreugdeboekje is daarom geen positiviteitsproject. Het vraagt niemand om altijd gelukkig te zijn of moeilijke gevoelens weg te drukken. Integendeel. Het boekje ontstond vanuit de overtuiging dat het leven ruimte mag bieden aan alles wat gevoeld wordt. Juist in periodes van verlies, stress, overprikkeling of verdriet kan het helpen om af en toe bewust op zoek te gaan naar iets wat licht geeft.

Soms bestaat dat licht uit niets meer dan een herinnering aan een mooie dag. Soms uit een klein gebaar. Soms uit een foto waarvan je ineens beseft dat het moment dat erop staat werkelijk heeft bestaan. Dat moment was echt. Die lach was echt. Die verbinding was echt. Niemand kan dat achteraf afpakken.

Het Vreugdeboekje is uiteindelijk een uitnodiging geworden om die momenten niet verloren te laten gaan tussen alle dagelijkse zorgen, verdrietige gebeurtenissen of moeilijke periodes. Niet omdat vreugde belangrijker is dan verdriet, maar omdat beide samen het verhaal van een leven vertellen.

Wie bladzijde voor bladzijde kleine momenten verzamelt, ontdekt vaak iets bijzonders. Vreugde blijkt niet verdwenen te zijn. Ze had alleen een plek nodig om bewaard te worden.

Voor jouw Losse Blaadjes Map

Sommige momenten verdienen een plek om bewaard te blijven. Download de cover en eerste pagina van het Vreugdeboekje en begin met het verzamelen van kleine stukjes licht.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download

[cover + pagina(‘s)]

Het bericht 🕮 Het ontstaan van het Vreugdeboekje verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De afgelopen tijd ben ik steeds meer gaan begrijpen dat mijn hoofd waarschijnlijk veel visueler werkt dan ik vroeger dacht. Niet alleen creatief of dromerig, maar echt fundamenteel anders in hoe informatie binnenkomt, wordt opgeslagen en weer wordt teruggevonden. Wanneer ik vroeger geschiedenis moest leren en er stonden genoeg afbeeldingen bij, dan kon ik via het beeld de tekst vaak weer terughalen. Ik zag als het ware een mentale foto van de pagina voor mij en vanuit dat beeld kwam de informatie weer naar boven. Wanneer er alleen maar lange lappen tekst stonden zonder beelden, schema’s of betekenisvolle verbanden, dan voelde leren bijna alsof ik losse zandkorrels probeerde vast te houden.

Misschien verklaart dat ook waarom ik mijn hele leven schema’s ben gaan maken. Niet omdat ik “zo georganiseerd” was, want geloof mij, mijn losse blaadjes zwerven werkelijk overal rond. Maar schema’s maakten informatie zichtbaar. Ze gaven woorden een plek. Pijlen, kleuren, blokjes en beelden zorgden ervoor dat mijn brein iets kreeg om zich aan vast te houden. Achteraf denk ik soms dat ik al heel jong onbewust mijn eigen vertaalsysteem aan het bouwen was.

Wat mij raakt, is dat het schoolsysteem daar eigenlijk helemaal niet op ingericht is. Het klassieke leermodel draait vooral om stilte, tekst, herhaling, werkgeheugen en lineair leren. Luisteren, onthouden, reproduceren. Voor sommige mensen werkt dat prima, maar voor veel visueel ingestelde ADHD-breinen voelt dat alsof je een vogel probeert te leren zwemmen terwijl hij eigenlijk geboren is om te vliegen.

Want een visueel associatief brein leert vaak niet stap voor stap, maar in netwerken. Een beeld roept een gevoel op, dat gevoel roept een herinnering op, die herinnering brengt betekenis, en ineens ontstaat er begrip. Veel ADHD’ers denken niet lineair, maar associatief. Niet van A naar B naar C, maar van A naar een beeld, naar een gevoel, naar een herinnering, naar een nieuw idee. Dat kan chaotisch voelen, maar het is tegelijkertijd ook enorm creatief.

Misschien is dat ook waarom zoveel neurodivergente mensen zich jarenlang “dom” hebben gevoeld, terwijl ze eigenlijk intelligent waren op een manier die moeilijk meetbaar was binnen het systeem waarin ze moesten functioneren. Hoeveel kinderen kregen vroeger niet te horen dat ze beter hun best moesten doen, terwijl hun brein simpelweg een andere ingang nodig had? Een beeld. Een verhaal. Een betekenisvolle verbinding. Iets wat voelbaar werd in plaats van alleen maar uit het hoofd geleerd.

Ik herken dat zelfs bij namen onthouden. Een naam zonder gezicht blijft voor mij vaak niet hangen. Pas wanneer ik iemand meerdere keren heb gezien, een stem heb gehoord, een sfeer heb gevoeld of een beeld erbij heb opgeslagen, ontstaat er een netwerk in mijn hoofd waardoor die informatie blijft bestaan. Voor mij zijn beelden geen decoratie bij informatie, maar juist de toegangspoort ernaartoe.

Het bijzondere is misschien wel dat ik nu pas begin te begrijpen dat dit niet per se een tekortkoming is, maar ook een kracht kan zijn. Want dezelfde manier van denken die ervoor zorgde dat school soms vermoeiend was, zorgt nu ook voor creativiteit, symboliek, fotografie, sfeer voelen, verbanden leggen en het vermogen om emoties zichtbaar te maken. Misschien is dat ook waarom ik nu zoveel bezig ben met printables, schema’s, beelden en visuele hulpmiddelen. Eigenlijk probeer ik informatie niet alleen begrijpelijk te maken, maar ook voelbaar.

Soms denk ik zelfs dat veel van mijn werk voortkomt uit het verlangen naar hulpmiddelen die ik vroeger zelf nodig had gehad. Niet nóg meer tekst, nóg meer uitleg of nóg meer discipline, maar zachtere manieren van leren en onthouden. Manieren die passen bij een brein dat denkt in beelden, associaties, emoties en betekenis.

Misschien zijn sommige mensen niet chaotisch omdat ze niets kunnen, maar omdat hun hoofd tegelijkertijd duizenden verbindingen maakt. Misschien zijn sommige mensen niet “slecht in leren”, maar leren ze simpelweg in een taal die nooit echt gesproken werd binnen de muren van school.

Dat is waarschijnlijk waarom zoveel neurodivergente volwassenen later pas ontdekken dat ze nooit dom waren. Ze dachten gewoon in beelden.

Neem mee wat bij je past

Niet alles hoeft voor iedereen te zijn. Raakte dit blog iets in jou, dan kun je het bijbehorende losse blaadje downloaden en toevoegen aan jouw eigen Losse Blaadjes Map.

Stop in:
Jouw Losse Blaadjes Map
Download schema: Zo denkt een visueel ADHD-brein

Het bericht 🎑 Een visueel ADHD-brein in een wereld vol woorden verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Dat is vreemd, omdat het beeld zelf hetzelfde is gebleven. De foto lacht nog steeds terug zoals toen. Het moment staat nog steeds stil zoals het ooit was. Toch kijken we er anders naar, omdat verdriet zich langzaam over herinneringen heen kan leggen als een transparante laag. Niet zichtbaar voor anderen, maar voelbaar voor degene die het verlies draagt.

Ik denk dat veel mensen dit herkennen, alleen wordt er weinig over gesproken. We praten vaak over rouw alsof het alleen gaat over missen, huilen of iemand niet meer kunnen zien, terwijl verlies zich juist vaak verstopt in kleine dagelijkse confrontaties. In beelden. In herinneringen. In situaties die ooit vanzelfsprekend waren. Het zijn soms juist de gewone dingen die ineens pijn gaan doen, omdat ze ons herinneren aan wat ooit liefdevol, veilig of compleet voelde.

Beelden

Dat kan zelfs gebeuren bij beelden van onbekenden. Een moeder en dochter die samen over straat lopen. Een ouder stel dat hand in hand loopt. Een kind dat lachend naar zijn moeder rent. Twee verliefde mensen op een terras. Zulke momenten kunnen onverwacht iets raken wat diep vanbinnen nog gevoelig ligt. Niet vanuit jaloezie, zoals mensen soms denken, maar vanuit herkenning van verlies. Het gevoel zit niet in: “Waarom hebben zij dat wel?” maar veel meer in: “Dat had ik ook ooit,” of misschien nog eerlijker: “Dat mis ik.”

Dat is een belangrijk verschil. Jaloezie wil iets afpakken. Rouw kijkt juist naar iets wat ooit liefde was.

Tijdens mijn burn-out hing er een fotolijstje in huis met twee ronde foto’s van mijn kinderen. In het ene lijstje zat een foto van Professorzoon, in het andere een foto van Raadseldochter. Op die foto lachte ze uitbundig. Echt zo’n lach waarbij plezier van het beeld afspat. Je ziet alleen haar gezicht, maar ik weet het moment nog precies. Ze stond in de box en haar lach werkte zo aanstekelijk dat ik zelf automatisch begon te lachen. Dat kleine moment wilde ik vasthouden. Niet omdat het perfect was, maar juist omdat het echt was. Een klein stukje pure vreugde in een gewone dag.

Na onze breuk veranderde er iets aan die foto. Niet zichtbaar voor anderen misschien, maar wel voor mij. Wat ooit warmte gaf, werd ineens verbonden aan gemis. Ik keek niet meer alleen naar haar lach, maar ook naar alles wat er niet meer was. Naar afstand. Naar verlies. Naar het gemis van die onbevangen nabijheid van toen. Pas veel later begreep ik eigenlijk wat daar gebeurde. De foto was niet veranderd, maar mijn verdriet was er als een rouwfilter overheen gaan liggen. Alsof mijn hoofd en hart niet meer naar hetzelfde beeld konden kijken zonder tegelijkertijd ook het verlies te voelen.

Vreugde van toen, verdriet van nu

Dat is misschien het moeilijke aan rouw. Verdriet probeert soms alles mee te trekken naar het heden. Alsof mooie herinneringen ineens niet meer veilig voelen, omdat ze direct verbonden raken aan wat we kwijt zijn geraakt. Toch besefte ik op een bepaald moment iets belangrijks terwijl ik naar die foto keek. Ik zei zacht tegen mezelf: “Dat moment is niet nu, maar het was toen.” Daarna herhaalde ik meerdere keren: “Dat moment van vreugde kan niemand ons afpakken.”

Niet als een trucje om verdriet weg te drukken, maar juist als een herinnering aan iets wat echt bestaan heeft. Die lach was echt. Mijn geluk op dat moment was echt. Dat kleine stukje liefde heeft werkelijk bestaan, ongeacht wat er later gebeurde. Langzaam veranderde daardoor iets in hoe ik naar die foto keek. Het verdriet verdween niet ineens, maar er kwam voorzichtig weer ruimte voor de oorspronkelijke herinnering. Op een dag merkte ik dat er naast het verdriet weer een glimlach verscheen wanneer ik naar haar keek.

Misschien is dat ook wat rouw uiteindelijk probeert te leren, hoe onmogelijk dat soms ook voelt. Niet vergeten. Niet doen alsof iets geen pijn doet. Niet “eroverheen komen” alsof liefde iets is wat je achter je laat. Het gaat misschien veel meer over ruimte maken waarin liefde en verdriet tegelijkertijd mogen bestaan. Waarin herinneringen niet alleen meer gekoppeld zijn aan verlies, maar langzaam ook weer verbonden mogen raken met de vreugde die er ooit werkelijk was.

Mensen voelen zich soms schuldig wanneer mooie herinneringen pijn gaan doen. Alsof er iets mis is met hen wanneer een foto, een plek of een liedje ineens verdriet oproept in plaats van warmte. Toch denk ik dat juist dát laat zien hoeveel betekenis iets had. Rouw hecht zich niet aan onverschilligheid. Rouw hecht zich aan liefde, aan verbondenheid, aan momenten die ertoe deden. Misschien doen de mooiste beelden daarom soms het meeste pijn.

Mini opdracht

Misschien helpt het om daar niet tegen te vechten, maar er voorzichtig nieuwsgierig naar te kijken. Niet te groot, niet geforceerd, maar in kleine stapjes. Daarom vind ik het idee van een mini-opdracht eigenlijk mooi. Geen zware therapeutische oefening, geen “je moet loslaten,” maar gewoon een klein moment van zachtheid naar jezelf toe.

Pak één beeld. Een foto, een herinnering, een voorwerp of iets dat ooit vreugde gaf maar nu vooral pijn oproept. Kijk er even rustig naar en probeer daarna op te schrijven wat het je toen gaf. Waarom was dit moment waardevol? Welke warmte zat hierin? Wat maakte dit moment echt? Niet om het verdriet weg te halen, maar om jezelf eraan te herinneren dat de liefde in dat moment werkelijk bestaan heeft.

Soms helpt het om jezelf zacht toe te spreken met de woorden: “Dat moment is niet nu, maar het was wel echt.” Want verlies kan veel veranderen, maar het kan niet met terugwerkende kracht liefde uitwissen. Het kan een herinnering zwaar maken, beladen of pijnlijk, maar het kan niet afpakken dat er ooit oprecht vreugde was.

Misschien verschijnt er dan niet direct een glimlach. Misschien lukt het alleen om vijf seconden te kijken voordat het teveel wordt. Dat is ook goed. Rouw laat zich niet haasten. Toch geloof ik dat liefde soms langzaam haar weg terugvindt door het verdriet heen, totdat een beeld dat ooit alleen nog pijn deed op een dag voorzichtig weer iets zachts mag aanraken.

Neem mee wat bij je past

Niet alles hoeft voor iedereen te zijn. Raakte dit blog iets in jou, dan kun je het bijbehorende losse blaadje downloaden en toevoegen aan jouw eigen Losse Blaadjes Map.

Stop in:
Jouw Losse Blaadjes Map
Download mini- opdracht: Herinneringen: Dit moment was echt
Download Schema: Twee Lenzen van het Hart: De Roze Bril & De Grijze Sluier

Het bericht ⚫️ Wanneer vreugde een rouwfilter krijgt verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Soms lees je een zin die niet alleen mooi klinkt, maar iets opent in jezelf waarvan je niet wist dat het nog gesloten zat. Alsof iemand met een paar woorden ineens licht laat vallen op een gevoel waar je jarenlang omheen hebt geleefd. Dat gebeurde bij mij toen ik deze woorden van Kahlil Gibran las:

“Wanneer je verdrietig bent, kijk dan opnieuw in je hart en zie dat je huilt om wat je vreugde schonk.”
Kahlil Gibran

En ineens voelde verdriet niet meer alleen als verlies. Niet meer alleen als leegte, gemis of pijn. Er verschoof iets. Alsof verdriet plotseling een andere betekenis kreeg. Want misschien huilen we niet alleen om wat weg is, maar juist om wat ooit zo ongelooflijk mooi was dat ons hart het nog steeds met zich meedraagt.

Verdriet is daarom niet alleen een wond. Het ook een herinnering aan liefde. Aan vreugde. Aan verbondenheid die ooit werkelijk bestaan heeft.

Verdriet als echo van liefde

We leven in een wereld waarin verdriet vaak gezien wordt als iets dat opgelost moet worden. Iets waar je “doorheen” moet. Alsof het een storing is die zo snel mogelijk gerepareerd dient te worden zodat we weer kunnen functioneren. Maar wat als verdriet geen fout is? Wat als verdriet juist laat zien dat je hart ergens diep door geraakt is geweest?

Je huilt niet om iets dat je niets deed. Je mist niet wat nooit betekenis had. Verdriet ontstaat juist op de plekken waar liefde heeft gewoond. Waar warmte was. Waar veiligheid zat. Waar iemand of iets jouw leven kleur gaf.

Een mooie gedachte ontstaat als verdriet de echo van vreugde wordt.

Dat idee veranderde voor mij bijna alles. Want ineens kijk je anders naar je eigen pijn. Niet alleen als bewijs van wat je kwijt bent, maar ook als bewijs van wat je ooit hebt mogen voelen. Alsof verdriet en liefde geen tegenpolen zijn, maar elkaars schaduw.

Daarom dragen sommige herinneringen tegelijk met een glimlach én tranen. Omdat het hart soms beide gevoelens tegelijk bewaart.

Kijken naar jezelf met zachtheid

Misschien zit daar ook iets ongelooflijk zachts in verborgen. Niet omdat verdriet dan verdwijnt, maar omdat het minder zinloos voelt. Alsof je op een dag naar jezelf kijkt in de spiegel en ineens begrijpt:

“Wat ik nu voel, bestaat alleen omdat ik ooit écht heb liefgehad.”

Wellicht ontstaat daar, heel voorzichtig, ruimte voor mildheid naar jezelf. Geen strijd meer tegen het verdriet alsof het weg moet, maar een omarming van wat het eigenlijk probeert te vertellen.

Want onder verdriet ligt vaak liefde.
Onder gemis ligt verbondenheid.
Onder rouw ligt herinnering.

En dat maakt soms dat de mooiste herinneringen het pijnlijkste zijn. Omdat vreugde diepe sporen achterlaat wanneer zij verdwijnt.

Liefde verdwijnt niet zomaar

Bij afscheid denken we vaak dat liefde stopt. Dat verlies betekent dat iets voorbij is. Maar misschien verandert liefde alleen van vorm. Misschien blijft zij bestaan in kleine dingen:
een geur,
een liedje,
een stem,
een plek waar je hart nog steeds even stilvalt, of een herinnering die onverwachts terugkomt terwijl je dacht dat je eindelijk “verder” was.

Verdriet laat zien dat iets nog steeds ergens in jou leeft.

Niet altijd zichtbaar.
Niet altijd draaglijk.
Maar aanwezig.

We hoeven daarom niet altijd weg te lopen van verdriet. We mogen soms gewoon erkennen:

“Dit doet pijn omdat het ooit prachtig was.”

Bakkie troost

Verdriet is niet het bewijs dat liefde verdwenen is, maar juist dat liefde ooit diep genoeg reikte om sporen achter te laten in wie wij geworden zijn. Dat ons hart, zelfs na verlies, nog steeds in staat blijft om zich vreugde te herinneren.

 Over Vreugde en Verdriet
Kahlil Gibran

Toen zei een vrouw:
“Spreek tot ons over Vreugde en Verdriet.”

En hij antwoordde:

Jouw vreugde is jouw verdriet zonder masker.

En uit dezelfde bron waaruit jouw lachen opstijgt,
werden vaak jouw tranen geput.

Hoe zou het ook anders kunnen?
Hoe dieper verdriet zich in jouw wezen kerft,
hoe meer vreugde je kunt dragen.

Is de beker die jouw wijn draagt
niet dezelfde beker die brandde in de oven van de pottenbakker?

En is de luit die jouw ziel tot rust brengt
niet hetzelfde hout dat met messen werd uitgehold?

Wanneer je vreugde voelt,
kijk dan diep in je hart,
en je zult zien dat juist datgene wat jou verdriet bracht,
jou ook vreugde schenkt.

En wanneer je verdrietig bent,
kijk opnieuw in je hart,
en je zult ontdekken dat je in werkelijkheid huilt
om wat ooit jouw vreugde was.

Sommigen onder jullie zeggen:
“Vreugde is groter dan verdriet,”
en anderen zeggen:
“Nee, verdriet is groter.”

Maar ik zeg jullie:
zij zijn onafscheidelijk.

Samen komen zij,
en wanneer de één alleen bij jou aan tafel zit,
weet dan dat de ander slaapt in jouw bed.

Waarlijk,
jullie hangen als weegschalen
tussen verdriet en vreugde.

Alleen wanneer je leeg bent,
ben je stil en in evenwicht.

En wanneer de schatbewaarder jou optilt
om zijn goud en zilver te wegen,
dan zal jouw vreugde of jouw verdriet
moeten stijgen of dalen. 

bron: https://poets.org/poem/joy-and-sorrow

Notitie Over de luit en waarom deze zin zo diep raakt

In het fragment Over Vreugde en Verdriet schrijft Kahlil Gibran:

“En is de luit die jouw ziel tot rust brengt
niet hetzelfde hout dat met messen werd uitgehold?”

Een luit is een oud snaarinstrument, een voorloper van de gitaar, dat bekendstaat om zijn warme, melancholische klank. In de tijd van Gibran werd de luit vaak verbonden met poëzie, muziek, troost en de menselijke ziel. Maar wat deze zin zo bijzonder maakt, is niet alleen het instrument zelf — het is de symboliek erachter.

Een luit ontstaat namelijk niet vanzelf. Het hout moet eerst worden uitgesneden, uitgehold en gevormd voordat het muziek kan dragen. Er worden letterlijk inkervingen gemaakt met messen om ruimte te creëren voor resonantie en klank. Zonder die uitholling zou het instrument geen geluid voortbrengen.

En precies daarin ligt de diepere betekenis van deze passage.

Gibran vergelijkt menselijke pijn met het vormen van een instrument. Hij suggereert dat verdriet, verlies en levenservaringen ons niet alleen verwonden, maar ons ook dieper maken. Dat juist de plekken waar het leven ons heeft geraakt, uiteindelijk ruimte kunnen worden voor zachtheid, begrip, schoonheid en verbinding.

Zoals een luit pas muziek kan voortbrengen nadat het hout is gevormd en uitgehold, zo kan ook een mens soms juist door verdriet meer diepgang, empathie en liefde ontwikkelen.

Dat betekent niet dat pijn “goed” is of dat lijden geromantiseerd moet worden. Maar wel dat menselijke kwetsbaarheid soms iets opent wat anders verborgen zou blijven. Alsof verdriet niet alleen iets wegneemt, maar ook ruimte maakt voor een diepere vorm van voelen.

Misschien is dat ook waarom deze woorden zoveel mensen raken. Omdat bijna iedereen ergens in het leven littekens, verlies of inkervingen met zich meedraagt. En omdat Gibran daar niet alleen breekbaarheid in ziet, maar ook resonantie.

Alsof hij zegt:

wat jou gevormd heeft,
kan uiteindelijk ook worden
waaruit jouw ziel muziek maakt.

Het bericht 🌿 Verdriet als bewijs van vreugde verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht ✍️ Verhalenland verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht 🐏 Geen diagnose op pootjes verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Soms denk ik terug aan hoe mijn website begon. Niet als een plan. Niet als een strategie. Niet als een zorgvuldig opgebouwd project met structuur en categorieën. Maar als een explosie. Alsof jarenlang opgekropte woorden eindelijk ergens heen moesten. Blogs verschenen in een stroom van emoties, herinneringen, verdriet, boosheid en verwarring. Alles liep door elkaar heen. Trauma, ouderverstoting, ADHD, familiepijn, liefde, schaamte, woede en verlangen.

Als ik er nu op terugkijk, voelde het bijna als een poltergeist van woorden. Alsof mijn binnenwereld eindelijk door de muren brak.

En misschien was dat ook precies wat nodig was.

Want soms begint heling niet met overzicht of rust, maar met ontlading. Met alles eruit gooien wat jarenlang geen plek heeft gekregen. Veel mensen die trauma of complexe rouw meemaken herkennen dat gevoel. Het moment waarop emoties zich niet langer netjes laten ordenen, maar in losse flarden naar buiten komen. Psychologen beschrijven dat schrijven en verhalen vertellen kan helpen om chaotische ervaringen langzaam betekenis te geven. Meer hierover lees je via  Psychology Today over narratieve therapie en helend schrijven.

Wanneer schrijven verandert van ontlading naar betekenis

In het begin schreef ik vooral vanuit pijn. Vanuit overleving. Niet om iets moois te maken, maar omdat de woorden eruit moesten. Er zat weinig structuur in. Soms voelde het alsof ik een digitale storm achterliet op mijn website. Een verzameling losse stukken verdriet die allemaal tegelijk om aandacht vroegen.

Tot professor zoon mij een belangrijke vraag stelde:

“Maar wie is die vrouw eigenlijk?”

Niet alleen:

• wat is haar overkomen,
  maar:
• waar komt zij vandaan?
• welke geschiedenis draagt zij mee?
• welke trauma’s?
• welke patronen?
• welke verlangens?
• en hoe is zij eigenlijk de ‘KUTste moeder’ geworden?

Die vraag veranderde alles.

Want ineens ging het niet meer alleen over gebeurtenissen. Het ging over wortels. Over context. Over het begrijpen van de mens achter het verdriet. En precies daar begon mijn website langzaam te veranderen van een verzameling emoties naar een levensverhaal.

Narratieve therapie zonder behandelkamer

Pas later besefte ik dat wat er gebeurde veel leek op narratieve therapie. Niet in een praktijkruimte met een therapeut tegenover mij, maar via schrijven, herschrijven, ordenen en betekenis geven aan mijn eigen verhaal.

Narratieve therapie gaat ervan uit dat mensen zichzelf begrijpen via verhalen. Trauma, schaamte of verlies kunnen ervoor zorgen dat iemand zichzelf alleen nog ziet door één pijnlijke lens:

• de slechte moeder,
• de verlaten ouder,
• de mislukking,
• degene die tekortschiet.

Maar wanneer je jouw verhaal langzaam opnieuw onderzoekt, ontstaat er ruimte voor nuance, context en menselijkheid. Meer hierover lees je via GoodTherapy over narratieve therapie en identiteit.

Dat gebeurde ook bij mij.

Langzaam ontstond er samenhang tussen losse stukken pijn. Mijn blogs werden niet zachter omdat het verdriet minder echt werd, maar omdat er meer ruimte kwam om te begrijpen waar dat verdriet vandaan kwam. De website veranderde mee met mijn binnenwereld.

Hoe ook de vorm begon mee te helen

Wat mij misschien nog het meest raakt, is dat niet alleen de teksten veranderden, maar ook de uitstraling van de website. In het begin voelde alles chaotisch en onrustig. Maar langzaam ontstond er structuur:

• categorieën,
• beelden,
• rust,
• samenhang,
• zachte kleuren,
• romantische schilderachtige illustraties,
• langere verhalen,
• en ruimte om te ademen tussen de woorden.

Alsof niet alleen de inhoud, maar ook de omgeving veiliger werd.

Soms denk ik dat mensen onderschatten hoeveel invloed vorm heeft op emotionele verwerking. Een website kan schreeuwen, trekken en overprikkelen. Maar zij kan ook voelen als een rustige kamer waar iemand even mag landen.

Misschien is dat uiteindelijk wat ik onbewust probeerde te maken: geen perfecte website, maar een plek waar pijn mocht bestaan zonder geschreeuw.

De Engelse versie, structuur en de groei van iets groters

In twee jaar tijd gebeurde er eigenlijk ongelooflijk veel. Wat begon als losse blogs groeide langzaam uit tot:

• een boekstructuur,
• een Engelse versie,
• thematische categorieën,
• herschreven teksten,
• SEO,
• kunst,
• samenhang,
• en een duidelijke stem.

Sommige oude teksten voelden achteraf als poltergeistteksten: rauw, ongefilterd en explosief. Maar ik schaam me daar niet meer voor. Want die teksten waren onderdeel van het proces. Zonder die eerste ontlading was er waarschijnlijk nooit ruimte gekomen voor verdieping en structuur. En misschien is dat ook wat heling vaak werkelijk is: niet ineens “genezen” zijn, maar langzaam betekenis geven aan wat ooit alleen chaos leek.

Van chaos naar wortels

Wanneer ik nu naar de website kijk, voelt het soms alsof ik niet alleen een website heb gebouwd, maar ook een soort levensboom. Een plek waarin verdriet, trauma, moederschap, liefde, ADHD, verlies en hoop langzaam met elkaar verweven raakten.

Niet perfect.
Niet af.
Maar levend.

Misschien is dat uiteindelijk wat narratieve therapie werkelijk doet: je helpt om jezelf niet langer alleen te zien als de gebeurtenis die jou brak, maar als een mens met wortels, geschiedenis, pijn én groei.

En misschien begon mijn website ooit als een poltergeist… maar langzaam werd & wordt zij een verhaal.

Het bericht 👩🏼‍💻 Hoe mijn website een vorm van narratieve therapie werd verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Ouderverstoting wordt door veel psychologen en ervaringsdeskundigen gezien als één van de meest pijnlijke vormen van ambigu verlies, ook wel levend verlies genoemd. Bij ambigu verlies is iemand fysiek nog in leven, maar emotioneel, psychisch of relationeel verdwenen uit je dagelijks bestaan. Juist dat maakt deze vorm van rouw zo verwarrend en zwaar. Er is geen definitief afscheid, geen duidelijke afsluiting en vaak ook geen erkenning vanuit de omgeving.

Bij ouderverstoting leeft een kind nog, maar tegelijkertijd voelt het alsof de verbinding langzaam uit handen glijdt. Veel verstoten ouders beschrijven hoe zij voortdurend heen en weer bewegen tussen hoop en verdriet. Hoop dat het contact ooit herstelt, en pijn omdat de afwijzing iedere dag opnieuw voelbaar blijft. Meer over ambigu verlies en ouderverstoting lees je via Nieuwe Stap over ouderverstoting en levend verlies en Joshua Coleman over estrangement as ambiguous loss.

Waarom ouderverstoting voelt als levend verlies

Bij een overlijden bestaat er, hoe pijnlijk ook, een vorm van duidelijkheid. Bij ouderverstoting ontbreekt die afsluiting volledig. Het kind leeft nog, ergens buiten jouw bereik, waardoor de verbinding innerlijk blijft voortbestaan. Dat zorgt ervoor dat veel ouders emotioneel gevangen blijven tussen vasthouden en loslaten.

Psychologen noemen dit ook wel:

• fysiek afwezig, psychisch aanwezig.

Het kind is niet meer zichtbaar in het dagelijks leven, maar leeft voortdurend voort in gedachten, herinneringen en emoties. Verjaardagen, feestdagen, foto’s, muziek of gewone dagelijkse momenten kunnen plotseling een intense golf van verdriet oproepen.

Juist omdat er geen officieel afscheid bestaat, blijft het zenuwstelsel vaak in een voortdurende staat van alertheid. Veel verstoten ouders ervaren daardoor chronische stress, hypervigilantie, slapeloosheid en emotionele uitputting. Meer hierover lees je via Monique Meulemans over de psychische rollercoaster van verstoten ouders.

De onzichtbare rouw van verstoten ouders

Een extra pijnlijke laag van ambigu verlies is dat deze vorm van rouw vaak nauwelijks erkend wordt door de buitenwereld. Er zijn geen condoleances, geen rituelen en geen maatschappelijke taal voor het verlies van een kind dat nog leeft. Daardoor voelen veel verstoten ouders zich extreem eenzaam in hun verdriet.

Mensen reageren soms met opmerkingen als:

• “Je kunt toch gewoon contact opnemen?”
• “Kinderen verbreken contact niet zomaar.”
• “Misschien moet je het loslaten.”

Dat soort reacties kunnen diepe schaamte en onbegrip veroorzaken. Psychologen spreken hierbij soms van disenfranchised grief: rouw die maatschappelijk niet volledig erkend wordt. Meer hierover lees je via CPTSD Foundation over disenfranchised grief and parental alienation.

Machteloosheid en het verlies van jouw verhaal

Veel verstoten ouders ervaren daarnaast een diep gevoel van machteloosheid. Kinderen kunnen beïnvloed raken door negatieve overtuigingen, loyaliteitsconflicten of een eenzijdig narratief over de verstoten ouder. Daardoor ontstaat vaak het gevoel dat jouw werkelijkheid langzaam wordt overschreven door een verhaal waar je nauwelijks nog invloed op hebt.

Dat maakt ouderverstoting psychologisch bijzonder zwaar. Niet alleen verlies je het contact met je kind, maar vaak ook het gevoel dat jouw liefde, intenties en herinneringen nog erkend worden. Meer hierover lees je via Monique Meulemans over waarom kinderen niet openstaan voor het verhaal van de verstoten ouder.

Hoe leef je verder met ambigu verlies?

Misschien ligt herstel bij ambigu verlies niet in volledige afsluiting, maar in het leren verdragen van de paradox. Het tegelijkertijd kunnen voelen van:

• liefde én verdriet,
• hoop én machteloosheid,
• verbinding én afstand.

Deskundigen beschrijven dat verwerking vaak begint bij erkenning:

erkennen dat dit echte rouw is,
ook al leeft het kind nog.

Daarnaast benadrukken experts op het gebied van ouderverstoting dat herstel vaak pas mogelijk wordt wanneer een ouder langzaam weer ruimte maakt voor het eigen leven, de eigen identiteit en het eigen welzijn. Meer hierover lees je via BMGRB over omgaan met ouderverstoting.

Ook gespecialiseerde begeleiding kan belangrijk zijn. Veel verstoten ouders ervaren dat reguliere hulpverlening de specifieke dynamiek van ouderverstoting en ambigu verlies onvoldoende begrijpt. Daardoor voelen sommige ouders zich opnieuw veroordeeld of niet gehoord. Juist daarom kan het helpend zijn om steun te zoeken bij professionals met kennis van ouderverstoting, levend verlies en familiaire trauma’s.

Rouwen zonder afscheid

Misschien is dat uiteindelijk de kern van ambigu verlies:
dat je leert leven met een liefde die nergens meer lijkt te landen, terwijl zij tegelijkertijd volledig aanwezig blijft in jezelf.

Een kind kan uit het dagelijks leven verdwijnen,
maar niet uit het hart van een ouder.

En misschien is dát waarom ouderverstoting zo diep snijdt:
omdat de liefde blijft bestaan,
zelfs wanneer de relatie onzichtbaar geworden is.

Het bericht 🏚️ Ambigu verlies en ouderverstoting verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht ❤️ Pappa! verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht 🐦‍⬛ De merel verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Over de categorie Gedichten

Waarom ik mijn gedichten in vrije vorm schrijf

Veel van mijn gedichten ontstaan niet vanuit regels, rijmschema’s of vaste structuren, maar vanuit gevoel. Ze beginnen vaak met een gedachte, een herinnering of een emotie die zich niet netjes laat ordenen. Daarom schrijf ik in vrije vorm. Niet omdat ik poëzie “anders” wil maken, maar omdat sommige gevoelens simpelweg geen rechte lijnen volgen.

Vrije poëzie geeft ruimte aan wat moeilijk uit te leggen is. Verdriet beweegt immers niet in keurige strofen. Trauma denkt niet in perfecte zinnen. Liefde houdt zich zelden aan grammatica. En ook heling verloopt vaak grillig, zoekend en onaf. Juist daarom voelt vrije poëzie voor mij eerlijker. De woorden mogen ademen, struikelen, stilvallen of juist uitstromen zoals ze op dat moment komen.

Ervaringen

Veel van mijn teksten ontstaan vanuit ervaringen rondom moederschap, verlies, ouderverstoting, neurodiversiteit, kwetsbaarheid en herstel. Dat zijn onderwerpen die zelden zwart-wit voelen. Soms schrijf ik klein en zacht. Soms rauw en confronterend. Soms lijkt een gedicht bijna een gedachtegang of een innerlijke dialoog. En misschien is dat precies wat vrije poëzie zo waardevol maakt: het hoeft niet perfect te zijn om waar te voelen.

Daarnaast geloof ik dat vrije poëzie toegankelijker kan zijn voor mensen die normaal weinig met gedichten hebben. Niet iedereen vindt zichzelf terug in klassieke rijmvormen of ingewikkelde metaforen. Vrije poëzie mag dichter bij spreken liggen. Dichter bij ademen. Dichter bij hoe gedachten werkelijk door een mens heen bewegen.

Voor mij is schrijven daarom geen prestatie, maar verwerking. Geen wedstrijd in taalbeheersing, maar een poging om gevoelens zichtbaar te maken die anders vaak verborgen blijven. Soms schrijf ik om te begrijpen. Soms om los te laten. Soms alleen maar om iets een plek te geven buiten mezelf.

Misschien zijn mijn gedichten daardoor niet altijd traditioneel. Maar ze zijn wel echt. En misschien is dat uiteindelijk belangrijker dan perfectie.

Meer over vrije poëzie en moderne dichtvormen lees je via Poetry Foundation – Free Verse Poetry

• Verhalenland
• Geen diagnose op pootjes
• Pappa!
• De merel
• De Stoel
• In de schaduw van de boom

Luister ook:

Micro meditaties

Affirmaties

Het bericht 📝 Gedichten verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht 🪑 De Stoel verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Pas relatief laat ontdekte ik dat er een woord bestaat voor iets wat miljoenen vrouwen voelen, maar waar vreemd weinig over gesproken wordt: matrescence. Misschien raakte het me daarom zo diep toen ik het voor het eerst hoorde. Omdat het ineens woorden gaf aan iets wat ik al die jaren alleen had gevoeld. Alsof er een verborgen overgang bestaat waar vrouwen doorheen gaan wanneer ze moeder worden, maar waar de wereld nauwelijks echt bij stilstaat.

We weten allemaal wat adolescentie is. De overgang van kind naar volwassene. Een periode waarin je lichaam, identiteit, emoties en hele belevingswereld veranderen. Maar matrescence beschrijft eigenlijk iets soortgelijks: de overgang waarin een vrouw moeder wordt. Niet alleen lichamelijk door zwangerschap en bevalling, maar ook emotioneel, psychologisch, relationeel en existentieel. Het gaat over de complete verschuiving die plaatsvindt wanneer er een kind geboren wordt — en tegelijkertijd ook een moeder.

Misschien is dat waarom zoveel vrouwen zich na het krijgen van een kind ineens zichzelf én niet zichzelf voelen. Alsof er een nieuwe versie van je ontstaat terwijl een oude versie langzaam verdwijnt. Je lichaam verandert. Je ritme verandert. Je relaties veranderen. Je prioriteiten verschuiven. Soms verandert zelfs je gevoel van identiteit volledig. En toch verwacht de wereld vaak dat vrouwen gewoon doorgaan alsof er alleen “een baby bij gekomen” is.

Matrescence: De innerlijke geboorte van een moeder

Wat mij raakt aan het idee van matrescence, is dat het eindelijk erkent dat moederschap niet alleen een praktische rol is, maar een diepe innerlijke overgang. Dat moeder worden niet betekent dat je automatisch weet wie je bent of hoe alles werkt. Integendeel. Veel vrouwen voelen zich juist onzeker, overweldigd, schuldig, kwetsbaar of verdwaald in die periode. Niet omdat ze slechte moeders zijn, maar omdat ze midden in een enorme verandering zitten.

Toch praten we daar opvallend weinig over. We vieren de baby. We kopen cadeautjes. We sturen geboortekaartjes. Maar de innerlijke geboorte van de moeder blijft vaak onzichtbaar. Terwijl juist daar zoveel gebeurt. Een vrouw leert niet alleen zorgen voor een kind, maar moet tegelijkertijd opnieuw leren voelen wie zij zelf geworden is.

Voor vrouwen met trauma, ADHD, gevoeligheid of een geschiedenis van overleven kan matrescence soms nog intenser voelen. Omdat oude patronen, onzekerheden of emoties ineens zichtbaar worden zodra je zelf moeder wordt. Alsof moederschap niet alleen nieuw leven brengt, maar ook oude pijnlagen aanraakt die lang verborgen zaten.

Matrescence gaat niet over perfectie

Wat ik misschien nog wel het mooiste vind aan het begrip matrescence, is dat het ruimte laat voor tegenstrijdigheid. Voor liefde én uitputting. Voor dankbaarheid én verdriet. Voor verbinding én verlies van jezelf. Want moeder worden is niet alleen iets zachts en idyllisch. Het kan ook verwarrend, eenzaam en overweldigend zijn.

Op sociale media lijkt moederschap soms een strak plaatje van geluk, rust en perfecte balans. Maar matrescence herinnert eraan dat groei vaak rommelig verloopt. Dat het normaal is als je jezelf soms kwijt bent. Dat het tijd kost om opnieuw vorm te geven aan wie je bent geworden.

Misschien is dat uiteindelijk wat zoveel vrouwen nodig hebben: niet nóg meer druk om het perfect te doen, maar erkenning dat moeder worden een diep menselijk proces is. Een overgang. Een herschikking van je hele binnenwereld.

En misschien raakt het me daarom zo dat er eindelijk een woord bestaat voor de geboorte van een moeder. Omdat het bevestigt wat ik diep vanbinnen altijd al voelde: op de dag dat een kind geboren wordt, wordt ook een vrouw opnieuw geboren.

Verdieping

• The Matrescence – becoming a mother
  Over de emotionele en psychologische overgang naar het moederschap.
• Matrescence Institute
  Informatie en verdieping over matrescence en moederidentiteit.

Lees ook

• Waarom heet het eigenlijk geen baardag?
• Slow parenting: het einde van perfect opvoeden
• De Onzichtbare Moeder
• Trauma & heling

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema matrescence

Het bericht 🌿 Matrescence: de innerlijke geboorte van een moeder  verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Achter iedere verjaardag staat een vrouw

Ik denk dat we daar vreemd genoeg weinig bij stilstaan. Verjaardagen draaien meestal om het kind. Om slingers, cadeaus, taart, leeftijd, herinneringen en het vieren van een nieuw levensjaar. En natuurlijk is dat logisch. Maar achter iedere verjaardag staat ook een vrouw die ooit haar lichaam opende om dat leven mogelijk te maken. Een vrouw die droeg, wachtte, voelde, hoopte, twijfelde, pijn leed en veranderde. Want een kind wordt niet alleen geboren. Een moeder wordt dat ook.

Juist vandaag raakt die gedachte me extra omdat moederschap voor mij niet alleen verbonden is aan liefde, maar ook aan gemis. Omdat mijn dochter jarig is en ik tegelijkertijd leef met een stilte die nooit helemaal stil wordt. Op zulke dagen voel ik hoe moederschap niet ophoudt wanneer contact ingewikkeld wordt of verdwijnt. Een moederhart trekt zich niets aan van afstand, tijd of omstandigheden. Dat blijft zoeken, voelen en herinneren. Soms zacht. Soms rauw.

Wanneer een moeder geboren wordt

Toen ik moeder werd, dacht ik eerlijk gezegd vooral aan het kind dat geboren zou worden. Niet aan de vrouw die ik zelf zou worden. Niemand vertelt je echt dat moederschap niet alleen iets toevoegt aan je leven, maar je ook volledig verandert. Alsof er een nieuwe laag in je ontstaat die nooit meer verdwijnt. Vanaf dat moment draag je iemand niet alleen meer in je buik, maar voor altijd ergens in jezelf. Misschien is dat ook waarom moeders zich zo diep kunnen verliezen in hun kinderen. Omdat een deel van jezelf voortaan buiten je lichaam verder leeft.

Toch voelt het soms alsof de moeder in onze maatschappij snel onzichtbaar wordt. Alsof haar rol vanzelfsprekend wordt zodra het kind er eenmaal is. We vieren de baby, maar vergeten vaak de vrouw die beviel. We vragen hoe het met het kind gaat, maar minder vaak hoe het moederschap werkelijk voelt. Terwijl juist daar zoveel verborgen verhalen liggen. Over uitputting. Liefde. Angst. Schuldgevoel. Zachtheid. Overleven. En over hoe een vrouw zichzelf soms opnieuw moet leren kennen nadat ze moeder is geworden.

Waarom het idee van een baardag me raakt

Die gedachte over een “baardag” raakt me misschien zo omdat het woord iets zichtbaar maakt wat vaak vergeten wordt: achter iedere geboorte staat een moeder die die dag óók opnieuw geboren werd. Niet perfect. Niet meteen vol wijsheid of rust. Maar wel voorgoed veranderd.

Ik denk dat veel moeders dat herkennen, ook als ze het nooit hardop zeggen. Dat een verjaardag niet alleen een herinnering is aan de geboorte van een kind, maar ook aan een versie van jezelf die toen ontstond. De vrouw die je was vóórdat je moeder werd, en de vrouw die daarna langzaam gevormd werd door liefde, zorgen, slapeloze nachten, angst en verbondenheid.

Misschien is dat uiteindelijk wat ik vandaag voel. Dat moederschap niet stopt bij aanwezigheid, contact of perfectie. Dat het dieper zit dan dat. Bijna lichamelijk. Alsof een moeder altijd verbonden blijft met het leven dat ooit onder haar hart groeide, zelfs wanneer woorden, afstand of stilte ertussen komen te staan.

En misschien raakt het me daarom extra dat haar baardag dit jaar precies op Moederdag valt.

Meer lezen hierover?

• The Matrescence – becoming a mother
  Over hoe een vrouw verandert wanneer ze moeder wordt.
• Pregnancy reshapes the brain – National Geographic
  Mooi artikel over hoe moederschap vrouwen blijvend verandert.
• Recensie: Matrescence by Lucy Jones
  Over de emotionele en psychologische geboorte van een moeder.

Het bericht 🌿 Waarom heet het eigenlijk geen baardag? verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Er was een tijd waarin ik dacht dat een goede moeder degene was die alles oploste. Elk conflict, elke emotie, elke scheur die zichtbaar werd in een kind. Alsof liefde betekende dat je nooit mocht stoppen met dragen. Ik denk dat veel moeders dat voelen, al spreken we het niet altijd uit. Dat voortdurende gevoel van verantwoordelijkheid. Alsof het welzijn van je kinderen volledig rust op jouw schouders, jouw keuzes, jouw zachtheid, jouw fouten. En misschien was ik daarom altijd moe. Niet alleen lichamelijk, maar diep vanbinnen. Moe van het zoeken naar manieren om het beter te doen. Moe van het idee dat ik altijd nog iets moest kunnen fixen.

Wat is slow parenting eigenlijk?

De laatste jaren hoor je steeds vaker de term slow parenting. Eerst dacht ik eerlijk gezegd dat het weer zo’n nieuwe opvoedtrend was. Iets met beige speelgoed, rustgevende Instagramfoto’s en ouders die op blote voeten biologisch bananenbrood bakken terwijl hun kinderen harmonieus in de tuin spelen. Maar hoe langer ik erover nadacht, hoe meer ik besefte dat de kern van slow parenting eigenlijk helemaal niet gaat over perfect rustgevend ouderschap. Het gaat over vertragen. Over aanwezig zijn. Over stoppen met voortdurend optimaliseren. En misschien nog wel belangrijker: over accepteren dat niet alles maakbaar is.

Waarom zoveel moeders uitgeput zijn

Voor mij kwam die vertraging niet vrijwillig. Het leven duwde me ernaartoe. Mijn lichaam trok grenzen die ik jarenlang had genegeerd. Mijn hoofd bleef doorgaan terwijl mijn energie al lang op was. ADHD maakt dat ik vaak leef alsof er tien tabbladen tegelijk openstaan in mijn hoofd, allemaal met geluid aan. Mijn fysieke beperking is niet altijd zichtbaar voor anderen, maar ik voel hem elke dag. Jarenlang probeerde ik te bewijzen dat ik niet zwak was. Dat ik alles kon dragen wat anderen ook droegen. Misschien zelfs meer. Want ergens geloofde ik dat liefde betekende dat je jezelf moest wegcijferen. Maar langzaam begon ik te zien hoe hard die overtuiging eigenlijk was. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor mijn kinderen. Want wat geef je door als je altijd rent? Wat leren kinderen van een moeder die zichzelf voortdurend voorbijloopt?

De druk van perfect opvoeden

Ik dacht lang dat liefde zichtbaar werd in oplossen, regelen, doorgaan, blijven vechten. Nu denk ik dat liefde soms juist zichtbaar wordt in vertragen. In aanwezig durven zijn zonder direct iets te repareren. In zeggen: “Ik weet het ook niet.” In rust toelaten, zelfs wanneer je schuldgevoel schreeuwt dat je méér zou moeten doen. Misschien is dat wel het moeilijkste aan ouder zijn in deze tijd. Niet het gebrek aan informatie, maar juist de overvloed eraan. Overal wordt verteld hoe het beter kan. Hoe je rustiger kunt opvoeden, bewuster kunt reageren, trauma’s kunt voorkomen, hechting kunt versterken, schermtijd kunt verminderen, gezonder kunt leven. Alsof ouderschap een project is geworden dat voortdurend geoptimaliseerd moet worden. En ergens raken we daarin iets kwijt: de ruimte om gewoon mens te zijn.

Eerlijk moederschap in plaats van perfect moederschap

Ik denk dat veel moeders uitgeput zijn. Niet omdat ze te weinig geven, maar omdat ze zichzelf compleet verliezen in het geven. Omdat er zo weinig ruimte is voor falen, twijfel, chaos of verdriet. Zeker online lijkt moederschap vaak een keuze tussen twee uitersten: de perfecte moeder of de puinhoopmoeder die alles ironisch weg lacht. Maar weinig mensen praten over de stille moeheid daartussenin. Over moeders die blijven functioneren terwijl ze eigenlijk al jaren over hun grens heen leven Voor mij betekent slow parenting inmiddels niet dat alles rustig of harmonieus is. Mijn hoofd blijft druk. Mijn leven blijft rommelig. Ik heb nog steeds dagen waarop ik me tekort voel schieten. Maar misschien zit vertraging niet alleen in wat je doet, maar ook in hoe je kijkt. Zachter kijken naar jezelf. Stoppen met jezelf voortdurend afmeten aan een onhaalbaar ideaal.

Misschien hebben kinderen geen perfecte moeder nodig

Want misschien hebben kinderen niet alleen behoefte aan sterke ouders. Misschien hebben ze ook behoefte aan echte ouders. Ouders die laten zien dat verdriet bestaat. Dat grenzen bestaan. Dat rust belangrijk is. Dat liefde niet verdwijnt wanneer iemand moe is. Dat menselijkheid geen mislukking is. Het gekke is dat ik mezelf jarenlang de KUTste moeder voelde, juist omdat ik niet voldeed aan het beeld dat ik in mijn hoofd had van hoe een moeder hoorde te zijn. Altijd beschikbaar. Altijd geduldig. Altijd liefdevol. Altijd stabiel. Maar hoe ouder ik word, hoe meer ik begin te vermoeden dat perfect opvoeden misschien helemaal niet bestaat. Misschien bestaat er alleen liefde in menselijke vorm. Rommelig, zoekend, onvolmaakt.

Slow parenting zonder perfectie

En misschien is dat precies waar slow parenting werkelijk over gaat. Niet over mooi vertraagde plaatjes, maar over de moed om uit de ratrace van perfect ouderschap te stappen. Over accepteren dat niet alles opgelost hoeft te worden. Dat een kind geen perfecte moeder nodig heeft om zich geliefd te voelen. Soms is aanwezigheid al genoeg. Een blik. Een hand op een rug. Samen stil kunnen zijn zonder iets te hoeven fixen. Misschien is dat uiteindelijk wat ik probeer te leren: dat liefde niet altijd harder hoeft te werken om echt te zijn. Soms mag liefde gewoon even zitten. Ademen. Bestaan.

Meer lezen over de gedachte achter slow parenting? Dan is de visie van Carl Honoré misschien interessant.

Het bericht 🌿slow parenting: Het einde van perfect opvoeden verscheen eerst op De KUTste Moeder.

There is a persistent thought that latches onto the minds of many parents who have lost their child: there must be something I can do. A right sentence. An insight. A conversation. A gesture at exactly the right moment. Something that will turn it around. That thought is understandable. Love always looks for a way. But sometimes, that thought is also a trap.

Because what if there is no solution? Not because you haven’t tried hard enough, but because some situations simply cannot be repaired. Parental alienation is not a puzzle you solve by finding the right piece. It is a process where love, loyalty, fear, power, and vulnerability intertwine, and where the child — often unseen — is caught between worlds. As a parent, you stand on the sidelines, powerless, while your heart keeps running ahead.

For a long time, I believed my task was to keep searching: for explanations, for patterns, for ways to improve myself, to soften, to correct. As if, if I just grew enough, understood enough, let go enough, everything would eventually fall back into place. That idea gave me hope, but it also placed an enormous weight on my shoulders. Because if life is something you can shape, then you are also responsible for everything that doesn’t work out.

Somewhere along the way, I came across a sentence that hit me deeply: life is not fair. I didn’t want to believe it. My life motto had always been that life had to be fair, that there was balance, that love would win in the end. That belief kept me standing — until it broke. Not all at once, but slowly, quietly, when I realized that there are things you cannot fix, no matter how great your love is.

At first, that realization felt like failure, like giving up, as if I was abandoning my child by stopping the search for solutions. But gradually, something else began to emerge: space, breath, softness. Letting go turned out not to be the same as giving up. It meant stopping the fight against a reality that was already there, stopping the constant questioning of what more I could have done, and stopping holding myself responsible for choices that were not mine.

There is a big misunderstanding about hope, as if hope must always be aimed at repair, reconciliation, a happy ending. But sometimes hope changes shape. Sometimes hope becomes this: that I do not lose myself, that I remain standing, that I keep feeling, that I do not harden my love, even when it receives no response.

To other parents going through this, I want to say this — without promises and without a manual: you are not broken because you cannot solve this. You are not failing because it does not turn out well. And your love is not worth less because it has nowhere to go.

Perhaps the greatest, most painful truth is that parental alienation is not a problem you can fix. And perhaps there — as bitter as it may be — lies the beginning of peace. Not because it hurts less, but because you stop exhausting yourself chasing a myth: the myth of the solution.

What remains is not emptiness, but something fragile and real: staying present with what is. Love without control. Grief without blame. And a life that, even if it is not fair, is still yours to live.

If this resonates, I want you to know this: you are not alone. Not in your despair, not in your hope, not in the endless search for answers that may not exist. Parental alienation is a lonely experience, precisely because there is so little space for the raw, unpolished story — for the days when you have already tried everything, for the moments when you wonder if you are missing something, while in truth you have already given everything.

This place, these words, this website exist because I have felt so deeply alone, because there was nowhere I could truly be myself with this story. And because I believe that sharing — without promising solutions — can already mean something essential. Not to fix it, but to pause together for a moment. To say: I see you.

If this piece touches something in you, know that your story belongs here too. Maybe that is not a solution. But it is connection.

Het bericht 🧩 The Myth of the Solution verscheen eerst op De KUTste Moeder.

If you’ve ever struggled with parental estrangement, this is a book you simply shouldn’t skip. In When Parents Hurt, Joshua Coleman dives deep into the pain parents experience when their child distances themselves or cuts off contact completely. He combines psychological expertise with genuine empathy for a topic that is still far too often left unspoken: the broken hearts of parents rejected by their own children. What makes this book so valuable is that it doesn’t promise quick fixes, but instead helps you understand how these situations develop and how deeply they can affect your life.

What touched me personally is that Coleman creates space for emotions without judgment. He offers practical tools to cope with feelings of loss, guilt, and shame, without making you feel like you’ve failed. It’s not a book you simply finish and put away—it stays with you and helps guide you through finding a new path during one of life’s most difficult seasons.

The Subtle Art of Not Giving a F*ck – by Mark Manson

As the “worst mother,” I became something of an expert in caring too much about everything—and believe me, that’s exhausting. Constantly trying to meet expectations—society’s, your family’s, your own—drains your energy in all the wrong places. That started to change when I discovered The Subtle Art of Not Giving a Fck.

Manson doesn’t teach you to stop caring altogether, but to consciously choose what actually deserves your energy. It sounds simple, but if you’re someone who tries to carry everything at once, you know how complicated that can be. For me, this book felt like a guide to finally setting priorities and boundaries—something I had struggled with for years. His blunt, humorous writing style made me feel both understood and gently confronted (in a good way).

One of the most important lessons for me was that it’s okay to disappoint others sometimes, as long as you stay true to yourself. That’s not selfish—it’s healthy. This book gave me clarity, peace, and—most importantly—the freedom to focus on what truly matters.

Black Mirror – episode Arkangel

As a mother and the writer of the worst mother, I often find myself tangled in the complexity of motherhood—the responsibility, the fear of failing, and the deep desire to protect my child from the world. All of these themes come together in a raw and confronting way in the episode Arkangel from Black Mirror.

In this episode, a mother is given the ability to monitor her daughter constantly through an implant, filter her reality, and shield her from anything painful or traumatic. At first, it sounds like every parent’s dream—total control, total safety. But as we all know, there is no perfect way to raise a child, and too much control can quickly turn into a nightmare.

What struck me most is how clearly it shows that overprotection can lead to disconnection. The more control the mother exerts, the further her daughter pulls away. It reflects a struggle many parents will recognize: finding the balance between protecting and letting go. It’s a powerful reminder that there are limits to what we can control—and that sometimes love means allowing space, even when that feels unbearable.

Bonusfamiljen

If you’ve ever struggled with the chaos of a blended family—stepchildren, ex-partners, and all the emotional complexity that comes with it—then Bonusfamiljen is absolutely worth watching. This Swedish series takes you into the reality of modern families, where love and frustration often exist side by side.

What makes this series so powerful is its honesty. Everything that can go wrong often does—but that’s exactly why it feels so real. Between the tension, it also shows moments of humor, connection, and genuine love that make it all worthwhile.

You’ll laugh, you’ll recognize situations, and sometimes it will hit close to home. It shows that parenting is not a perfect story, but an ongoing attempt to find balance in a world full of emotions. And more than once, you’ll probably find yourself wondering: how do they keep going?—and that’s exactly what makes this series so relatable and so strong.

Het bericht 50. Reading & Viewing Tips verscheen eerst op De KUTste Moeder.

I am writing you this letter to express my gratitude to you. Despite everything we have been through together, I remain thankful for the beautiful moments we shared. You were and always will be an important part of my life, and I cherish the memories we created together. There were times when you lit up my world—when we laughed, discovered things together, and I watched you with deep admiration. I saw you grow, saw you begin to walk your own path. We had moments of pure happiness, where I looked at you with pride and love as you found your place in the world and began shaping your own life.

But life has not always been easy. We have both had our difficult times—moments when we didn’t fully understand each other, when pain and sadness overshadowed us. That pain has left deep marks, for both of us. We have faced situations that affected us deeply, and we have made choices that I understand may have been hard for you. Still, I want you to know that my love for you has never disappeared. I have made mistakes, like every parent does, and there are things I wish I had done differently. But I always tried to do what was best for you, and I have always loved you—even in the moments when it may not have felt that way.

You have your own life now, your own choices, and I respect that. But I want you to know that I hold onto the hope that one day we might find our way back to each other—that we might talk again like we used to. I hope for a future where we can rebuild our relationship and begin again, with understanding and love. I am grateful for who you are, for everything you have taught me, and for all the memories we share. And even though there is distance between us, in my heart I remain close to you.

Dear Riddle Daughter, I wish you all the best in life—that you may find the peace and happiness you deserve. And if you ever feel the need to return, I will be here, with open arms and a heart full of love.

With all my love,
Your mom

Het bericht 49. Letter of Gratitude to my daughter verscheen eerst op De KUTste Moeder.

I wrote this book as a reflection of my journey as a mother, and I cannot move forward without pausing for a moment to acknowledge you. Of all the relationships in my life, ours is one that continues to fill me with deep gratitude and pride. You have supported me unconditionally, through every storm, and I want you to know how much that truly means to me. From the moment you were little, I could see that you were different—in the most beautiful way. You were always curious, always eager to learn, and always willing to understand others. Those qualities have not only made you an incredible son, but also a remarkable human being. Your ability to navigate difficult situations with calmness and clarity has helped me more times than you may ever realize.

We have been through so much together. From the first time we had serious conversations about life, to the hardest moments where we leaned on each other for support. It wasn’t always easy, and yet you were always there—with patience, with understanding, and with an open heart. During my most difficult times, you were the one who helped me back on my feet. Sometimes simply by listening, sometimes by saying exactly the right thing at the right moment. And then there was your flower-power girlfriend, who entered our lives with her own energy and perspective. The two of you became a team—a source of support that helped me find clarity in the chaos. Together, you created balance in our conversations, allowing us to understand each other more deeply and grow closer. That strength, that ability to bring love and understanding where it is most needed, is something I admire deeply.

What I want you to know above all else is how incredibly proud I am of you. Proud of the man you have become, of your perseverance, your intelligence, and your heart. You have not only found your own path, but you have also helped me find mine—even when I felt like I was losing it. You have taught me that love sometimes means holding on, and sometimes letting go—but always with deep respect for the other person.

Dear Professor Son, you are a light in my life, an anchor in stormy times, and I feel truly blessed to be your mother. Thank you for everything you have done for me—for your support, your love, and your trust. I love you so much, and I am so proud of the man you have become.

With all my love and gratitude,
Mom

Het bericht 48. Letter of Gratitude to my son verscheen eerst op De KUTste Moeder.

What a journey it is, isn’t it—motherhood. Sometimes it feels like a never-ending rollercoaster ride, filled with highs and lows, unexpected turns, and moments where you don’t know whether to laugh or cry. But here’s the truth: you are incredible. You are strong, and yes—you are doing an amazing job, even when it feels like you’re just surviving instead of truly parenting. Every time you say “no”—out of love, care, or even pure frustration—you are setting a boundary that helps your child grow. You may not always be the popular parent, but you are the parent your child needs. The mother who creates structure, who protects, who guides—even when it’s hard.

It’s not easy to always be the “bad guy,” the one who has to ruin the fun because rules matter. But believe me, you’re doing it for the right reasons. And one day, when your children are older, they will understand. They will look back and realize how much strength and love was hidden inside your “no.” Maybe you doubt yourself sometimes. Maybe there are moments when you feel like you’re falling short. But never forget this: your love, your effort, and your perseverance are priceless. No mother is perfect—and no one expects you to be. Even in your mistakes, in the chaos, in the moments when you feel like you’re getting it all wrong—that’s where the true beauty of motherhood lives. Because perfection is an illusion, but love and dedication? Those are real. And you bring them, every single day.

Don’t let small moments of doubt or frustration dim your light. The very fact that you wonder whether you’re doing it right only shows how deeply you care. Your motherhood is unique. Your children don’t need a unicorn mother—they need you, with all your imperfections, your humor, and your endless care. So be gentle with yourself. Forgive yourself for the times things didn’t go perfectly. Laugh at the moments when everything fell apart, and give yourself credit for the days when it was simply good enough. Because that is what it’s all about: doing your best and loving with everything you have.

Keep being the Worst Mother you are—with all your love, your humor, and your strength. You are more than enough, exactly as you are.

With love,
The Worst Mother

Het bericht 47. Finally: An Open Letter to the Worst Mothers verscheen eerst op De KUTste Moeder.

At the same time, anonymity has given me the space to be truly honest about my experiences, without fear of judgment or social pressure. I have written openly about relationships, loss, and the painful reality of parental alienation. Under the name Esmee de Roudtke, I can share my story in a way that may offer recognition, comfort, or even inspiration to others, without having to fear the consequences in my personal life. Writing, for me, is a way of healing—a way to give both pain and resilience a voice. By choosing a pseudonym, I aim to protect both myself and the people around me, while also allowing myself the freedom to be completely honest about the things that truly matter.

Het bericht 46. Why I Write Anonymously Under the Name Esmee de Roudtke verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Over the past year, I immersed myself in The Subtle Art of Not Giving a Fck* by Mark Manson—and honestly, it felt like a breath of fresh air. If you haven’t explored it yet, I genuinely recommend it. It’s like a detox for your mind, a reset button for your priorities. It helped me see clearly what I actually care about—and just as importantly, what I need to let go of. Through that process, I started asking myself questions I should have asked long ago. What do I truly enjoy? Not what I’m supposed to enjoy, not what others expect from me—but what genuinely makes my heart beat faster. I thought about where I want to be in five years, and even in one year. What are my goals? And how can I slowly weave them into my daily life? And you know what? It feels incredibly good to watch those puzzle pieces finally start falling into place.

Before, my life revolved around worry—worrying about others, worrying about what people thought of me, worrying about keeping everything under control. But now? Now I give fewer f*cks about the things that don’t truly matter. It’s liberating to realize that I don’t need to have an opinion about everything, and that I’m not responsible for everyone else’s happiness. There are better problems to solve—challenges that are actually worth my time and energy. It feels like I’ve finally put down a heavy backpack full of stones and started walking freely again.

Of course, life will still bring its challenges. It remains a chaotic rollercoaster, full of unexpected turns and the occasional nauseating loop. But instead of being overwhelmed by every obstacle, I now face what comes with a quiet smile, thinking: “Bring it on.” This new mindset doesn’t mean I have everything figured out—far from it. But I now prioritize what truly matters: my own well-being, the people I love, and the things that bring me joy. I make space for what nourishes me—whether that’s painting, reading a good book, or simply taking a slow walk without rushing anywhere.

I’ve also learned to embrace humor, even in the darkest moments. There’s something powerful about being able to laugh at your own mistakes and imperfections. It makes life lighter, softer, more human. It reminds me that we are all just people—trying, stumbling, and finding our way through this strange, beautiful experience we call life.

So here I am. No longer the unicorn mother I once tried to be, but simply myself—and that is more than enough. This is not an ending, but a new beginning. A story that is still being written, filled with new adventures, new challenges, and hopefully plenty of laughter. I look ahead to the future, knowing that I now carry the wisdom to choose what truly matters—and the courage to let go of the rest. And who knows? Maybe along the way, I’ll discover a few unexpected moments of magic—reminders that life, despite everything, is still beautiful.

So, ladies and gentlemen… to be continued. The story is far from over, and I am ready to live every chapter fully. Cheers to the future—and to giving fewer f*cks.

Het bericht 45. Afterword: A New Beginning verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht 45. Why I wrote this book verscheen eerst op De KUTste Moeder.

What is non-binary? Non-binary people do not identify exclusively as male or female. Their gender identity exists outside the traditional binary spectrum. This means they may identify as both, neither, or a fluid combination of the two. The concept of non-binary is part of the broader LGBTQ+ community and includes identities such as genderqueer, genderfluid, agender, and bigender. The origin of the term “non-binary” stems from the growing recognition that gender is more than a biological fact. Cultures around the world have long acknowledged identities beyond the binary, such as the “Two-Spirit” tradition in many Indigenous communities in North America. However, in Western society, the term non-binary has only become more widely recognized in recent decades, alongside the increased visibility and acceptance of LGBTQ+ individuals.

For someone who identifies as non-binary, the experience can be deeply personal and complex. It is a journey toward self-acceptance in a world that is still largely structured around binary ideas of gender. This process can involve using binders, choosing new pronouns such as “they/them,” and exploring identity beyond traditional expectations. Non-binary individuals may also face confusion, rejection, or misunderstanding from others, which can be emotionally heavy. The search for identity often comes with feelings of alienation, uncertainty, and sometimes even moments of joy when they are finally able to express themselves authentically. Support from family and environment is crucial in this process, yet for many parents, it is also a challenge to understand and adapt to this new reality.

As a parent, it can be incredibly difficult to step into your child’s experience, especially when it lies so far outside your own frame of reference. It can feel like walking a tightrope between offering support, processing your own emotions, and learning to live with uncertainty. Communication is key, but when there is no contact, as in my situation, the journey becomes even more complicated. Social media became both a window and a source of confusion. How do you speak without making mistakes? How do you ask questions without causing harm, even when your intentions are good? And how do you hold onto hope—that one day, you might walk this path together? The non-binary spectrum is not only a challenge, but also an opportunity for growth, understanding, and love.

As a young girl, I was very much a “girly girl.” I loved dresses—especially those with bows and lace—and spent hours playing with dolls and Barbies. I created entire fantasy worlds with Playmobil and adored my ballet lessons, dressed in tutus and beautiful dance outfits. But one day, my mother decided I had to wear trousers to school. To me, that felt like a shock. How could she ask that of me? In that moment, I thought she was the worst mother ever. In the end, she won, as mothers often do, and with great reluctance I put on those trousers. To my surprise, my classmates thought it was cool. What had felt terrible suddenly became… acceptable. From that moment on, I dared to wear trousers every now and then.

Ballet was my greatest passion, but my body did not always cooperate. Despite my love for dance, my stiffness made certain movements difficult. My strict ballet teacher had little patience for that, and slowly my dream shattered. It was a deep sadness, because I wanted so badly to continue dancing. Still, my love for music and movement never truly left me.

Now, looking back at my own childhood and my role as a mother, I wonder whether I raised my children with unconscious ideas about gender. Did I place them in boxes by giving them toys or clothes that “matched” their gender? Honestly, that thought never really guided me. In our early years as a family, we had a large drawer under the couch filled with both “boys’” and “girls’” toys. Everything was for everyone. My Professor Son even received a baby doll once for Sinterklaas, though he chose not to play with it—and that was perfectly fine. The choice was always his. Both of my children had access to Lego, and every summer I would take all the Lego boxes outside into the garden, and we would build together for hours. It never mattered whether you were a boy or a girl—it was about creativity, connection, and joy.

These memories lead me to question: did I ever make my daughter feel that she had to conform to certain gender norms? Or did she truly have the freedom to discover who she is? As she now explores her non-binary identity, I find myself revisiting these moments, wondering how I may have influenced her. Perhaps I played a role, but I also hope that I gave her the freedom to be herself, beyond society’s expectations.

This path is not easy—for either of us. As my daughter embraces her non-binary identity, I continue to question whether I did the right thing. Did I give her enough space, or did I unknowingly shape her too much? The answer is not simple. But I hold onto the hope that the love and freedom I tried to give her were enough. In a world still struggling with gender roles and expectations, understanding and supporting non-binary children remains an ongoing journey. As parents, we are asked not only to grow with our children, but also to challenge our own beliefs and open ourselves to new ways of seeing who they truly are.

We are living in a time where gender identity is becoming more fluid and dynamic. The non-binary spectrum is complex and calls for adjustment—from children exploring their identity, and from parents trying to support them. It is a process of learning, where love and patience are essential. As parents, we must grow alongside our children. My journey toward understanding and acceptance is just as important as hers. This book is my way of sharing that journey, so that other parents may feel less alone. And I continue to hope that the distance between us will one day be bridged—with love and understanding as its foundation.

A cup of comfort

Dear parent, who searches, feels, and sometimes sighs…
You want to do it right.
You walk on eggshells, afraid that one wrong word might feel like rejection.
Not because you don’t want to support—
but because you don’t always know how.
Pronouns.
New names.
An identity that gives your child air to breathe,
while sometimes taking your breath away.
You look back at memories,
wondering if you missed something.
If you are still seen.
If you still know how to see.
You miss who they were.
You miss who you were in their eyes.
And now?
Sometimes you feel like a tourist in their new world.
Without a map.
Without a dictionary.
But still—you are here.
You stay.
You say: “I don’t fully understand yet, but I want to learn.”
And that… is love.
Not the perfect sentence,
but an open heart.
So take this cup.
For those who search in the night.
For those who sometimes feel like less of a parent.
For those who keep trying.
You are not too late.
You are on your way.

Het bericht 44. Non-binary: A Journey Toward Your True Identity verscheen eerst op De KUTste Moeder.

The transgender scene can sometimes function as an escape from reality, but it can also become an environment where problematic behaviors are reinforced. In my daughter’s case, it seemed to lead to a further decline in her situation. She became more isolated from the people who could support her and became increasingly entangled in a world that, from where I stood, did her more harm than good. The transition of her friend—from female to male—brought its own set of challenges. It was difficult to watch someone you care about struggle with identity and the pressure that comes with it. The constant changes in pronouns and witnessing that inner battle for self-acceptance made it even harder to know how to offer support. Although I fully respect that everyone must walk their own path and discover who they are, it was painful to see how the choices of others seemed to negatively affect my daughter.

She became caught in a world of drugs and depression, and I found myself standing on the sidelines, powerless, unable to change the situation or reach her in the way I longed to. All of this led to my greatest fear as a mother: that because of the break in contact, my daughter is missing an important source of feminine guidance and support. She now lives with Wordfather, her brother, and her transgender friend, and the absence of my presence in that home continues to weigh heavily on me. It left me with a question that often echoes through me as the “worst mother”: am I being transphobic, or am I simply a concerned mother?

My daughter now identifies as non-binary and is exploring her gender identity in ways that are sometimes difficult for me to fully understand. As a parent, I worry about the influence of her environment and social media on the choices she makes. There are stories of people who later regret their transition, feeling they were influenced by their surroundings or by what they saw online. This phenomenon is real, and it concerns me that some young people compare themselves to others on social media, which can lead them to decisions that may not truly fit who they are. It is not uncommon for individuals who transition to later realize it was not the right path for them. A well-known example is Keira Bell, who underwent hormone treatment at a young age but later expressed regret and took legal action against the clinic that treated her.

These stories feed my fear, because as a parent I feel a deep responsibility to ensure that my daughter makes choices that are truly right for her—especially when it comes to something as profound as gender identity and medical transition. I often question whether the guidance she receives is sufficient, and whether she fully understands the long-term consequences of her decisions. It is important for me to reflect on my own feelings and possible biases. Am I truly afraid of what it means to be non-binary or transgender, or am I afraid of the impact these choices may have on my daughter’s life? This self-reflection helps me understand where my fears come from and how to navigate them more consciously.

My intention is to support and guide my daughter, no matter which path she chooses. This means I must face my own fears and assumptions, and learn to distinguish them from genuine concerns for her well-being. The world we live in calls for understanding and openness. It is essential that we acknowledge the role of social media and the influence it has on transgender and non-binary youth. With the right support and guidance, parents can play a meaningful and positive role in their children’s search for identity.

A cup of comfort

Dear parent, maybe you feel it burning right now — the doubt, the fear, the silence inside your own heart while your child searches for words to describe who they are and you search for how to remain steady.
It is not an easy place to sit.
The world is changing faster than you can keep up,
and you love your child deeply while at the same time grieving who you thought they would become.
Your worries are not rejection.
They are the echo of love trying to find something to hold on to.
So take this cup of comfort.
Not as an answer.
Not as a judgment.
But as a place to rest.
You are allowed to worry.
You are allowed to reflect.
And you are allowed to ask for space to better understand your child.
Stay gentle.
Stay open.
And know this: your love does not need to be perfect to still be a safe place.

Het bericht 43. The Transgender Scene and Its Influences verscheen eerst op De KUTste Moeder.

However, a shift is taking place. More and more mothers are now experiencing the painful reality of estrangement and loss of contact with their children. This is partly due to changing family structures and the growing recognition of equal parenting. Mothers who go through this face the same overwhelming emotions of grief, guilt, and powerlessness. For their children, the absence of a maternal presence creates a similar sense of instability and emotional deprivation. This growing pattern highlights the need for greater awareness and intervention to reduce the damaging effects of estrangement. The psychological impact is profound for both parents and children, and there is an urgent need for legal and societal systems to better respond to this reality. The key to a healthier future lies in recognizing the importance of both parents and finding ways to preserve these essential relationships, even when circumstances are difficult.

The effects of estrangement? As a “worst mother,” I often feel like I am the main character in a tragicomic soap, where losing contact with your child feels like trying to bake a cake without an oven—you have all the ingredients, but something essential is missing to make it work. No contact is not just a physical separation; it is a tear in the soul that is almost impossible to mend. The pain of that distance, of not being able to speak or simply see your child smile, eats away at you. Even when you have tried everything, it feels like you are losing your grip on the relationship, like you are standing on the outside watching your child’s world continue to unfold without you. The real blow came when I realized that my daughter was making major life decisions without me. As a parent, you are reduced to a spectator instead of an active participant in her life. It feels as if you have been sentenced by some invisible parental court to a life without answers or solutions—go directly to jail, do not pass Go, do not collect 200 dollars. All I can do is watch and hope. Hope that one day she will open the door, even just a little, that there will be space for dialogue and understanding. In the meantime, I try to channel my thoughts and emotions into this book, hoping that my words may offer some form of comfort or understanding. Until then, I remain the “worst mother”—imperfect and struggling, but always loving my child, trying to understand her from a distance.

In times of emotional pain and estrangement from your child, parents often reach for tools to understand themselves, to find comfort, and to regain some sense of control over their emotions. One book that is often mentioned is When Parents Hurt by Joshua Coleman. This book offers a valuable resource for parents experiencing the pain of estrangement, helping them reflect on their own feelings, the complexity of parent-child relationships, and ways to heal despite the absence. Coleman not only acknowledges the deep emotional wounds parents carry, but also provides guidance to ease the guilt and despair that often accompany the loss of contact. The book reminds parents that they do not have all the answers and that, even when they feel they have failed, their love for their children still holds value. These kinds of reflections can help process the emotions that come with losing contact. It is a painful journey, often without immediate solutions, but it creates space to look inward and to recognize that you have done your best—even when the outcome is not what you had hoped for.

A cup of comfort

Dear mother with a crack in your heart, this is not a chapter you ever wanted to write.
Not a story you chose to step into.
It is as if you are standing in a doorway with empty hands—not because you have nothing to give, but because the door is closed.
You still carry the stories, the pictures in your mind, the scent of childhood rooms, the first smile, the small hand in yours.
But now it is quiet.
Too quiet.
It feels as if the world keeps turning, while you are frozen in a moment of loss.
You are not alone—even though it sometimes feels like no one understands.
Many parents, mothers and fathers alike, sit on this invisible bench of grief, where no mourning card was ever sent.
Sometimes you think: was I too little? was I too much?
You replay conversations in your head, searching for the crossroads where things might have gone wrong.
But know this: your love has never disappeared.
Not even now.
Not even from a distance.
Even when you can only whisper to yourself: “I miss you.”
You are allowed to be tired.
You are allowed to be sad.
You are allowed to feel the injustice, the rawness of a loss that has no name.
But you are also allowed to hope.
Without expectation, without pressure—just hope.
And in the meantime, you are here.
Writing.
Healing.
Continuing to show up with open hands, even when no one is there to hold them.
So take this cup of comfort.
Warm.
Steady.
Without judgment.
For you, worst mother with a heart that keeps beating in silence.
Your love is not a failure.
It is a seed at rest.
And sometimes… things bloom later than we ever dared to hope.

Het bericht 42. Estrangement Without Contact verscheen eerst op De KUTste Moeder.

My relationship with Wordfather began like a whirlwind. Within three months, I was pregnant. We thought we were being careful, but impulsivity—one of the core aspects of ADHD—played a role I didn’t yet recognize. Everything moved fast, without space to truly reflect. That is what ADHD often does: it pushes you forward, without pausing to consider the long-term consequences. It led me into situations where I later wondered if I could have done things differently. But at the time, it felt logical—even necessary. And yet, ADHD has also given me strengths. Like hyperfocus. During my work at the airport, I could completely immerse myself in my tasks, everything else fading away. That same hyperfocus allowed me to excel at times, despite the chaos in my mind. That sense of control, of being fully absorbed in something, gave me peace. But the cost was high. I often forgot my own limits, pushed myself too far, and became exhausted without even realizing it.

After the birth of Riddle Daughter, my lack of structure became painfully clear. Life with a newborn is already overwhelming, but with ADHD it turned into a dizzying chaos. I remember how everyone rushed through the house looking for things I should have prepared long before. Everything was last-minute. Everything felt like survival. My daughter was weighed on top of a half-finished puzzle. It couldn’t have been more symbolic: in the middle of unfinished thoughts and incomplete tasks, this new life arrived. Since childhood, I had always been in motion. My mind overflowed with ideas, plans, and stimuli. I could never sit still, always searching for new experiences—something that made me feel alive. But that constant drive also exhausted me. There were days I didn’t understand why I felt so tired. Everything felt like too much, and I didn’t know how to stop—physically or mentally. It was as if my mind was constantly running overtime while my body simply followed along.

Perhaps the hardest part was the constant self-criticism. That voice in my head whispering that I wasn’t enough—as a mother, as a partner, as a person. I saw other mothers doing things effortlessly that I struggled with daily. Forgetting birthdays, losing things, reacting emotionally. ADHD made me sensitive, intense—every emotion arrived like a storm. I wanted to do better, but often didn’t know how. And then there was my daughter. My Riddle Daughter. Her name says it all. While my son was open and accessible, she remained a mystery. She withdrew, did things in her own way. And I? I tried to reach her, but my own inner chaos often stood in the way. I may have heard her, but I didn’t always understand her. My thoughts were louder than her whispers. My reactions were sometimes too fast, too sharp. When I felt hurt, I reacted instinctively—not out of unwillingness, but out of inability. Only afterward would I understand. But by then, it was already too late.

Looking back now, I can see how my ADHD played a role—not as the cause, but as an amplifier. Of emotions. Of misunderstandings. Of patterns I struggled to break. And yet, that same ADHD also gave me the strength to keep trying. To keep hoping. To never give up my love, no matter how difficult it became. Because that is what drives me: my love for my children. Always. Therapy gave me insight. It gave words to what I could not understand. It helped me forgive—especially myself. Because as long as I kept hating myself, I could not heal. ADHD does not disappear, but you can learn to live with it. And if you are lucky, you may even learn to appreciate it. Because it also brings gifts: creativity, passion, resilience. To anyone who recognizes themselves in this: you are not alone. ADHD is not a weakness. It is a different way of being—a different way of feeling, thinking, reacting. It is intense, confusing, but also full of fire and love. And that fire—that remains.

A cup of comfort

Come, hold a warm mug in your hands and lean back for a moment.
Because if there is anyone who has already analyzed themselves a hundred times, turned themselves inside out and tried to understand why things are the way they are… it is you.
ADHD is not a label on your forehead, not a manual you can simply read and follow.
It is a tangle of thoughts, emotions, outbursts, silences, hyperfocus and total chaos.
It is living with a mind that has 24 tabs open—one playing music, one frozen, and one suddenly attempting a cartwheel.
You have blamed yourself for forgetting things, being late, reacting too intensely.
But listen… you are living in a world built for straight lines, while your mind flows like a river full of stories.
And still, you keep trying.
You keep caring.
You keep loving.
Even when you feel like you are falling short a thousand times, you continue to mother with everything you have.
This cup of comfort is for you.
Because you are more than your restlessness.
Because your love does not count for less just because it is expressed messily.
Because your child may not always have understood what you meant,
but they felt that you never stopped trying.
You do not have to fix yourself anymore.
You do not have to reflect even more.
You are allowed to simply sit.
Breathe.
Be.
And know: it is already so much.
You are already so much.

Het bericht 41. ADHD: My Invisible Companion verscheen eerst op De KUTste Moeder.

The Battle with the Mother Instinct

The battle with your maternal instinct feels like an inner struggle between a protective lioness and a frightened, wandering cat. On one side, there is the instinct to protect your child, to nurture them, to make sure they lack nothing. This instinct is ancient, rooted deep within your being. It is the voice that tells you to do everything you can to restore contact, to never give up, to keep fighting. But on the other side is reality, reminding you that sometimes you must let go in order to protect both yourself and your child. It is a conflict between the urge to persist and the necessity of accepting that some things are beyond your control.

The mother instinct does not want to give up, does not want to let go, always wants to find a solution. But sometimes, you simply have to accept the pain. Sometimes, you have to acknowledge that you cannot always be the superhero—that even the “worst mother” is just a human being, with her own limits and vulnerabilities. This battle may be one of the hardest of all. It takes immense strength to resist your own instincts, to honor your boundaries, and to accept that you cannot fix everything. It takes courage to recognize that letting go can sometimes create space—for you and for your child—to heal. It is a struggle that never fully disappears, but one that ultimately makes you stronger, both as a person and as a mother.

What Do I Give a F*ck About Now?

After learning to let go of certain things and to focus my energy on what truly matters, I began to realize what I actually give a fck about. My friends are my pillars—they have stood by me in my darkest moments and helped me find light again. They encouraged me, challenged me to keep going, and reminded me that I have value. Friendship is a source of strength, and I have learned to cherish and nurture these relationships. My family, who may not always have stood beside me but are here now, are invaluable. They have shared my sorrow and celebrated my joy. They have advised me, comforted me, and shown me that I am not alone. Family bonds are strong and enduring, and I give a fck about them because they remind me of who I am and where I come from.

My Professor Son, who has always been there for me, deserves all my love and attention. He has shown me what unconditional love looks like. His presence in my life is a constant light, a reminder that I am not only a mother who has lost something, but also a mother who still has a deep and loving connection. He deserves my time, my support, and my full attention, and I am determined to always be there for him. And perhaps most importantly: I give a f*ck about myself. It is easy to lose yourself in the chaos of life, especially as a “worst mother.” But I have learned that self-love and self-care are essential. I matter. My well-being, my dreams, my peace, and my happiness matter.

By taking care of myself, I can better care for the people I love. I give myself space to grow, to learn, and to heal. I am more than the mistakes I have made; I am a human being who deserves love, respect, and happiness. By shifting my focus to these important relationships, I choose to care about what truly matters. This does not mean I ignore the pain and grief that come from my broken relationship with my Riddle Daughter. But it does mean that I allow myself space to heal and grow by investing my energy in those who support and love me. It is about finding balance and giving yourself the chance to rediscover what brings you happiness. It is about embracing those who value you and letting go of the burden of perfection. By focusing on what truly matters, you give yourself the opportunity to heal and begin again.

Het bericht 40. The Pressure of Society verscheen eerst op De KUTste Moeder.

So now I take you with me through some of those leaves. Small reflections. Not lessons, not self-help, not a perfect ending—but thoughts from a mother who dares to pause in the middle of the mess. These are the moments where I met myself again: in a motherhood you can never truly be prepared for, in fear, in trauma, in laughter through tears. We add these leaves to Part 2 because they belong there—like autumn leaves on wet asphalt, like a breath between sentences, like comfort, perhaps—or at the very least: recognition. So grab a cup. Let’s turn the pages.

Het bericht 39. The Leaves – Reflections That Kept Drifting verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Het bericht 38. Open Letter to Society verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Six years. Six years without my daughter. Six years in which the silence between us has grown into a gap that no words seem able to bridge anymore. Six years in which I have asked myself how this could have happened—how a mother and her child could drift so far apart. But I already know the answer. And you know it too.

Loss of contact does not just happen. It is not a natural phenomenon, not an inevitable course of life. It is the result of choices. Not only hers, but yours as well. You may not have physically taken her away from me, but you did reinforce the idea that distance was the best solution. You did not stop her when she erased me from her life. In fact, you gave her the words and the conviction to do so.

You may feel that you have done nothing wrong, but that is exactly the problem. Because doing nothing is also a choice. And in this case, doing nothing was just as harmful as actively contributing.

I have tried to reach you. Not once, but again and again. I have emailed you, appealed to your responsibility as a father, tried to make you see the impact of this situation—not only on me, but on her, on our son, on the family caught in between. And what have you done? You remained silent. Again and again.

The most painful part is that by doing so, you confirm exactly what I wrote in my last message—that ignoring is a pattern. That you would rather act as if nothing is wrong than face what is truly happening. But know this: your silence does not erase the truth.

Our daughter will grow up knowing that there was a mother who searched for her, who never forgot her, who never let go of her—even if it had to be from a distance. And she will know that you were the one who confirmed her belief that I no longer had a place in her life.

This is not an attempt to convince you. We are past that point. This is a record of facts. I am not writing these words in the hope that you will finally respond. I am writing them so that they exist—black on white—so that no one can ever say I stayed silent, that I did not fight, that I did not search for her.

I write them for myself.
For our children.
For the truth.

Esmee de Roudtke

Het bericht 37. Open Letter to Wordfather verscheen eerst op De KUTste Moeder.

It has been so long since I last saw you, since I heard your voice, or looked into your eyes. And yet, despite the distance and the silence, you have not been out of my thoughts for a single moment. You are my child, and nothing in this world can ever change that.

I don’t know exactly what you are thinking, feeling, or going through. But what I do know is that I love you with everything I have in me. That has never changed, and it never will.

I am aware of the mistakes I have made, and I know that my imperfections may have played a bigger role than I once realized. But one thing is certain: everything I did—however clumsy or wrong it may have been—always came from love for you.

I am not writing this letter to ask anything of you, but simply to let you know that I am here. That I will always be here. If you ever need me, for anything at all, please know that my door is open, with my arms wide and my heart full.

It hurts me that I cannot be there for you the way I wish I could. That I do not know what your days look like, what your dreams are, or what makes you laugh. But I hope you know that there is always someone quietly walking beside you, from a distance. That my love remains like an invisible thread, still connecting us, even if it may not feel that way.

No matter what happens, you will always be a part of me. And I hope that one day, you will want to feel that again.

Until then, I will be patient, even when it is hard. I will keep hoping, even when it hurts. And I will keep loving—because that is what mothers do.

With everything I have in me,
Your mom

Het bericht 36. Open Letter to Riddle Daughter verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Why hadn’t I allowed myself to feel anger sooner? Why had I kept trying to preserve peace while breaking inside? Are we forever bound by blood, or is there space to feel anger—even toward your own child? I searched my soul, examined every mistake, every word, every action, asking myself what I had done wrong, how things could have been different. But no matter how hard I searched, I found no answers that brought me peace. And then, when I saw how she portrayed me on X as the most horrible mother imaginable, something in me broke. A storm rose inside me that I could no longer contain. Using an account under the name of the Worst Mother, I responded—my anger turning into words. Maybe it wasn’t my best decision, maybe not the wisest, but it released something, as if I finally let go of a piece of that pain.

I also read on X that she was planning to write a loving letter to her Wordfather, thanking him for the beautiful bungalow he had given her in his garden. When I read that, something inside me boiled over. The thought that she could write him a letter full of gratitude, while I had been left behind with nothing but rejection and silence, made my anger explode. In a surge of raw emotion and hurt, I responded: “And I can only receive shitty letters. Regards, the Worst Mother.” It wasn’t my finest moment, but in that instant, I needed to release the bitterness and the truth—unfiltered and unapologetic. It was also there, on X, that I discovered something even more painful: that Wordfather had suggested ignoring me—that it had been their plan. But that plan had already been in motion for six years. Six years of silence, rejection, and not knowing. And now, faced with that truth, I felt anger and grief merging into something new inside me. Maybe this anger would finally free me, finally give me space to breathe again, to live again.

It felt as if my entire world was collapsing, as if all the suppressed anger had finally found its way out. In an impulsive burst, driven by that emotional storm, I decided to buy a folding caravan. It wasn’t a well-thought-out plan, more an act of rebellion against everything that had weighed me down for years. Thankfully, my best friend was there—as she always was—to support me. Together we picked up the caravan, and she offered me a place on her land, surrounded by nature. There, in the quiet and the green, I slowly began to find myself again. Away from the chaos and the people who had hurt me, I discovered a kind of peace I hadn’t known in years. Nature held me, gave me space to breathe, to move. I felt a strength rising within me, one I had forgotten I still had. Every day I pushed myself a little further—without a walker—step by step, retraining my body and mind, becoming stronger again. With my Nordic walking poles, I crossed the wide fields, my feet brushing through wild chamomile that grew everywhere. Its soft, sweet scent filled the air, like a balm for my soul, wrapping itself around the caravan as if nature itself was trying to comfort me. And there, in that simplicity and stillness, I found not only peace but also the strength to keep going.

For a while, writing The Worst Mother came to a halt. It felt as if the writing itself had led me to this anger. I had written out all my grief, poured it onto the page. Slowly, I began taking small steps back toward society, because I had withdrawn into my own world of sorrow. Gradually, the storm inside me began to settle. Not because everything was resolved—but because I felt I could no longer stay silent.

Wordfather had always been someone I looked up to. He was highly educated, much more articulate than I felt I was, and he knew it. His command of language was impressive—something I admired, but that also made me feel small. Whenever I spoke, he would correct my sentences, and often I would lose my train of thought entirely. I started to believe that what I had to say mattered less than how I said it. This dynamic shaped our entire relationship. Where I sought equality, he often positioned himself above me. This pattern repeated itself not only in conversation but also in how we raised our children and how he interpreted the parenting plan. Even during our high-conflict divorce, he managed to maintain the upper hand, using words as his weapon.

During the divorce, and through the weekends the children spent with Wordfather, my life became an emotional rollercoaster. I reacted to him with anger in ways our children couldn’t understand. But what affected me most was how he positioned me. He knew exactly how to trigger me, how to make me appear as the angry witch in front of the children. Do you recognize this? You think you’re playing football, and suddenly he shows up holding a hockey stick. These were the kinds of triggers he used—subtle, calculated, effective. He had done it during our marriage, and during the divorce it only intensified. He ignored agreements from the parenting plan, creating confusion and frustration. He excluded me from important moments like birthdays and appointments. He even took risks with the children—like swimming during a thunderstorm or driving them on icy roads. Everything they did was approved, even when it wasn’t good for them. And when I asked them to help with small tasks, he would undermine me by saying it wasn’t necessary because he would do it himself. In those moments, I often felt transported back to my own childhood—a time that, while simpler, carried its own emotional intensity.

Back then, volleyball was my refuge, my passion. While I now try to stay standing in this emotional battle, I often think back to those matches—how I gave everything at the net, defending my position with everything I had. One day, a friend asked me to join her handball game. I barely knew the sport beyond gym class, but I agreed to step in when someone dropped out. It didn’t go as planned. During the game, an opponent collided with my hands, and it looked as though I had hit her. I was immediately sent off the field. It felt so unfair. Luckily, after the match, the referee apologized and cleared up the misunderstanding. That moment taught me something important about fairness, misinterpretation, and the power of communication.

Writing had opened me up. And somewhere deep inside, I knew: the only way forward is with open hands and an open heart—willing to write, even when it hurts.

Het bericht 35. The Worst Mother Got Angry verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Therapy became my lifeline. It didn’t just give me insight into my behavior and past, but also into the impact my actions had on my children. I began working on my emotional regulation, learning how to navigate my ADHD, and trying to forgive—both myself and others. ADHD revealed itself when I described how I had been in school: a mix between a dreamer and a whirlwind. My thoughts would drift into distant fantasy worlds, while my body moved restlessly through the classroom. The result? I was often sent into the hallway to finish my work in silence. Only later did it all make sense—my drive and my restlessness had a name.

School had often felt like a slow train ride through dull landscapes, yet somehow I made it through, with occasional bursts where I could channel my creativity and enthusiasm. Despite the daily struggle with overwhelming emotions, there were moments of clarity where I realized I was simply human—a person who makes mistakes, who sometimes trips over her own emotions and burdens her children with them. But one thing has always remained certain: I love my children, and that will never change. During those difficult years as the “worst mother,” I often saw life and my youngest child’s choices differently, especially when it came to her friendships and decisions. Where she found freedom and support in her social circle, I often saw risk and concern. Even so, everything I did came from love and care—even when that meant being the mother who said “no,” or the one who sometimes lost control. I have learned that even if I was not the perfect mother, I always did my best. And sometimes, that is all you can do.

Then came a second worst letter, after she had started therapy herself. It followed my unexpected visit—with a friend—to the shed where she had essentially been living since she was sixteen, at her Wordfather’s place. The week before, we had left a teddy bear there. This time, I arrived with a piece of cheese, a bottle of Hugo, and a ring that read “I Am Enough.” I knocked on the door. That evening turned into a complete disaster. It ended with me being labeled—even by the police—as the worst mother, and I was told to stop trying to contact my daughter or approach her friends. Imagine that: the foolish mother wanting contact with her Riddledaughter, the child she had brought into the world.

I stayed silent for two years. That second worst letter hit me like a concrete Louis bag straight to the heart. Again, there was a long list of accusations—or wishes, depending on how you look at it—and I tried to respond with understanding. But everything was blocked. I couldn’t respond at all. I even called Altrecht to ask how it was possible that I had become one of her traumas without any conversation taking place. My psychologist found it strange too, but if she didn’t want contact, then she didn’t want it.

My powerlessness, grief, and anger grew rapidly. To me, this felt like parental alienation in its purest form. And then something new surfaced: apparently, I had once said on the phone that I wanted to end my life. I don’t remember saying that. What I likely said was that it might be better if I weren’t around—but by that, I meant moving far away, not actually dying. It hurts deeply that she interpreted it that way. I think what I really meant was that I wanted all the chaos to stop. All the problems. The worst part is that we cannot talk about it together. As my Professorson once said, it’s like she opens the door, shouts something, and slams it shut again before anyone can respond or say, “You’re right—what can I do to make it better?” Or even, “Did I misunderstand you?” Then there was another accusation—that I hadn’t properly understood her cry for help about her previous boyfriend.

What she told me was serious, but she had already ended the relationship, and I asked if she wanted me to talk to his mother. She said no. Trying to lighten the moment, I joked that I would show up with my Louis Beton bag instead of Louis Vuitton—a joke we often made when something serious happened. But she took it very badly and felt I had not seen how much help she really needed. At that time, I only saw her once or twice a week. She lived with Wordfather. Where was he in this story? I blame myself for not seeing it. It is a constant search for balance between understanding and self-preservation, and sometimes—just sometimes—I wonder how I am supposed to keep caring without losing myself.

She ended that letter the same way: “I wish you all the best.” This time without the heart. That was gone. A year later, I looked at one of her friend’s Instagram accounts, curious. And there it was—photos of that sad teddy bear, clearly turned into a victim of their dark humor. Images of them pretending to cut it with scissors, middle fingers raised. Someone had commented: “What did that poor bear ever do to you?” Out of pure desperation, I replied: “Why? You don’t even know me.” I was blocked immediately. After two years, with permission from Wordfather, I was allowed to send her a letter. After many conversations, some form of contact had been re-established. She had become depressed again, and he began to realize that not everything could be blamed on me.

But it did not matter. The door was locked tighter than ever, secured with heavy chains, and I no longer knew what to do. The second worst letter also stated that Wordfather never spoke badly about me. But the fact that he supported her decision said enough—he agreed that I was the worst mother. And yes, I am aware of that. I have read books like When Parents Hurt and written an apology letter. I have sent birthday gifts and small presents, which she accepted. I have sent loving messages. I have begged to meet for coffee, to explain, to apologize. But no. It is like Monopoly: go straight to jail, no salary. I was sent straight to jail without a trial. The door only closed tighter, more locks added.

I felt like my grief made me a burden to everyone. Until one day, I reached out again to one of her former creative friends. They were no longer friends—not because of me, but for other reasons. We spoke on the phone and shared memories from the time when everything was still good. I cherish those memories deeply, even though I have lost her somewhere along the way. Because we truly had so much fun together. In fact, before she returned to therapy, everything had seemed fine. That friend pointed me toward The Subtle Art of Not Giving a F*ck by Mark Manson. I devoured the book and am now reading it for the second time, while opening myself up to write all of this down. Because there is nothing left I can do—I have done everything to restore contact. Meanwhile, contact with Wordfather has dropped back to zero after I discovered that ignoring me had been part of the plan. Long live X. I cannot continue like this, drowning in grief. Something has to change. People tell me: “Let her go, let her be.” But I cannot. I simply cannot let go.

A cup of comfort

You were not lying in a grave
You were standing in it
With your hands open
They called you the worst
And you almost believed it
Because your heart was already so tired
You fought
For their future
For their peace
For your own mind
You were not perfect
But who is?
You were real
Therapy became your anchor
At last the pieces started to fit
You looked back
With eyes full of insight
With a heart full of regret and love
You kept giving
You kept hoping
Until you were blocked
Literally
Figuratively
Made invisible
And still you did not collapse
You wrote
You cried
You read
You learned how to keep standing
With broken legs
And a heart full of questions
Sometimes letting go feels like betrayal
As if love ends with distance
But love is also
Continuing to breathe
For yourself
So make yourself a cup
Rest your head for a moment
You are not the only one
You are the mother who stayed
Who dared to feel
Who never truly gave up

Het bericht 34. Buried in Therapy verscheen eerst op De KUTste Moeder.

At some point, I felt like I couldn’t breathe anymore. As if the words wrapped themselves around my throat and tightened. “And another thing, mom—you raised us irresponsibly.” How do you even respond to something like that? And was it true? How could I explain that I was just human too—a mother doing the best she could with what she had? A mother who made mistakes, yes, but always with the best intentions. It felt like I was fighting a ghost, a version of myself that existed only as “sht” in Riddledaughter’s eyes. “You leaned on us too much emotionally, mom. All your problems with other people—you placed them on us. It was too much. Way too much.” The letter continued, relentless. “You involved us too much in your own struggles. We had to be your support while we were still children. That’s not fair. That’s sht.” How could I explain it? That I thought of Parental Alienation Syndrome, that situation where a child rejects one parent, often influenced by the other. That I believed Wordfather was the root of so much. “You blamed him for everything. But that’s not how it works. That’s not fair.”

And then about her transgender friend: “I hate seeing what it’s doing to him, and you just casually suggest I’d want that too because of him. No. It makes me sick. Being transgender is not something you ‘become’ because of someone else. The fact that you think that says enough about you. And the fact that you dared to bring breast cancer into it is even more disturbing. And maybe your transphobic words were exactly what pushed me over the edge.” Suddenly, I was transphobic? That was never my intention—not with the breast cancer comparison. It felt like a rainstorm of “f*cks,” like Mark Manson describes. Or like my niece once said: “She’s throwing up all the puke,” after her little brother got sick. You are this, you do that—there was no end to it. Everything was my fault.

And then, at the very end of the letter, the final blow: “Take care .” The door slammed shut in my face. In my mind, I could hear the locks clicking one by one: click, clack, click… each sound sealing the barrier between us. And there I sat, holding the shttiest letter ever written. It was a mirror, showing me my flaws, my shortcomings. But it was also something else. A chance. A chance to reflect, to learn, and maybe—someday—to become again the mother my children needed. Not perfect, but real. Because in the end, despite all the shtty moments, my love was always real. And that, dear world, is what truly matters.

A cup of comfort

For those who received the letter
You open the envelope or the email
Your heart already hurts
Then the words come
Hard
Raw
They name your shortcomings
They count your mistakes
No softness
No reaching hand
All the blame pours in
Everything you feared
Suddenly it’s real
Black on white
You breathe
But it catches
You read
But you break
They struggle
You do too
You are not a monster
You are human
You tried
Sometimes stumbling
Always loving
What now?
You breathe again
You wait
You feel
You live
Maybe one day a letter will return
Softer
Wiser
Until then
Be gentle with yourself
Know you are not alone
And that love, even when silent, never truly disappears

Het bericht 33. Here It Was: The Sh*ttiest Letter — A Deafening Judgment verscheen eerst op De KUTste Moeder.

The friendship that had once caused so much pain began to resurface, like stubborn weeds finding their way back through cracks in the ground. This friend, now in a gender transition process and struggling with deep depression, found their way back into my daughter’s life. Together, they decided to travel to a distant country, where my daughter’s boyfriend was living at the time. It felt like an adventure, a temporary escape from reality, but that reality soon caught up with them. Later, I learned that this friend—now living as male—had bought and used LSD there, a choice that filled me with fear. The relationship with her boyfriend ended, and her bond with this friend grew stronger than ever. As a mother—and especially as what I call a “Worst mother”—I felt in every fiber of my being that this friendship was doing her more harm than good. Relationships like that can build you up or break you down, and I watched as my daughter was slowly being broken. The shed in the backyard, once a place filled with innocent memories, became a refuge for smoking weed, a place where she withdrew into her own world. She told me she felt depressed again and wanted to return to therapy. That led to sessions at Altrecht, where Wordfather, she, and I went together. In those moments, things still seemed okay between us, as if we were, despite everything, still a unit. Even just before the sessions, we could laugh together—small moments of connection that gave me hope. But she was firm about one thing: the file from her previous psychologist was not to be shared with Altrecht. It felt as though she was hiding something, something she herself wasn’t ready to face.

She wanted an exemption from school, just like her friend had taken a year off for therapy. At first, I tried to support her. I wanted to believe this would help. But as the conversations continued, it became increasingly clear to me that the smoking and her involvement with this friend were only pulling her further away from herself. I fought with everything I had to keep her connected to school, hoping it would remain a lifeline, something she could return to when things stabilized. Eventually, she received the exemption she had hoped for, but the path to it was anything but smooth. Communication with the municipality, which handled the exemption, was confusing and frustrating. At one point, I discovered that an important appointment had taken place without my knowledge. Apparently, I had missed an email announcing it, but even more strangely, I had never confirmed the appointment in the system. Still, it had gone ahead without anyone—neither the school nor the municipality—bothering to call me or inform me. It felt as though I was being excluded from the process, as if my role as a parent no longer mattered. Because of the confusion and lack of clear communication, the municipality referred me to the local support team, as if that would somehow resolve everything. I went to the first meeting reluctantly, unsure of what to expect. It was immediately clear that there was a lot going on—too much, really, to fit into a single conversation. Instead of the clarity and support I had hoped for, I received only a vague recommendation: therapy.

They advised me to go back into therapy, as though that were the answer to everything. But I felt a deep resistance. I had already had so much therapy, spent so many hours talking, analyzing, digging into my past and my emotions. What I needed now was rest. Space to process, space to breathe without constantly having to work on myself. But no one seemed to understand that. The frustration and anger built up inside me like lava in a volcano on the verge of eruption. Everything was going wrong, and this friend of my daughter’s played far too large a role in it. I had always had my doubts, but now, seeing his Instagram posts under a name disturbingly close to that of a terrible illness, I reached my limit. That name, combined with photos of his taped chest, struck something deep inside me. How was I supposed to process that, knowing there are women who lose their breasts to cancer with pain and grief? How could he—and my daughter, under his influence—not see that? My anger pushed me to contact his father, not only to express my concerns about those disturbing posts, but also to talk about the growing distance between my daughter and me. What had once been so close now felt like sand slipping through my fingers.

Instead of understanding, I was met with my daughter’s anger. She felt betrayed, as if I had crossed a line by involving her friend and his father. It escalated even further when this friend told her that I had lied about a skull tattoo she wanted to get. He claimed I had already known about it, while in reality I was hearing about it for the first time. She had never shown me anything, never told me. The idea that she believed I had lied cut deeply. It felt as though the distance between us was growing wider and deeper with each passing day. Wordfather played his part in this dynamic, as he always did. He refused to cooperate in any effort to restore contact and fully supported her decisions—whether about school or her friendship with this boy. Meanwhile, the shed, once just a shed, became a hangout spot where she smoked and withdrew further into herself. I wanted to talk to her, really talk, so I sent her a message: “I’m coming to the shed to talk,” I wrote, hoping it might open the door to an honest conversation. Instead, I received an email from Wordfather—short, firm, and threatening legal action if I came near the shed. And just like that, I found myself back in the same vicious cycle. A place where problems never truly disappeared, where they were only temporarily softened, never resolved. Or perhaps, if I’m completely honest, they were only getting worse. It felt as though I was sinking deeper into a swamp of misunderstanding and conflict, with no way out in sight.

Het bericht 32. The Sun Broke Through, and So Did I verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Years later, just before my divorce, I had a remarkable encounter with my long-lost childhood friend. Seeing her again brought everything rushing back. But what had stayed with her most was something I had almost forgotten myself: the day I showed up at her door as a six-year-old, suitcase in hand, casually saying, “I’m coming to live with you.” A six-year-old, already so determined, already aware that I needed a place where I could feel safe—a haven far from the constant conflict that defined my home life. It touched me deeply that she remembered that moment so clearly, because it showed me how desperate I must have been even then, how much I longed to escape and simply be a child. That little suitcase said everything about the pain I carried, but also about my resilience—the will to seek out happiness, even if it meant imagining a completely different life. It was a memory that made both of us pause and reflect on how far we had come, each on our own path, and how meaningful that friendship had been.

From that point on, there was never again a complete break between my son and me. No matter how fierce the storms became, no matter how deep or difficult our conversations were, we always found our way back to each other. Sometimes it felt like we had to go all the way down, face the raw truth, but each time we rose again together. He was surrounded by friends who encouraged him, supported him, and reminded him of the value of our bond. “She is—and always will be—your mother,” they told him, words that anchored him even when the waves were high. That circle of friends, offering him stability and perspective, stood in stark contrast to the world my daughter was navigating. Her environment felt different—more critical, sharper, perhaps lonelier in her search for support. While he was surrounded by people who protected our connection, she seemed to withdraw further, feeling less and less connected to the home I was trying to offer. Our worlds drifted further apart, even as I stood in the middle with open arms, longing to pull her close again.

What I have never been able to fully understand is why she later chose to cut off contact with me for three years. It is a question that still haunts me, one that brought me to tears night after night. Those three years became a blur of grief and confusion. I was exhausted, worn down by constant financial pressure that weighed heavily on every aspect of our lives. Each day felt like a struggle to stay afloat, to make ends meet, to keep from falling apart completely. During that time, the song “For the First Time” by The Script became something of an anthem for us, its words reflecting the reality we were living—a life of stumbling, getting back up, and trying to hold on despite everything working against us. And yet, through all the pain, through all the tears, I kept going. What else could I do? It was a time of loss, of letting go of the dreams I once had for my children. Still, I tried to hold on to hope, to believe that one day there would be light again at the end of that long, dark tunnel.

Through her depression, my daughter eventually entered therapy, a step that was both painful and necessary. Slowly, the contact that had been completely broken for three long years began to heal. It turned out that the rupture wasn’t only caused by our divorce, but also by a friendship that had pulled her down. She began to see that this friendship wasn’t bringing out the best in her, and that realization marked the beginning of our recovery. During one of the sessions, both her father and I were confronted firmly by her psychologist. She made it very clear that we, as parents, were responsible for maintaining contact with our underage daughter. That realization hit hard, especially for her father. That same evening, something shifted. He called her downstairs to talk, after I had come to the door—something he would normally never do. We got into the car and drove for a while, the silence between us heavier than any words. And then she broke. All the emotions she had held in poured out at once. We embraced in a moment of pure release, as if the distance between us had finally been bridged.

In the weeks that followed, she told me how deeply she regretted cutting off contact. She promised it would never happen again, and I was overwhelmed with relief. It felt as though I had my daughter back, as if the sun had broken through after years of darkness. We shared beautiful moments together, the kind of small, intimate moments I had missed so much. She would often sit on a chair in the bathroom while I dyed her hair in colors she chose—each shade a reflection of her creativity, something she had always carried within her. She was always creating, always making something new, even in her darkest moments—just like the paper Christmas decorations she used to craft with such love as a child. Her final exam year was a real test, but I supported her in every way I could, just as my grandmother once did for me. We spent hours together, going over her material again and again until she had mastered it. And she passed. That victory wasn’t just hers—it was ours. Proof that, despite everything, we could stand strong together.

Helping her study brought me back to my own time in secondary school. It was a period full of ups and downs. I was an average student, navigating my own challenges, and languages were definitely not my strength. In fact, they were among my biggest struggles. I hated French with a passion and came up with all kinds of tricks to cheat—notes hidden in my pencil case, books placed strategically on radiators. German wasn’t much better, especially with those impossible grammatical cases. And then there was the teacher, who would comb his few remaining hairs over his bald head, turning every lesson into an unintended comedy. Friendships were just as unpredictable. At one point, I had a brief friendship with a rather posh girl, which ended in an argument—during a German lesson, of all times. The teacher had to intervene, his carefully combed hair flying in all directions. We were both sent out of class, and eventually the principal had to step in. It reflected the atmosphere at school, where there was always an unspoken divide between the “popular” and the “others.” I often felt like I belonged to the latter, especially since my parents couldn’t afford the same things as others. Designer clothes were out of reach, and sometimes classmates would even check my clothes for labels. Ironically, those same girls would come to me for food or ask to borrow my beautiful bike. That social divide became more and more tangible. I tried to fit in with the popular group from my old neighborhood, but I felt increasingly isolated.

There was one subject where I thrived: history. My teacher had a way of bringing stories to life, and I was completely captivated. She gave extra credit for detailed answers, and thanks to my photographic memory, I could often recall entire passages from my textbooks. It gave me confidence and kept me going through the harder moments. In my final year, I chose what we jokingly called the “easy package”: Dutch, English, German, math, economics, and of course history. It was a time of growth, of trying to find my place. But it also became heavier. I started skipping classes more often, retreating into the world of computers. Even history lost its spark when a new teacher took over and couldn’t bring the material to life in the same way. Fortunately, there was one bright moment that year: a school trip to Paris. My parents weren’t enthusiastic—they thought once was enough and it was too expensive. I was disappointed, but my history teacher saw how important it would be for me and convinced the school to cover the costs. Paris became an unforgettable experience and gave me just enough motivation to keep going.

Meanwhile, my grandmother saw that I was struggling. She noticed I was losing focus and decided to help. She tested me regularly, even reading through my entire book list to support me. She made summaries of books I hadn’t had time to read, and I wrote my reports based on her notes. That became our little secret. Thanks to her support, and to my Dutch teacher who gave me extra lessons in poetry, I eventually passed my exams. My poems stood out and even earned me some recognition. The relief and joy were immense. And to this day, I look back with deep gratitude for everything my grandmother did for me.

Cup of comfort

Sometimes loving hurts.
Sometimes the one you long to hear falls silent.
You wait for a sign.
A glance.
A message.
An embrace.
But it stays quiet.
And that silence is heavy.
You wonder: did I do something wrong?
You search your memories.
In words that may have sounded too harsh.
Or perhaps too soft.
You want to make it right.
Or simply feel connected again.
But you cannot do it alone.
Still, you keep hoping.
Because love does not give up easily.
Sometimes healing grows slowly.
Like light filtering through cracks.
First hesitant.
Then warmer.
You are allowed to feel sadness.
You are allowed to feel tired.
And you are allowed to keep hoping.
As long as you keep loving,
you are never lost.
Give yourself some rest.
Breathe gently.
You are doing enough.

Het bericht 31. She Is—and Always Will Be—Your Mother verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Everything in my daughter’s life was unraveling. The days when she went to school with a smile and came home full of stories about her day felt like a distant memory. The breakup with her best friend hit her hard. This girl, once her safe place, had turned into one of the popular kids—and against her. It was heartbreaking to watch that friendship transform into bullying, with my daughter as the target. The pain she carried ran deep, and it began to show in ways that made me, as a mother, shudder. In many ways, it pulled me right back into my own childhood, into memories of being bullied. I used to play with all the neighborhood kids, but my heart belonged to one special friend. From kindergarten until I was ten, she was my person, my partner in adventure. We could spend hours roller skating, moving so in sync it felt like we were one, losing ourselves in imaginary worlds where we were princes and princesses, inventing our own fairy tales filled with castles, dragons, and magic. When she emigrated to a faraway country, that friendship ended abruptly. It left a hole in my world, as if my safe haven had vanished overnight, as if someone had drained all the color from my fairy tale. That loss stayed with me as both a cherished and painful memory.

It took time before I was able to build new friendships after she left. Children can be brutally honest. “You never played with us, only with her, so go away!” they told me. It cut deep, leaving me feeling completely alone. Eventually, I did find new friends, but the path there was uneven, full of bumps and setbacks. It wasn’t easy. My drooping eye often became a target for teasing. “Cross-eyed!” they would shout. It made me furious—I wasn’t cross-eyed at all—but apparently, they needed something to pick on. I underwent multiple surgeries because the muscle in my eyelid was too long, and doctors shortened it so my eye could open properly. At birth, that eye had been closed, and no one even knew there was an eye behind it. So yes, I was born with a wink—literally. And even though the bullying hurt, I learned to hold my head high, carrying that wink like a quiet kind of strength. My mother always stood up for me when I was bullied. Whether it helped or not, I don’t know, but she was always there. She even lashed out at the lifeguard when I failed my swimming certificate B, calling him out angrily because he said I didn’t swim deep enough, even though I could feel the bottom scraping against my stomach. That was my mother—fierce when it came to her children.

After we moved to a different town, I started at a new school. I thought maybe this was my chance to finally belong, maybe even to become a little bit popular. Starting fifth grade felt like a fresh beginning. I immediately noticed a girl who was being picked on, and I decided to stand up for her. It made me feel strong, brave even. We became friends, but instead of gaining acceptance, we ended up being bullied together. In sixth grade, things shifted slightly, and I managed to form new friendships with other girls. We shared happy moments, laughter, and small adventures. Later, that same girl who had been bullied became seriously ill with a stomach ulcer. My thoughts went straight back to the bullying. Could that constant pressure have made her sick? I don’t know for sure—I’m not a doctor—but I believe it must have played a role.

My daughter found new friends too, but there was one in particular who worried me. There was something about her, something that didn’t sit right with me, an influence I would have preferred to keep out of my daughter’s life. But what could I do? My daughter gravitated more and more toward her, and I could feel my grip slipping away. Her transition to secondary school marked a new phase, but not the fresh start I had hoped for. She began skipping classes, withdrawing more and more, disappearing into a dark world of self-harm. The sharp lines on her arms were silent yet piercing signs of her inner struggle. She became depressed, and I, her mother, could do nothing but watch from a distance, feeling utterly powerless. Social media became my only window into her life, the only way I could still keep some kind of connection. She came home less and less, drifted further and further away from me. Her new friend became her world, and I felt excluded, as if she was slipping beyond my reach. Nights were the hardest. I would lie awake, worrying about her, about everything that was going wrong, about how I could possibly reach her—but how do you reach someone who won’t let you in?

Her school assessment had indicated she was capable of a pre-university track, but in reality, that level turned out to be too much for her, and she wanted to take two steps back—not to a general track, but further down. We agreed. Anything to ease the pressure she was under, anything to help her find joy in school again. It struck me how different it had been for me. My final year of primary school had been filled with anticipation and change. We all knew we were about to become freshmen in a new school, and that made everything feel charged. The standardized test loomed ahead, and everyone was nervous. My parents had high expectations, and I felt the pressure to succeed. When the results came, I had scored high enough for an advanced track. I was overjoyed. Finally, proof that I could do more, be more. I imagined myself there, in a new classroom, meeting new friends, discovering new subjects, stepping into a bigger world. But that excitement quickly dissolved when my teacher gave his advice: a lower level. According to him, I made too many small mistakes, and he believed that level would suit me better. I was outraged and disappointed. How could he say that after my results? My parents trusted his professional judgment and followed his advice, believing he knew what was best for me.

For weeks, I was furious. It felt like my dreams had been taken away, like no one believed in my potential. I went to school reluctantly, weighed down by frustration, convinced my future had been limited by that decision. But that anger also fueled something in me. It awakened a determination to prove that I was capable of more than what others saw. And perhaps that is why, with my daughter, the most important thing for me became listening to what she wanted for her education—because I knew what it felt like to carry that pressure, to have your path decided for you.

Het bericht 30. Appearances Can Be Deceptive verscheen eerst op De KUTste Moeder.

In the chapters that follow, I explore that break. Not as an accusation. Not as a victim. But as a mother. A mother who asks herself where it went wrong. A mother who looks, questions, cries, and writes. Perhaps you will recognize something of yourself in these pages. Perhaps you will feel resistance. Perhaps you will wonder: was this inevitable? Perhaps you will ask yourself: have I lost a branch too?

I invite you to walk with me along this fragile branch. Because even broken wood tells a story. And maybe—just maybe—something new will one day grow from what has been torn away. Welcome to Part 2 – The Branch That Broke.

Het bericht 29. Part 2 – The Branch That Broke verscheen eerst op De KUTste Moeder.

In my own family, I can clearly see that chain. It is painful to recognize how the experiences of parents, grandparents, and even great-grandparents have made their way into my own life. The traumas my parents carried still live on in the way we relate to each other. Sometimes it shows up as misunderstanding, conflict, or emotional distance. We all try our best, but the patterns of the past often resurface anyway. That is why, together with my mother and sister, I decided to break the chain. We began a process of family coaching to bring old pain into the open, and my father has also played an important role in this journey. These are heavy conversations, but they set something in motion. They open the door to healing.

There comes a moment when it has to stop. The realization that these patterns keep repeating touches me deeply. Because if it stops with me, it does not have to be passed on to my children. It is our responsibility to break the cycle. How do we do that? By digging deep into the roots of the pain, by having difficult conversations, by seeking and offering forgiveness, and by building new, healthier patterns. The generations before us did what they could with what they had. They may not have had the tools to process their trauma, but we live in a time where we do. We can seek help, go to therapy, and actively work toward healing. It is not easy, but it is necessary.

During my journey with family coaching, I have learned that healing begins with recognition. You cannot solve something until you see and acknowledge it. This does not mean blaming our parents or grandparents, but it does mean taking responsibility for how we choose to deal with what we have inherited. It is about choosing to live consciously, and no longer remaining a victim of generational pain. This path to healing is not a straight line. There are moments of confusion, pain, and resistance. But there are also moments of insight, forgiveness, and relief. I believe it takes courage to choose healing, and that in the end, it is one of the greatest acts of love we can offer our children and the generations to come. Family trauma does not have to continue forever. There comes a moment when we can say: it stops here, with me. It takes courage, strength, and sometimes many tears, but I believe it is possible. And one day—maybe not immediately, but in the future—the generations after us will be grateful that we made that difficult choice.

A cup of comfort

For those who dare to break the chain
Sometimes you feel it in your bones
— that what you carry is not yours alone.
Your body repeats words that were never spoken.
Your heart reacts to pain older than you.
And yet… here you are.
On this page.
You read.
You recognize.
Maybe something trembles inside you,
maybe you feel resistance.
But know this: that is not weakness.
That is movement.
Because you are the one who dares to pause.
To look.
To ask.
To feel.
And that is powerful.
Because family trauma is not a story
that is easily rewritten.
It is imprinted,
deeply woven into our system.
But with every tear you do allow yourself to cry,
every boundary you do set,
every loving choice you make
— something shifts.
Maybe not immediately.
Maybe not yet visible.
But beneath the surface, something new is taking root.
You don’t have to do it perfectly.
Only consciously.
So breathe.
Place your feet firmly on the ground.
And whisper softly: it stops with me.
For yourself.
For your children.
For all those yet to come.
I pour you a warm cup of courage.
You are not alone.

Het bericht 28. Family Trauma: Breaking the Cycle verscheen eerst op De KUTste Moeder.

After my first surgeries, I thought I had been through the worst. But the truth is that the stress and fear I felt as a child never truly disappeared. They intertwined with other experiences and formed something larger: complex trauma. Every time I was in the hospital, it felt as if I lost another piece of my autonomy. Whether it was the weights attached to my body to stretch my spine, or doctors discussing surgical plans as if I weren’t even there, I felt powerless. It wasn’t just the procedures themselves, but the realization that I had no choice, that I was dependent on others. That sense of powerlessness followed me long after my back was physically “repaired,” creeping into my life in moments where I felt I was losing control again—within relationships, within motherhood—again and again that same fear resurfaced: the feeling that I had no say, that I had to go along with whatever was happening, whether I wanted to or not.

The impact of these experiences is not always visible, but I feel it in my reactions. In every medical situation—whether it concerns my own health or that of my children—I feel a wave of stress that pulls me back to those hospital beds. It is as if my body remembers what my mind tries to forget. These memories are not only tied to physical pain, but also to the emotional isolation I experienced at the time. I can now see how those early experiences laid the foundation for how I deal with stress and anxiety. I learned early on that control is an illusion, and that shaped me—but it also taught me how to fight, how to keep going despite feelings of powerlessness, how to get back up every time, even when it feels like I keep falling.

Understanding what PMTS and complex trauma are has helped me make sense of my own story. It gave me words for things I had always felt but could never name. It helped me see that the scars I carry—visible and invisible—are real. And maybe that is the first step toward healing: acknowledging that what I went through cannot simply be erased or brushed aside, that its impact runs through my life, but that I can also use it to grow stronger. It is not an easy process, but it starts with that recognition—that the shadow of my surgeries was large, but that I have grown larger through everything I have endured.

When you know how fragile a body can be, when you know from experience how one wrong movement can make the difference between walking and never walking again, you begin to see the world differently. My medical history had not only made me stronger, but also hyper-aware of danger. I saw risks before others did, felt panic before anything had even happened. Where other parents saw a small scrape, I saw a possible spinal cord injury. Where others saw harmless fun, I saw potential disaster. Wordfather didn’t have that. He didn’t carry that constant awareness of how quickly things can go wrong. For him, life was lighter. Maybe he was right. Maybe he was simply more relaxed. But to me, it felt reckless, like unnecessary risk with our children’s safety at stake.

I can still see it clearly—how he pushed the children on the swing, higher and higher, while I stood there with my heart racing. “Not so high!” I would call out, but he would laugh it off. “They like it.” Maybe they did. But all I could think about was what would happen if their hands slipped, if their small bodies hit the ground hard. It didn’t stop with swings. I forbade running on gravel, afraid of falls that could go wrong. I stepped in whenever I sensed danger. I protected them—but maybe I protected them too much. I was so used to being in constant battle with my own body and its vulnerability that I wanted to spare them from that same reality. But was that even possible?

There were moments when my fear was not just in my head, but became real. Like the time Wordfather went out on the water with Professorson during a thunderstorm. I had warned him: “This is not a good idea.” But he brushed it off, as if I was overreacting again. And then the storm broke. I remember rushing with Riddle Daughter and her friend, packing everything and running to the car while the sky tore open with lightning. I sat there with a pounding heart, staring at the water, hoping I had been wrong. Only when they returned safely could I breathe again. And it wasn’t the only time. After our divorce, he once drove the children to his mother despite severe weather warnings. I could do nothing but wait and hope. When I heard the highway had been closed, relief washed over me—they were safe, this time.

I wanted to protect them from pain, from accidents, from the consequences I had lived through myself. But somewhere I also knew I was going too far. That I couldn’t raise them in a world without risk. That I was limiting their freedom because I knew how fragile life could be. Maybe Wordfather was right in being more relaxed. Maybe I was right in not underestimating risks. But in all those moments where I feared for their safety, where I felt their vulnerability as if it were my own, there was one thing I knew for certain: I couldn’t let it go. Because I knew exactly what it felt like when things do go wrong—and I couldn’t let that happen to them if I had any way to prevent it.

My urge to protect didn’t only come from what I knew about injuries and accidents. It became even stronger when my Riddle daughter got sick. Not an external accident, not something visible, but something from within—something I had no control over. And that made it unbearable. I remember sitting beside her as she lay in bed, her body weak and feverish, my mind racing with worst-case scenarios. What if it got worse? What if this was the beginning of something bigger? I had learned how to prevent accidents, how to stay alert to external dangers, but here I stood powerless. I couldn’t protect her from what was happening inside her body. That feeling—of panic, of realizing that even all your caution and care are not enough—shaped me. Maybe that is why I was always on edge in other situations, because I knew what it felt like to watch helplessly, and I refused to be in that position again.

A cup of comfort

Sometimes the struggle begins before your child even gets the chance to simply be.
Sometimes you learn far too early that a body can let you down.
That pain is not always visible.
And that “being strong” means continuing, even when all you want is to lie still.
For you, who learned as a child what it feels like to be powerless.
For you, who as a mother now does everything to prevent your child from experiencing that same pain.
For you, who stays alert at every fever, every cough, every risk.
Not because you exaggerate, but because you know.
You know what it is to lose something.
Even if it was “only” trust.
Maybe sometimes you feel too worried.
Maybe others tell you to let go, to relax, to not always expect the worst.
But they do not know what you have felt, what you have endured, what you have survived.
They do not know the smell of hospital hallways the way you do.
Know this:
You are not too afraid.
You are not weak.
You are someone who learned to fight before there were words to explain it.
And even if you sometimes stumble over your own fears, that too is love.
So today… breathe in.
And out.
Place your hand on your heart.
And softly say to that child you once were—and to the mother you are now:
“You have held on for so long. You are allowed to be a little softer now.”

Het bericht 27. PMTS: The Shadow of Childhood Trauma verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Where the “Yes-mother” bends along cheerfully and always finds a creative “yes, if…”, the “No-mother” is the one who stands firmly grounded. She is the mother of boundaries, of structure, the party-pooper at dinner time, the “no, not with those scissors in your nose” mother. And yes, that role is anything but sexy, loved, or easy. Boundaries are love. Children need structure, even though they would much rather lean toward chaos and chocolate sprinkles for dinner. The No-mother knows: if you give in now, tomorrow will be war. While the Yes-mother is already on the couch with a bowl of popcorn saying, “Ah, just one more episode!”

Still, most of the time, the No-mother wins. With narrowed eyes and a deep sigh. Because sleep, rest, and predictability are sometimes more important than a cheerful toddler at nine in the evening who wants to let his dinosaurs swim in the toilet.

My sister, with her two children, at one point sounded like a cross between a police officer and someone with Tourette’s. Our phone conversations were interrupted every thirty seconds by: “NO! You can’t do that!” I could hear her shouting in the background: “STOP CLIMBING!” “NO PANCAKES ON THE WALL!” And when we finally managed to have an actual conversation, she collapsed on the couch, completely exhausted. We laughed until we cried, because honestly—even the No-mother sometimes just wants a warm cup of tea and five minutes without being called.

Of course, “no” also sometimes comes from your own preferences. I hate fairs—the noise, the flashing lights, the smell of sugar and stress. So when my Puzzle Daughter wanted to go at eleven years old, I said no. Simply because I couldn’t handle it. Later, I saw on social media that she had gone anyway, with friends, without me. And you know what? That was actually a good thing. Sometimes children need to find their own way, to experience their own consequences. Their own stomach aches from too much cotton candy—just like I once had from too many plums. A double dragon, you could say. No one had warned me either.

Yes and no are sisters. Sometimes you are a Yes-mother. Sometimes a No-mother. And most of the time, you are somewhere in between, balancing on the tightrope of parenting—between letting go and holding on. Every “no” you say is, in its own way, an act of love. Not the easy kind of love that gives in, but the harder kind that says: I see you, I guide you, I protect you—even when you don’t understand it yet.

A cup of comfort

For all the mothers who said “no” today
to Netflix, sweets, nail polish on the cat,
or sleeping in a cardboard box in the garden
— this cup is for you.
You don’t always have to be the sweet mother.
Not always the creative mother.
Not always the spiritual, patient, calm,
perfectly balanced mother.
Sometimes you are simply the mother
who sighed deeply and said “no”
while picking half a sandwich off the floor.
And that, dear mother, is more than enough.

Het bericht 26. I’m Two and I Say No verscheen eerst op De KUTste Moeder.

At the same time, she has a career that is both impressive and flexible. She works hard, yet is always home on time, effortlessly balancing everything without breaking a sweat. She even has a creative hobby, attends every school activity, and still manages to look flawless—even first thing in the morning. Her children are polite, intelligent, and thriving, and if something goes wrong, she handles it with the wisdom of Gandhi and the calm of a Zen master.

Her relationship looks like something out of a romantic movie: a supportive partner, weekly date nights, shared dreams, and a deep emotional connection. Her social life is just as perfect—meaningful friendships, dinners, outings, always there for others, never needing help herself. She eats healthy, exercises daily, has glowing skin, no bad days, no mood swings—just endless positivity.

But let’s be real—this mother does not exist. She is a myth, a story society has handed us, and the moment we try to live up to her, we lose ourselves. Real mothers are imperfect. We make mistakes. And in those imperfections lies the true beauty of motherhood.

⸻

The “Worst” Mother:
So if the perfect mother is a unicorn, what does the “worst” mother look like in real life? She wakes up with her hair going in every direction and a face that says she barely made it through the night. Her house is a mix of scattered toys, laundry piles, and empty coffee cups—lived-in, chaotic, real. Breakfast is often quick and practical: cereal, a sandwich, or sometimes nothing at all because everyone is running late. That perfect breakfast table? Not happening.

She tries to balance work and family, often feeling stretched thin. She forgets things, runs late, struggles with deadlines, and sometimes misses school activities. Hobbies are rare, because most days already feel like pushing through a jungle of responsibilities. Her children are exactly what children are supposed to be: messy, emotional, unpredictable. Not always polite, not always top of the class, sometimes covered in chocolate or wearing clothes with stains or holes.

When problems arise, she handles them as best as she can—with improvisation, humor, and sometimes sheer exhaustion. Her relationship is not a fairytale, but a mix of love, tension, and tiredness. No perfect rhythm, no weekly date nights, just two people trying to navigate life together. Friendships exist, but in a different way—less polished, more real. A few people who truly understand, conversations over a glass of wine, laughter about how messy life actually is.

She tries to be healthy, but also reaches for chocolate when needed. Exercise happens when there is time and energy, which isn’t often. She has bad days, mood swings, moments where everything feels too much. And yet, she keeps going. She embraces her imperfections, not because she wants to, but because she has learned that life simply doesn’t fit into a perfect mold. And in that messy, chaotic reality, there is something deeply real and powerful. That is motherhood.

Me, the “Worst” Mother in a nutshell:
When I let a friend read my introduction, she said something that stayed with me: mothers are imperfect, just like everyone else, but with mothers it becomes painfully visible because children are living mirrors—you cannot hide from them. That hit the nail on the head. Make one mistake, and your children will remind you of it for the rest of your life. Like that time I made a minced-meat-and-banana dish, which according to my children was the most disgusting thing I had ever created. Or the moment a curse word slipped out of my mouth and they immediately jumped on it—“Oooooh mom!”—and just like that, you’ve undermined your own parenting.

And yes, you will hear it forever: “Remember that time, mom…?” Because there is no manual. I checked—nothing. So you do what every mother does: you read books, talk to others, try to figure it out while you’re already in it. And just when you think you’ve got a phase under control, something new appears out of nowhere. Yesterday the sun was shining, today it’s storming inside your house.

“Don’t run on the gravel!” I said.
“I won’t, mom.”
Five minutes later—crying child, scraped knees. And to this day, that story comes back whenever something goes wrong.

I wasn’t any better myself. I was a walking disaster—always falling, always bruised. Running to the beach and landing flat on my face, crashing through a glass door, falling out of a bunk bed, even doing a cartwheel straight into a key sticking out of a closet. Honestly, I could have slapped myself. And still, here I am, trying to protect my children from making the same mistakes, even though I know they have to fall and get back up themselves.

So maybe it’s not about preventing every fall. Maybe it’s about being there when they get up again. Be kind to yourself and embrace your inner “worst” mother—not as failure, but as truth. “I did my best, and it still blew up in my face.” That doesn’t make you a bad mother. It makes you human. And showing that humanity to your children might be the most valuable lesson of all.

A cup of comfort

Are you not a unicorn mother?
Don’t panic.
You are not alone.
Maybe you didn’t serve sugar-free granola in a bamboo bowl this morning.
Maybe your child is wearing two different socks again today.
You forgot the school photos.
You snapped over something small.
That parent meeting should have been yesterday.
But you know what?

You were there.
You are there.
You keep showing up.
You carry your children and your guilt in the same breath.
You fail with love.
You succeed with tears.
You cry in the car.
You laugh while brushing teeth.
You get up.
Even when you didn’t want to.
You say sorry.
Even when you don’t have the words.
You cook with what you have.
You love with everything you have.

And that… is motherhood.
Not perfect.
But real.
So take a sip.
Warm.
Honest.

For you.
The “worst” mother.
And the best your children will ever have.

Het bericht 25. The Unicorn Mother vs. the “Worst” Mother verscheen eerst op De KUTste Moeder.

My childhood and early adulthood were marked by an ongoing struggle—a struggle against my body, against the limitations it imposed on me, but also a struggle to find myself, to carve out my own path in a world that often felt harsh and unpredictable. I had already lived through so much: physical pain, emotional pain, the constant uncertainty of a future that was repeatedly called into question by my health and by the choices I made. I spent my teenage years in hospitals, removed from the experiences most young people take for granted. While others were exploring freedom, adventure, and excitement, I was learning how to survive, how to cope with a body that seemed to betray me time and time again.

When I was finally freed from the constraints of my youth, I felt an overwhelming urge to live—to catch up on everything I had missed. The city became my playground, a place where I could finally spread my wings and begin to discover who I really was. The nights in my favorite bar, the parties, the rebellion against everything safe and predictable—it felt as though I was trying to reclaim lost time. I lived intensely, without brakes, and even though I knew it might not be sustainable, it felt like control, like freedom, like finally being myself. But that freedom came with a price. The longer I stayed in that world, the more I began to feel that something was missing—that there was an emptiness that couldn’t be filled with alcohol, parties, or the rush of the moment. And then I met Wordfather. What began as a fast and intense relationship shifted into something entirely different when I discovered I was pregnant.

Becoming a mother did not feel like a choice in that moment. It felt more like something that happened to me—something larger than my own will, something that took hold of me. I had never planned to become a mother, not then, not in that phase of my life. I still felt young, unformed, with so much left to explore and discover before committing myself to something so permanent. But there I was, sitting in that bath, and everything changed. The reality of a new life growing inside me altered everything—my thoughts, my emotions, my sense of direction. It was as if something instinctive awakened within me, something that told me this was the path I had to take. The idea of ending that life suddenly felt wrong, as if I would be throwing away a chance—a chance to become something more, to begin again.

Was I ready for motherhood? Perhaps not in the traditional sense. I did not have a stable foundation, nor a deeply rooted desire to become a mother, and I was still searching for who I truly was. But maybe no one is ever truly ready for something so life-altering. Maybe motherhood is not something you can plan or predict, but something you step into, with all the uncertainty and doubt that comes with it.

What I do know is that motherhood changed me. It challenged me in ways I could never have imagined. It forced me to look inward, to face my own fears and shortcomings, to grow stronger for my children—even when I did not feel strong at all. It taught me that love—real love—is not always easy, but that it is always worth it. So was I ready? Maybe not. But that does not mean I wasn’t capable. I have learned that sometimes you simply have to jump, even when you are not sure you will land. And in that falling and rising again, in that unpredictable and often chaotic journey of motherhood, I discovered a strength I never knew I had. A strength that carried me forward, that allowed me to care for my children, to give them the love they deserve, even while I was still searching for myself.

Motherhood is a journey without a map, without a clear direction, but one thing I know for certain: it shaped me, it taught me what truly matters, and it helped me become the woman I am today. Maybe I wasn’t ready—but I stepped into it anyway. And that, in itself, is a victory.

A cup of comfort

Maybe you recognize something in my story.
Maybe you have asked yourself the same question:
Was I ready?
Maybe there are moments when you feel like you are falling short.
Then let me tell you this:
you don’t have to be perfect.
You don’t have to know everything.
You don’t have to have it all together.
You only have to be there—with your love, your honesty, your doubt.
Motherhood is raw, intense, and miraculous all at once.
And if you are trying, if you keep getting back up,
if you keep loving—then you are exactly what your child needs.
You are enough.
You always have been.
Even when no one said it.

Het bericht 24. Was I Ready for Motherhood? verscheen eerst op De KUTste Moeder.

But without roots, there is no trunk. And without a trunk, there are no leaves. And that is where we are now. After the storm of the roots, after the strength and the fractures in the trunk, I feel it is time to step aside for a moment. Not for new blows or thunderclouds, but for leaves drifting gently—fragments of insight, confusion, pain, and growth. In the chapters that follow, I look back. Not as a victim. Not as a therapist. But as a human being. A mother. A woman. Sometimes sharp. Sometimes uncertain. Sometimes with humor. Sometimes with my heart in my throat. I share these leaves not to judge or to convince, but to show that reflection itself is a form of love—for yourself, for your child, and for life.

So make yourself a cup of comfort. And walk with me.

Het bericht 23. A Step Aside – The Leaves on the Trunk verscheen eerst op De KUTste Moeder.

One memory from that time never left me. One night on Texel, I had quietly slipped out of my tent, like any lovestruck teenager would, just to be with him. Together we went to a bonfire outside the campsite, enjoying the warmth, the freedom, the feeling that the world belonged to us. But when I returned, I was met with a sharp reality. As I carefully tried to open the zipper of the tent, thinking I was being quiet, I suddenly heard my mother’s voice cut through the night: “You don’t have to be quiet!!” I was caught. My heart nearly stopped. The verdict was immediate: for the rest of the holiday, I had to sleep in the front of the tent. There I lay, staring at the canvas, listening to the wind over Texel, wondering how I would ever earn back my mother’s trust.

That one email turned into more contact. Emails became messages, and messages became daily conversations. Suddenly, I didn’t feel so alone anymore. We started seeing each other once a week, usually on weekends. We would walk by the water, sit at a café, or simply spend time at my place, talking about the past and the present. It felt good to reconnect, to laugh again, to share things with someone. But not everyone welcomed this new chapter in my life. Riddle Daughter, with her sharp perception, quickly noticed what was happening. Watching us talk and message, she said, with a slightly strained expression, “Is he going to take my sweet mommy away?” What I didn’t fully realise was that from the moment Wordfather had left, he had been video calling her every evening. His voice still echoed through the house, as if he had never truly left. I thought it was good for her, that their bond remained strong. It reassured me. But perhaps I was too naïve, too hopeful, not seeing how deep that connection was becoming.

Then one day, she came to me, her eyes determined, her voice quiet but firm. “I want to live with Dad,” she said, without hesitation. The words hit me like a blow. My heart seemed to stop, the room began to spin, and the ground beneath me disappeared. Everything I had been holding onto suddenly felt unstable. It was as if the air had been sucked out of the room and I was left standing there, breathless, not knowing what to say or do. How could this be? Why? Those questions raced through my mind, unanswered. Part of me wanted to scream, to hold her, to beg her to stay. But I knew I couldn’t. I had to respect her choice, no matter how much it hurt. A knot formed in my stomach, fear spreading through my body. It felt like rejection, like I had failed as a mother. What had I missed? Where had I gone wrong? I tried to speak, but my voice broke, tears streaming down my face. “Why do you want that?” I asked, barely audible. Her answer cut straight through me: “Because I want to,” she said softly.

What followed was an argument I am not proud of. Her words had struck something deep inside me and all my suppressed emotions came flooding out. I could no longer remain calm, no longer be the composed mother I wanted to be. The fear of losing her, the helplessness, it overwhelmed me completely. In reality, it wasn’t even practical for her to live with her father—he worked long days and she would be alone most of the time. But that didn’t matter to her. She simply wanted to be with him. Despite my attempts to stay rational, the painful question lingered: was this the beginning of cracks in our mother-daughter relationship? Had I overlooked something that was now pulling her away from me? Eventually, her wish came true. I don’t know if it was the right decision, but when my new partner lost his job, it seemed logical to take the next step and move in together. He was no longer tied to his hometown and the timing seemed right. The day he moved in felt like a relief. For the first time, I didn’t have to carry everything alone. He was clear with the children: he was not their father, but my partner, and he respected that boundary.

But with this new situation came unexpected consequences. I had always been honest with Wordfather about living together, but his fear that the children might like my new partner more seemed to hit something in him. He abruptly stopped paying spousal support—legally, he had every right. At the same time, my partner’s ex filed a lawsuit over child support because he had reduced his payments after losing his job. We followed all the guidelines, did everything by the book, but the stress of the legal battle and the financial pressure weighed heavily on us. We won the case, but the costs were high and it became clear we could no longer afford the house. Then things escalated in a way I never saw coming. What began as a normal argument turned into something unforgettable. My new partner, who had lived in his own world for years, tried to adapt to life with me and my children, but that adjustment brought tension we hadn’t anticipated. The unrest between us grew, simmering beneath the surface until it crossed a line that should never have been crossed. It was a harsh realisation, one that shook me awake. This was not something I could ignore or excuse as a one-time outburst. It became painfully clear that our relationship, however well-intentioned, had been built on unstable ground.

The emotional damage lingered. What we had hoped would be a fresh start turned out to be not just difficult, but destructive. Our children, who had already endured so much, were once again faced with a situation where adults lost control. The dream of a blended family turned out to be an illusion. It had all been too much, too fast, and it placed all of us in a situation where pain became inevitable. We had underestimated the complexity of our own histories and those of our children. Instead of healing, we had reopened wounds—both in ourselves and in each other. It was a hard lesson, one I could no longer ignore: living together had been a mistake, and the price we paid was far too high.

In the end, I had to make a decision I never wanted to make. I asked Wordfather if he would move into my dream house so the children could stay in their home. I couldn’t bear the thought of taking away their sense of safety as well. So I made that sacrifice. They chose to stay, and I understood completely. This wasn’t about choosing between parents, but about holding onto the place where they felt secure. Through a family member, we found an apartment for me, and my role as a mother was reduced to seeing Riddle Daughter twice a week and Professorson when he had time. It felt like a step backwards—no, more than that. Motherhood, once the core of my life, had been reduced to fragments. And even though I knew I had done what was best for them, I felt lost, as if I had left a part of myself behind in that house… along with them.

A cup of comfort—just a moment for you.

Sometimes you simply need a pause.
Not another reflective question.
No analysis. No judgment.
That’s why, here and there throughout this book, you’ll find a cup of comfort.
A small moment to breathe.
A piece of text that doesn’t ask anything of you, but simply gives.
Not to solve anything, but to sit beside you for a while—like a friend would.
With a cup of coffee. Or tea. Or wine.
Read it as a warm hand on your shoulder, or a soft voice that says:
“You don’t have to do it perfectly. You’re already doing it.”

Het bericht 22. A Dream on Unsteady Ground verscheen eerst op De KUTste Moeder.

That afternoon, everything exploded. Professorson reacted with anger, a fierce, burning rage that tore through the room like a storm. Riddle Daughter just looked at me and nodded, but her eyes held all the questions and pain she couldn’t put into words. I felt myself freeze, as if my body went numb from the shock. Wordfather’s voice echoed somewhere in the background, trying to say something that might comfort, but none of it reached me. It all felt like failure, like an irreversible mistake we had placed on our children’s shoulders. Eventually, the storm in Professorson’s eyes settled, but the silence that followed was even more unsettling. The days after that felt strange, filled with awkward silences and conversations that led nowhere. Something hung in the air—unspoken, heavy—and it felt as though we were all waiting for something worse to happen. One day, Wordfather announced he was going to his mother’s, just for the day. When he returned, there was something about him I immediately recognised: a coldness, like a gust of icy wind, as if he hadn’t come back alone but had brought her voice and influence back with him.

He paced through the room, pointing his finger in the air, and said firmly, “I have full support from my family, financially as well.” His words lingered, heavy with meaning, and there was a tone of satisfaction in his voice I knew all too well. “I also know a lot of people with expertise—I’ll reach out to them,” he added, as if he had already mapped out a strategy. He stood in front of me, hands on his hips, like he had already won something. Then, without another word, he turned and walked upstairs to go to bed, his footsteps echoing in a way that stayed with me long after. At that time, I had no contact with my own family. A conflict with my mother had created a painful distance after I couldn’t attend her birthday because Wordfather had surgery that day. That moment had deepened a crack that perhaps had always been there. She supported my brother and sister, but with me there was always this silence, as if she believed I could manage on my own. But I didn’t feel strong at all. Financially, I had my disability benefit, thankfully, but fear crept in—fear that his mother would use her money and power during the divorce, that she would be stronger, more influential. My courage drained away. I wasn’t alone, yet I felt weaker than ever.

At night, when the house was quiet and everyone was asleep, I allowed myself a few glasses of wine. It became a ritual, a lifeline—my way to breathe, to empty my mind, to create some distance from the pain. People might judge that, might call me an alcoholic, but that judgment doesn’t touch me. Let them think what they want. The wine was a conscious choice, something that felt like the least harmful way to cope, instead of painkillers, sleeping pills, or Oxazepam—things Wordfather would have preferred to see me use, because it would have fit the image of a woman who couldn’t cope, a woman losing herself. But I refused that path. I chose wine, openly, without hiding it. Others empty bags of chips or reach for other forms of comfort—this was mine. It helped me survive. It helped me stand in a world that often felt too heavy.

The divorce itself became a nightmare—the kind you feel deeply ashamed of, the kind you don’t even want to admit to yourself. Wordfather, once my partner, became someone who knew exactly where to hurt me the most. Every word, every action seemed designed to hit my most vulnerable spots. His mother did indeed pull out her credit card to fully furnish his new place—not a modest apartment, but a fully equipped guesthouse in the countryside. One month turned into two weeks before he moved out. Meanwhile, I was the one writing the parenting plan, hoping we could still raise our children together despite everything. But he didn’t stick to any of it. I divided our belongings, packed his things, arranged everything that needed to be done, while he did nothing except withdraw fifty euros every single day. With each transaction, my anxiety grew. Would there still be enough to pay the mortgage? Would we have food? The panic became constant, keeping me awake at night. When I sought help from a lawyer, I was told it was all legal—he was allowed to withdraw that money. It felt like a slap in the face. He spent money on outings with the children while I tightened every financial string just to keep us afloat.

Then came another blow. By accident, I saw an email written by his sister’s husband. The words burned into me: “Are you finally rid of that b*tch?” That’s what I was to them. It cut deep, reducing my entire being to that one cruel word. Around that same time, there was a school-organised mother-daughter trip to Paris. It could have been something beautiful for me and Riddle Daughter, something meaningful. But before I even had the chance, Wordfather had already signed himself up to go with her. My heart shattered—not just because I couldn’t afford it, but because something so special was taken from me. Determined to still create something meaningful, I planned a day out with the children. I had spent weeks collecting discount coupons for train tickets and entry to the Omniversum in The Hague. That day meant everything to me. For a moment, it was good again—we laughed, we enjoyed it. But even that moment was overshadowed. He kept messaging Riddle Daughter about Paris, slowly pulling her attention away. Even then, it felt like he was taking something from me.

There came a point when Professorson no longer wanted to go to his father on weekends. He resisted the constant packing, the moving back and forth, the lack of stability. I saw his struggle, his longing for peace, and yet I insisted he go. “It’s important for your bond,” I told him—and I meant it. I even said I had things to do that weekend, that it would be good for all of us. But that wasn’t the truth. It was a lie I told to convince myself. In reality, I often had nothing. Just like in those first weeks when the children started daycare, I made plans in my head but did nothing. The silence was overwhelming, impossible to fill. Sometimes I went out with another mother I knew, but even those outings felt like an escape rather than joy. Every handover became a battle—arguments about agreements not kept, expectations never spoken but always felt. The moment the door closed behind Professorson and Wordfather’s car drove away, the tears came. I would close the curtains, turn off the lights, curl up on the couch in a fetal position. As if my body wanted to return to a place where everything felt safe. Then came the flood of tears, unstoppable, carrying all my frustration, sadness, and helplessness. What a mess. What an absolute mess. Will this ever stop? I felt empty, exhausted, powerless. Why did I let myself be triggered like this? Why couldn’t I be stronger?

Life shifted in many ways during that time. The babysitting arrangement with the technical friend ended as they both moved on to secondary school—the end of the “three musketeers,” the closing of a chapter. And then there was Riddle Daughter, who suddenly no longer wanted to come home for lunch. “All my friends stay at school,” she said, and that was that. The lunch table, once full of laughter and stories, fell silent. Her brother wasn’t there, the friend wasn’t there, and suddenly I was sitting alone at that table—a stay-at-home mother becoming more and more alone. It was painful, as if my role, my identity, was slowly being stripped away. The truth was, I had become the minority—a stay-at-home mother in a world that kept moving forward, a world that continued on… without me.

Het bericht 21. The Divorce verscheen eerst op De KUTste Moeder.

That same pattern carried through into the way we raised the children. He constantly undermined me, contradicting everything I said or did. If I asked the children to clear the table, he would immediately step in and say, “That’s not necessary, I’ll do it.” I was always cast as the strict one, the one setting boundaries and enforcing rules, while he became the “fun” parent who effortlessly dismantled them. It felt as though I was raising the children on my own, constantly swimming against a current that only dragged me further under. When my disability benefit was finally approved, the extra money felt like a strange kind of blessing. It was meant to relieve pressure, but for me it became something else entirely—a chance to finally do something for myself. I bought a camera, something I had always dreamed of, something through which I could express my creativity and reconnect with a part of myself that had been buried for so long. I no longer cared what Wordfather would think or how much conflict it might cause. That camera was mine. It was a small reclaiming of my identity in a life that had gradually stripped so much of it away. Maybe it was selfish, maybe it wasn’t, but in that moment it felt necessary—something I needed in order not to disappear completely into the role that had been imposed on me.

When new neighbours moved in, it felt as though the universe had finally decided to bring a little light and joy back into my life, like a fresh breeze after a long period of suffocation. The neighbour next door turned out not to be a stranger at all—he had grown up in the same familiar village as I had, just one street away. The coincidence brought an immediate sense of recognition and comfort. But it was his partner, whom I affectionately called “the neighbour,” who truly brought something special into my life. As a theatre teacher, she radiated a creative energy that instantly resonated with me. We connected right away, as if we had been friends for years. The idea to start theatre lessons for the girls at school came almost naturally, one of those ideas that simply appears and feels right from the start. Theatre classes were often expensive, and I knew there were so many children who dreamed of participating but couldn’t afford it. When I suggested the idea to her, she embraced it wholeheartedly. It felt as though everything was finally falling into place.

I approached the school to ask whether we could rent a classroom, and to my surprise, they offered it to us for free. It almost felt like magic. At first, we worried that we wouldn’t find enough children, but I refused to give up. I called every parent I knew, and in the end, we gathered a wonderful group. What began as a small initiative quickly grew into something much bigger. The neighbour was even asked to direct the Year 8 end-of-year musical. During the lessons, I often stood there with my camera, capturing moments, completely absorbed in the joy of it. She saw my creativity and made space for it, which meant more to me than I can express. For the first time in a long time, I felt truly seen—recognised for what I could do and who I was. Together, we designed flyers, and soon the school began asking me more often to take photos during important events. It was as if I had finally found my place again.

And perhaps the most beautiful part of all was that I had one day each week that belonged entirely to me and Riddle Daughter. That time together was priceless. I watched her blossom, just as I began to blossom again myself. The theatre lessons gave me so much on a personal level. I wasn’t only developing my skills as a photographer, but also rebuilding my sense of self and confidence. After so many dark periods, this became a time where I finally found glimpses of light again.

Het bericht 20. The Shed and the Stage verscheen eerst op De KUTste Moeder.

The operation lasted longer than expected—ten hours instead of eight—and when I finally woke up, I found myself surrounded by tubes, pumps and machines. My first instinct was to speak, but a tube in my throat made that impossible. Panic rose inside me, sharp and immediate. I gestured desperately for pen and paper, and the nurses understood, placing them in my hands. I began writing feverishly, page after page, as if the words needed to escape me all at once. Later, they showed me what I had written. It was nothing but scribbles, completely unreadable. Still, they reassured me: everything had gone well.

During my MAVO years, I had read two diaries—The Rotten Life of Floortje Blom and Weeds and the Flower—and at school there had been a strong focus on drugs and the impact they could have on a life. And here I was, heavily dependent on morphine. The memory of those books stayed with me, and I became determined to come off the medication as soon as possible. The nurse advised against it, warning me about the pain that would follow, but I was stubborn. I wanted to do this on my own terms. And I paid the price. Even the light touch of a bedsheet against my legs felt like thousands of needles piercing my skin at once. The pain was unbearable, deep and raw, as if it came straight from my bones. For a week I held on, refusing to give in, until one night the pain became too much. A doctor was called, but he refused to prescribe anything. The desperation nearly drove me mad. The next day he returned, apologising. He had assumed I was older, and therefore less in need of pain relief. The logic made no sense to me—how could pain be measured by age? As if my suffering would somehow matter less. The frustration and disbelief cut deep, but in the end he gave me the medication I so desperately needed. That moment, that combination of pain and misunderstanding, stayed with me. It was a harsh lesson in vulnerability, and in how easily others can misjudge what you are going through. But it also taught me to hold on to my own boundaries, even when I felt powerless.

Next to me lay a girl with scoliosis, her spine curved from top to bottom, her entire back needing to be fixed in place. She too was confined to her bed, but she couldn’t cope. She stopped eating, overwhelmed by homesickness, pain and loneliness. Eventually, the medical team allowed her to go home for the weekend. It made all the difference. She returned with colour in her face, slowly regaining her strength. Physically, I was also improving, but mentally I was spiralling downward. I felt lost, frustrated, weighed down by emotions I had been holding in for too long. One day, it all erupted. I lost control completely. Everything I had suppressed came out in a single burst of anger. In that moment, I broke up with my ICT boyfriend. I had been wearing a gold chain his parents had given me, and in my rage I tore it from my neck and threw it at him. It felt like I was throwing away not just the chain, but part of the weight I had been carrying.

The day before, my mother had visited and brought freshly squeezed orange juice. That small, loving gesture struck something deep inside me. It made me realise the value of effort, of care, of the quiet ways people show love. It stayed with me. Yet when I was transferred to a rehabilitation centre, the loneliness returned. It had been four weeks since my surgery. At first, things seemed to improve. I was given a kind of rolling stretcher that allowed me to lie on my stomach and move myself forward using my arms. It felt strangely liberating. I was still confined to bed, yet suddenly I could move, explore, see other people, experience the world beyond my room. Those small movements, those short journeys through the corridors, gave me a sense of control again—something I had been missing so desperately.

Life in the rehabilitation centre was filled with ups and downs. Some days I felt stronger, almost ready to face the world again, while other days I felt small and overwhelmed, afraid of what lay ahead. In the meantime, my ICT boyfriend and I had reconciled. It was also there that I met my DJ friend, who quickly became my closest companion during that time. He was twenty years old and almost completely paralysed due to a spinal cord injury from the neck down. What stayed with me most was his ability to remain positive despite everything he had lost. The rehabilitation centre was a harsh lesson in how quickly life can change. The stories around me were confronting and heartbreaking, reminders of how fragile everything is. My DJ friend’s life had changed in a split second—one moment at the beach with friends, the next unable to move. His friends had pulled him from the water, not realising that leaving him there might have stabilised his neck. In their panic, they had made it worse. And he was not the only one. A girl across from me had slipped in the bathroom and was paralysed from the waist down. Another boy had dived into shallow water and broken his neck. These stories left a deep impression on me. One careless moment could change everything.

At the end of the corridor sat a man in a wheelchair, crying. When I tried to approach him, he wrote on a piece of paper, “Go away.” It hurt, but it also made me understand how deeply pain can isolate a person. Still, in the midst of all that heaviness, I found connection with my DJ friend. Despite his limitations, he held on to his humour. We laughed at moments when he raced through the corridors in his wheelchair, his arm locked in spasm, everyone jumping out of the way. It was rough laughter, but we needed it. We smoked together in the smoking room, and when he couldn’t get out of bed, I would hold a cigarette for him. It became our ritual. Even when my relationship with my ICT boyfriend improved, that bond remained. When he visited, he would joke, “I’ll keep my hands to myself.” That kind of humour carried us through the darkest days. When they tried to close the smoking room, we protested—with banners and demonstrations—and we won. It was a small victory, but it meant everything at the time. My DJ friend taught me about perseverance, about holding on even when everything seems lost.

After three months, I was finally fitted with the plaster corset again, this time with one leg fixed at a 45-degree angle, and at last I was allowed out of that damned bed and off the rolling stretcher. I could walk again. My rehabilitation was harder than before, though. This time I had a drop foot because a nerve had been damaged, leaving me unable to lift my big toe, and part of my leg felt numb, as if the skin no longer belonged to me. When a nerve is only touched, recovery is possible, but it can take up to a year. To stimulate the nerves and muscles in my legs, the physiotherapist placed electrodes on my skin. It felt like torture, like thousands of needles piercing through me, and I dreaded every session. My muscle loss was also greater than before, likely because I hadn’t exercised at all between the two surgeries. I was starting from an even weaker place.

Something else shifted too—my friendship with my DJ friend changed. At first, I didn’t understand it, until a nurse explained that I would eventually walk out of the rehabilitation centre, while he never would. Whether consciously or not, that created distance. Others with spinal cord injuries began to avoid me as well. I understood it, but it left me feeling deeply alone. On weekends, some of the nurses allowed us to sleep in, and those extra hours of rest felt like a gift, a rare moment of freedom. But there was one nurse who refused to allow it. You could hear her coming from far away, the unmistakable sound of her clogs echoing through the corridors. As the sound grew closer, a sense of dread crept over me. Not her again, not now. And then it would happen—the curtains would be flung open, harsh light flooding the room, hurting my still-tired eyes. She would rattle the basins on the bedside tables, the sound cutting through everything. “UP!” she would shout, her voice leaving no room for protest. It felt as though my small refuge of rest was taken from me again and again.

But there was no stopping it. It was time to get up, to continue the process of rebuilding, of learning to live again. And then, finally, the day came when I was allowed to leave the rehabilitation centre and go home—to the house of my ICT boyfriend’s parents.

Het bericht 19. A Rotten Life verscheen eerst op De KUTste Moeder.

At home, however, things were far from stable. My aunt, who claimed to be psychic and heard voices in her head, had told my mother that my back was completely fine. Those same voices, however, had never mentioned that mentally, I was far from okay. From that moment on, I found it hard to trust people who claimed to predict or “know” things in that way. It can send someone’s life in entirely the wrong direction. I don’t blame her—ultimately, my choices were my own—but her words had an impact. At home, I was given more and more household responsibilities, far more than I could realistically manage. One evening, it all became too much. I felt completely overwhelmed and decided I wanted to leave. I went to my grandmother, and she immediately offered for me to stay with her. But my aunt intervened and prevented it from happening. To this day, I still don’t understand why, because my grandmother and I had always shared such a warm and easy connection. That same evening, I left for my ICT boyfriend’s house, and his parents welcomed me in, offering me a place to stay. It meant moving to a different town, leaving everything familiar behind. My father tried to talk to me, but my mind was made up. From that moment on, contact with my parents became minimal, almost nonexistent.

I started an internship at a college, at a time when the world of ICT was rapidly evolving. My boyfriend wanted to continue his studies at a higher level, moving on to HBO, but at the time, most programmes focused heavily on hardware rather than software. We were still in the early days of Windows, after all. The college where I interned, however, was planning to introduce a pilot year that would build directly on the MBO application management programme. It was an exciting development, something new and full of potential. For the more hardware-focused HBO track, physics was a required subject, and my boyfriend tried to complete it through distance learning, but he struggled and couldn’t pass. I suggested that he try the new pilot programme instead, something that aligned more closely with his interests, and he did.

Meanwhile, my health was deteriorating. My back grew worse—much worse. I began experiencing paralysis in my legs and fell down the stairs multiple times. As if that wasn’t enough, there were moments when I became incontinent. The sense of control over my own body was slipping away, little by little, and with every fall, the fear grew stronger. The day I made an appointment with the orthopaedic specialist, I was terrified. My heart pounded in my chest, as if it were trying to warn me of what was coming. Deep down, I already knew, but facing it was something else entirely. X-rays were taken, and when the doctor studied them, I saw his expression change. Something was terribly wrong. The vertebra had started slipping again, and this time it was pulling the metal pins along with it—the very pins that had once been placed to keep everything stable. The consequences for the surrounding nerves were severe. My world collapsed in that moment. Not again. Please, not again. The thought of another surgery brought tears to my eyes. I remembered the pain, the long recovery, the uncertainty of whether it would even succeed. My chest felt heavy, my breathing shallow, as if a dark cloud had settled over my entire existence.

I left the hospital feeling paralysed in a way that went far beyond my legs. It was as though my entire being had frozen. The journey home felt endless, each step unbearably heavy. Once I was alone in my room, the tears finally came. Fear, grief, despair—they all poured out. Not again. Those words echoed relentlessly in my mind. And yet, somewhere deep inside, I knew I had no choice. I would have to face this again, no matter how unfair or overwhelming it felt. Somewhere, buried beneath layers of pain and fear, a small voice tried to remind me of my strength, of the resilience that had carried me through before. But in that moment, it felt distant, almost unreachable.

I often wondered what was worse: not knowing what would happen, or knowing exactly what lay ahead. The surgery was scheduled, and I was given three months to “enjoy” what remained of my normal life. I spent much of that time behind the computer or at the beach, letting the wind clear my head, trying to find some sense of calm. When the day of the operation finally arrived, I knew things would be different this time. My spine could no longer be stretched because of the pins, but my intestines still had to be emptied. The thought of going through enemas again was unbearable, yet unavoidable. After three long days, I was finally prepared for surgery. Then, just as everything seemed set, the orthopaedic surgeon walked into my room. He took hold of my feet at the end of the bed, something he had never done before, and for the first time I saw emotion in his eyes. “I have very bad news,” he said. “There is a bacterial infection in the intensive care unit that poses a risk for your operation. We don’t know when it will be resolved. I can’t operate on you. We have to postpone.”

I was stunned. My thoughts raced in every direction. How could this be happening? I tried to process it, but first I ate—I was incredibly hungry after everything. As I sat there, I attempted to make sense of the news. The preparation, the discomfort, the enemas—it had all been for nothing. And yet, alongside the frustration, there was also a quiet, almost guilty sense of relief. I had been given a little more time, a brief moment to breathe. But that sense of relief didn’t last long. A month passes quickly when you are living, but when you are confined to a bed, it stretches into something endless. And then, before I knew it, we were back at the beginning. This time, however, something inside me had shifted. I felt stronger, more prepared, more aware of what was coming. The surgery would be extensive. To avoid having to perform two separate procedures, an additional orthopaedic surgeon and a neurologist would assist. My body would be opened from both sides—one surgeon operating from the front, through the abdomen, and my own specialist from the back. It was going to be a heavy, complex operation, one that demanded everything from me—physically, mentally, and emotionally.

Het bericht 18. Back to Square One verscheen eerst op De KUTste Moeder.

His mother was always presented as the best at everything, or at least that was the narrative that was constantly reinforced. I remember vividly how, after the birth of my Professor Son, I received an old camera from my father. It was a simple gesture, but it meant a great deal to me. Photography spoke to me—it gave me a way to see and capture the world through my own lens. When I proudly showed my first photos to Wordfather, his reaction was not what I had hoped for. Instead of encouragement or curiosity, he told me that photography was too expensive as a hobby. Those words lingered, as if my enthusiasm had been quietly suffocated before it had the chance to grow. Much later, during an argument, the real reason surfaced: I could have hobbies, just not photography, because that belonged to his mother. It was as though I had unknowingly crossed an invisible boundary—one that had never been spoken of, yet was strictly enforced. His mother tolerated no competition, not even from me, and once again I felt myself shrink, as if another small piece of my identity had been taken away.

His sister was no different. She loved cooking and was always ready with the latest recipes. Cooking had never been my strongest suit, but I had my own dishes that I made with care and that turned out well. My famous tuna salad, for example, was something I was proud of. When I once made it for my mother-in-law’s birthday, it was a success. The family enjoyed it, while his sister’s couscous salad remained untouched. For a brief moment, it felt like a victory, a small confirmation that I, too, had something to offer. But apparently, there were complaints behind my back, because in the years that followed, I was never asked again to bring or make anything. It was as though I had been quietly put back in my place, my small moment of success erased as quickly as it had appeared. These subtle moments of being diminished, though never explosive or openly confrontational, felt like small cuts that slowly eroded my confidence over time, and they affected me more deeply than anyone might have realised.

Everything had to be done her way, as though her will was law and I was merely a shadow in my own home. We tried relationship therapy again, but it felt like speaking to a wall. He didn’t see the problem—didn’t want to see it, or perhaps it was easier for him to ignore it altogether. And I… I was exhausted. Deeply, painfully exhausted. The loneliness and sadness weighed heavily on me, and more and more often a thought crept into my mind: Is this the life I want? Is this the future I see for myself and my children? Slowly, almost imperceptibly, the idea of leaving began to take root, like a small opening in the darkness that had enveloped us.

Wordfather and his mother were inseparable, their bond seemingly unbreakable. They spoke every day, early in the morning during his two-hour drive to work, and again in the evening on his way back. Everything was discussed—his work, daily matters, and yes, our marriage as well. But what was shared was always his version of events. It felt as though our marriage was an open book to her, but it was his book, written in his words, shaped by his perspective. It had been this way from the very beginning of our relationship, and it seemed as though it would never change.

Then, one day, a new phase began for him. He started job-hopping, clearly searching, restless and dissatisfied with where he was. And then, out of nowhere, he came to me with a statement that shook me. “Now it’s your turn to work full-time,” he said, as if it were the most logical step in the world. “I’m going to retrain.” I was left speechless. How could he expect that of me? My body, already worn down by years of pregnancies, caregiving, and daily strain, simply could not handle that anymore. It felt as though he was completely overlooking my reality, as if he didn’t see what I carried every single day. In his mind, it all sounded so simple. The children were older now, more independent, no longer requiring physical care, and to him that meant I could take on everything else—as though my role in maintaining the household and raising the children hadn’t already been enough.

“How?” I asked, genuinely bewildered. How was I supposed to suddenly work full-time with my health steadily declining? And I knew that even if I somehow managed it, the household would still fall entirely on my shoulders, because he contributed almost nothing at home. His solution was as cold as it was practical. “Maybe you can apply for disability benefits,” he said. “It’s a congenital condition, after all.” He had already mapped everything out in his mind. He would be earning less during his retraining, which meant that my car—the small car I had only had for six months, the one that had finally given me a sense of freedom—would have to go as well.

The ground seemed to fall away beneath me. That little car had been my escape, my way of reaching beyond the limitations of cycling everywhere with the children. I tried to explain my fear of having to go through the medical system again, something I wanted to avoid at all costs, but he brushed my concerns aside. “You don’t have to deal with that,” he said. “I’ll fill in the paperwork.” When the assessment came, I was immediately declared unfit for work—a harsh reality I had not yet been ready to fully accept. In fact, I learned that I had been entitled to those benefits since I was seventeen, something I had never known. I had always been good at hiding my pain, at pushing aside what my body was going through and living in my head instead, ignoring the physical reality. But that had become a trap I kept falling into, a painful cycle of trial and error in which I was slowly learning to recognise and respect my own limits.

Letting go of that car was incredibly hard. Returning to the bicycle, bags hanging from the handlebars, made me realise just how much I had lost.

Het bericht 17. Written Off verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Like with many changes, Professor Son wasn’t eager to leave his familiar class behind, knowing his friends would remain where they were. I reassured him gently, telling him we would simply try it for a week and that he could always return if it didn’t feel right. On the day itself, with his trusted Tweety stuffed toy tucked into his bag, I reminded him again that the choice would be his after that first week. When he came out of school later that day, he was glowing with excitement. His eyes sparkled, his smile wide, and he told me he had made a new friend and that it had been wonderful. For the first time, he was truly being challenged and stimulated, and that same boy would eventually become a regular babysitting child in our home for years. What had felt uncertain at first turned out to be exactly what he needed, and he had clearly found his place.

At the same time, Riddle Daughter took a big step of her own by starting preschool, and suddenly I found myself with two mornings a week to myself, something I hadn’t experienced in years. In my mind, I made plans to tidy the house, to read, perhaps even to do something just for myself, but once I was home, nothing happened. The silence felt unfamiliar and heavy, and instead of freedom it brought a strange emptiness that left me unable to do anything at all. After three months, her teacher approached me with a question that completely caught me off guard, asking whether she could actually speak. I stood there, stunned, because at home she spoke endlessly, yet at preschool she had not said a single word. When I asked her about it later, she simply looked at me with those large, mysterious eyes that revealed nothing, and I found myself wondering what was going on inside her mind. Slowly, though, she began to speak there as well, taking small steps forward at her own pace.

Meanwhile, Professor Son, his new technically minded friend, and Riddle Daughter formed a close trio, like three little musketeers. We often had lunch together, and in the afternoons they would play, unless Riddle Daughter chose to spend time with her own friends. She had one best friend, a girl she remained inseparable from throughout all her primary school years, and it often reminded me of my own childhood friendship. The school was just across the street, and before long they were walking there together hand in hand, needing to cross only one road where a crossing guard was always present. From the kitchen window, I would watch them until they safely reached the schoolyard, holding onto that small sense of reassurance.

While those years felt like good years for the children, for me things became increasingly difficult, especially the obligatory Sunday visits to my mother-in-law. Wordfather would disappear into his comic books for the entire afternoon, leaving me to entertain his mother, while all I longed for was a moment to myself, or simply a bit of quiet. Week after week it continued, and whenever I suggested that he go alone with the children, he would refuse, saying it would make him look bad in front of his family. It was always the same pattern, the same tension building until it inevitably led to another argument. We would stand opposite each other, words flying back and forth, sharp and relentless, yet no longer truly landing, as if they were lost somewhere between us. At the centre of it all was always his mother, even when she wasn’t physically there, as though her presence hovered between us, shaping everything.

This time, though, something shifted. His voice broke in a way I had never heard before, both tired and resolute, when he said he was going to his mother. Those words settled into me like coldness spreading through my body. It wasn’t the first time he had left, as he often sought refuge with her, returning later after hours or days, and each time I would try to mend what had broken, making promises I already knew I couldn’t keep, trying to become what he needed me to be. But when the front door closed this time, something inside me knew it was different. He wasn’t coming back. The silence that followed was overwhelming, stretching across the days as I waited, hoping against all logic that he would return, but nothing came. The emptiness grew heavier with each passing moment, until I learned that he had moved in with my parents, into the small apartment behind their house. It felt as though he hadn’t just left me, but everything we had built together, leaving behind a void that was impossible to ignore.

Even then, I kept trying, perhaps out of fear of that emptiness, perhaps out of hope that something could still be salvaged. I clung to the memory of what had once been, however fragile, believing that if I tried harder, understood more, or softened myself further, we might find our way back. But deep down, I felt myself slipping away, losing pieces of who I was in a struggle that drained me completely. It was no longer just love that held me there, but also habit, fear, and a deep-rooted need to belong somewhere, even if it meant losing myself in the process. Still, I didn’t give up, not for myself, but for the children, because they were the reason I kept standing. I couldn’t bear the thought of their world breaking apart, of their sense of safety collapsing. They were still so small, their laughter so light, and perhaps that was exactly why I held on, even when everything inside me was telling me how heavy it had become.

Het bericht 16. The Silence verscheen eerst op De KUTste Moeder.

And then it happened again. This time, in our dream house. I was alone with her, and once again I called emergency services immediately. She had another seizure, and this time I saw her lips turn blue. I was completely overwhelmed with panic by the time the ambulance arrived. The GP was also called and tried to calm me down, saying, “Easy now, mummy, it’s just a febrile seizure.” But something in me snapped. No—this time, no “easy now.” That fever was coming from somewhere, and I wanted her taken to the hospital immediately for proper examination. I demanded that they look at everything, that they leave nothing unchecked until we knew where it was coming from. The GP hesitated, but thankfully the ambulance staff listened. “We’re taking her with us,” they said. And that decision saved her.

At the hospital, it turned out she had a severe kidney infection. If we had waited, it could have caused permanent damage to her kidneys. The thought alone still sends a chill through me—how close we had come to something far worse. She had to stay in the hospital, and it brought all my own trauma rushing back. I tried not to let panic take over, but at the same time my Professor Son needed care as well. Wordfather stayed with her in the hospital, while I stayed home to look after him. What was remarkable about my Riddle Daughter was that, despite how seriously ill she should have been, she lit up the entire ward with her laughter and liveliness. She was a bright, shining presence—even in the darkest moments.

I knew I had to do something. My heart pounded in my chest as I made an appointment with the GP. This time, it would be different. This time, I was determined to let my voice be heard—without saying a single word. When it was finally my turn, time seemed to slow down. The silence in the waiting room suddenly felt deafening. With every step toward his office, my resolve grew stronger. I opened the door and walked in, my face set, my emotions tightly contained.

I said nothing.

Not a single word left my lips. Instead, I took the specialist’s letter out of my bag—the letter confirming that my daughter had indeed suffered from a severe kidney infection. Proof that my intuition had been right. With deliberate precision, I placed the letter on his desk, directly in front of him. Then I tapped it twice. A silent accusation. Our eyes met. Mine filled with unspoken anger, his uncertain, almost startled. I let the silence linger between us, heavy and undeniable, and without another word, I turned and walked out. The door closed softly behind me, but the echo of that moment stayed. All my hospital trauma came flooding back with full force.

My Riddle Daughter was now under close monitoring, and we had to return to the hospital regularly for check-ups. She would need to take antibiotics every day until she turned eighteen. The thought alone was frightening—putting that into her small body every single day—but it was necessary. Her urine was flowing back from her bladder into her kidneys because she lacked the valves that should have prevented it. Because of this, she had to undergo frequent X-rays.

The worst moments were when she had to urinate for those tests. She refused again and again, and I understood her completely—who would want that? One day, her paediatrician, who was pregnant at the time, made a suggestion that left me in shock. She proposed using a radioactive substance during the X-ray to make the process more visible. My God—what were we even talking about?

Wordfather and I obediently made the appointment, but when we arrived at the radiology department, we were told that such a procedure was never performed on young children—only on adults. I stood there, frozen, feeling anger rise up inside me. That cold, clinical attitude—we know better—as if a mother’s intuition meant nothing. I had already felt that something about this wasn’t right, and yet again I had allowed myself to be pulled into that medical machine.

At the next appointment, the paediatrician—now having given birth—apologised to us. Apparently, her own experience of motherhood had brought something human back into her perspective. As if that was what it took.

Fortunately, a year later, Riddle Daughter was able to undergo surgery. It was a unique procedure: small incisions would be made to function as valves. The idea was brilliant—far better than a lifetime of antibiotics.

And the most beautiful part of all? The operation was successful. Since then, she has never had any problems again.

Het bericht 15. And Then Riddle Daughter Became Ill verscheen eerst op De KUTste Moeder.

My grandmother often became my lifeline. She would come by about four times a week, and the first thing she would do was open the curtains and say, “Oh dear, oh dear, sitting in the dark again, are you?” Then she would make coffee for the two of us, and we would talk about nothing and everything—small things, everyday things—and somehow we would always end up laughing. Her visits were small lights in those endless, heavy days. She brought warmth and a sense of normality, something I desperately needed in a time when I felt so trapped and alone.

I started writing poetry. School faded further and further into the background—it was my exam year, but I simply couldn’t keep up. One day, my dry-humour friend brought me some schoolwork and said, “If I had to go through what you’re going through, I would have killed myself.” That thought had never even crossed my mind. It shocked me. No—never. Because then everything would have been for nothing.

On February 12th, I wrote in my diary:
I feel strange, as if I have to stay in bed forever.
It feels like February 17th is meaningless. Why?

But it wasn’t meaningless at all. February 17th was the date—the day I would return to the hospital for X-rays and finally hear from the orthopaedist that I could get out of bed and begin rehabilitation. That date was carved into my mind. And when it finally came, everything seemed to hinge on it.

Because I couldn’t sit, an ambulance came to pick me up and take me to the hospital. More X-rays were taken, and then—finally—the words I had been waiting for: I was allowed to get out of bed. With a new corset, one leg fixed at a 45-degree angle, I could start walking with crutches. The corset was fitted, and I will never forget those first steps. I had imagined I would simply stand up and walk again, but reality hit hard. After four months in bed, my muscles were gone. Still, it didn’t discourage me. It gave me strength—strength to fight my way back.

⸻

20 February
It is over now
I am finally free
free from fixed feelings
I am human again

⸻

But once I was home again, everything changed in an instant. A phone call came—one that shattered everything. The orthopaedist had reviewed the X-rays again and was shocked that I had already been sent home. My spine had not fused properly. I had to stay in bed for another month.

I completely lost it. The anger erupted out of me. I threw my crutches across the room. I refused—I would not go back into that damned bed. That date had been my anchor, the point I had held onto in my mind. I had made it to that day. I could not stretch it any further.

My mother felt so sorry for me, but she couldn’t calm me down. In desperation, she called my Brigitte Kaandorp friend. She came immediately. She sat with me, grounded me, and somehow helped me find enough calm to lie back down in that cursed bed.

One more month. Just one more month. No longer.

⸻

a tear is sorrow
a wound is pain
you cannot stop
it must remain

⸻

And then, eventually, the day came when I truly was allowed to take the next step in my rehabilitation. I already had my plaster corset, so it was simply a matter of taking new X-rays. I must have asked the orthopaedist at least four times if it was really okay, and each time he reassured me with the same calm smile. I stayed in the hospital for a few days to relearn how to walk with guidance, to rebuild even a small amount of strength. Those days were intense. Every fibre of my body, every thought in my mind, was focused on one thing: walking.

The plan was to wear the plaster corset for three months, and then switch to a new one—without the strange 45-degree leg. That would mean I could sit normally again and truly begin to walk. For now, it was still crutches. But I didn’t care. I was out of that bed. That alone felt like freedom. Even with crutches, the feeling was indescribable. I could feel my legs slowly growing stronger, feel the fresh air on my face as I moved through the hospital corridors. Every step, no matter how small, felt like a victory.

Those three months passed surprisingly quickly. Eventually, I returned to school, though it was far from easy. Someone carried my bag for me, and when I had to go upstairs to a classroom, I was given extra time. It felt strange—to be allowed to be late without consequences. The school had decided that, because of how far behind I had fallen, I wouldn’t be able to pass my exams, so I was moved back a year. The idea was that I would start fresh the following school year.

But those months after the operation felt like a blur. I struggled to reconnect with my classmates, and all my friends had already graduated the year before. There was a distance now—a quiet emptiness between me and the people around me.

During that time, I spent a lot of time with my grandmother. My grandfather had passed away when I was twelve, and his loss had affected me deeply. We had shared a special bond, first through our love of horses, and later through gardening. Before my operation, I already spent a lot of time with my grandmother, but afterward, I sought her out even more. She became my refuge, my safe place. We talked endlessly, played shuffleboard games, laughed—and yes, she even let me smoke a cigarette inside. She would smile when I did, because it reminded her of my grandfather. First he smoked cigarettes, later cigars. It was a small piece of nostalgia that connected us both to him.

As a child, I had always gotten along well with my grandfather. While the other grandchildren were a little intimidated by his sternness, I never was. I would simply climb onto his lap without hesitation. We often went to the market together, where he would buy crates full of fruit and vegetables—far too much for just him and my grandmother—but he loved sharing it with the family. Boxes of oranges or the best apples would be waiting at home. Whenever I visited, he would always say, “Come to eat everything again, have you?” And I would laugh and reply, “Yes, gladly!” It became our little ritual, something I always looked forward to.

When I was ten, we moved to a village where my grandparents lived. It was a new development, a newly built neighbourhood that felt empty and unfamiliar. My father wanted to buy a house, and my mother wanted to be closer to family. When we first visited, there was nothing but a small playground—not even a sandbox. It felt like a foreign world.

But there was one great advantage: I could cycle to my grandparents whenever I wanted. Those rides became part of my routine. My grandmother always listened—really listened—especially when I needed to talk. And every time I visited, she would take out that delicious chocolate with hazelnuts, her eyes sparkling as she did. It made every visit feel special.

Eventually, the day came when I received a new corset—one without the leg attached. What a relief. I could finally sit normally again and begin to walk without crutches. But there was something I hadn’t expected. I had been living in isolation for so long—hospital, living room, school—that I hadn’t truly been part of the outside world. I had always been driven to school. I hadn’t experienced traffic, movement, noise.

The first time I got on a bike again was overwhelming. The sounds, the movement—it all rushed at me. I felt dizzy, easily startled. It was as if I had stepped into an entirely new world, one I had to learn how to navigate all over again.

A Cup of Comfort

It’s okay.
You don’t have to make it beautiful.
You are allowed to grieve what was taken from you.
And to feel proud of everything you have rebuilt since.

It’s allowed to feel contradictory.
It’s allowed to stay heavy, even when it’s “over.”

And while you carefully try to find your place again
in a world that kept turning while you stood still—
know this:

You did not fail.
You are healing.
At your own pace.

Maybe you are someone who quietly gathers strength.
Between chocolates, shuffleboards, and memories.
Between crutches and bicycles.
Between scars on your back and soft hands on your heart.

This cup of comfort is for you.
Because you carry so much.
And still, you give love.

Rest for a moment.
You don’t have to do it alone.

Het bericht 14. Back Home verscheen eerst op De KUTste Moeder.

I lay in a tilting bed, an ingenious contraption that shifted position every four hours. One moment I was lying on my stomach, staring down at the floor, the next I was on my back, staring endlessly at the ceiling. By then I was back in the ward, and the stain from a leak in the ceiling had become so familiar I could have drawn it from memory. Every crack, every imperfection was etched into my mind. I was fitted with a plaster corset that began just below my chest and extended all the way down to my leg. It had zippers along the side so the top half could be removed for washing, after which I would be carefully turned onto my stomach so the bottom half could be taken off. It became a precise, almost mechanical routine—one that left little room for dignity, yet somehow became normal.

There was a male nurse who, whenever he was on shift, seemed to brighten the entire hospital. He was funny, effortlessly so, and had a way of making everyone laugh. I carry warm memories of him; he was a light in those dark days. There was also a Greek girl in the same ward as me, and in the evenings we would share jokes, laughing far too loudly for the liking of the nurses, who would repeatedly come in to tell us to go to sleep. Those small moments of laughter felt like tiny rebellions against the heaviness surrounding us.

The orthopaedist had a habit of walking in during washing time, even when the curtains were drawn. One time, a nurse firmly called out, “Doctor, we’re washing here—please wait outside.” For the first time, I felt someone standing up for me, as if there were still boundaries, even in a place where so much of me felt exposed. It felt like reclaiming a small piece of my dignity.

At night, there was no real rest. Whether you were asleep or not, someone would always come in to check something, adjust something, inject something. The rhythm of the hospital never paused—there were no weekends, no sleeping in, no moments where time slowed down. Everything continued in a fixed pattern, uninterrupted, a never-ending cycle of care and discomfort where personal space seemed to disappear entirely.

My Brigitte Kaandorp friend visited often, always bringing something special with her. One time, she brought a card from the entire class, filled with messages from everyone. Even friends from the youth club had written funny or encouraging notes. It meant so much. She also made cassette tapes for me, filled with music, including many songs by Tracy Chapman. I played those tapes every single day—they became my anchor in those endless hours.

From the very first day in the hospital, the smoking room became part of my routine. It was such a strange place, where parents shared their stories and laughter echoed in between. It offered a kind of relief, a moment of normality in an otherwise intense and stressful time.

When another X-ray of my back was taken, I didn’t expect anything out of the ordinary. But later that day, the orthopaedist came in with unexpectedly good news: the second operation would not be necessary. Everything looked stable and strong enough. He believed this would be sufficient to support my spine. I felt an overwhelming sense of relief, a deep, almost indescribable happiness. On the very day the second surgery had originally been scheduled, I was allowed to go home instead. I still had to remain in bed for three months, but I could do that at home. My mother wanted me there, under her care. Even though others advised against it and warned her about how difficult it would be, she remained determined. Her support gave me the courage to step into this next phase of recovery.

After the operation, I noticed that my concentration and memory were no longer what they had been before. An eight-hour surgery under full anaesthesia leaves its mark. My body felt drained, and my mind felt dulled. Postoperative cognitive dysfunction—that’s what they call it, I later learned. It can take weeks, sometimes months, to return to yourself again. I wasn’t able to pick up my schoolwork, even though lessons were offered in the hospital. I told myself that maybe, once I was home, I would be able to find my way back to it. But the emotional impact was just as heavy. The combination of physical pain and the long recovery weighed on me deeply. I often felt anxious, and at times, profoundly depressed.

A Cup of Comfort

Dear you,
Maybe you lay there too, still,
tied to weights and expectations.
You stared at a ceiling you knew better than your own face,
and wondered if anyone knew you were there.

You just wanted to go back to school,
see your friends, laugh,
smell chalk on the board instead of disinfectant.

But the days came in waves of pain,
and the nights were not dark
but endlessly bright with sorrow.

And still…
you endured.

Maybe you listened to music,
wrote invisible stories on the inside of your heart.
You held onto your dignity in small ways—
a glance, a joke, a quiet act of defiance.

You were brave,
even when no one saw it.

So here, now, a warm cup for you.
With all the softness you missed back then.

Because you have survived more
than most will ever understand.

And still…
you rise.

Het bericht 13. At the Most Inconvenient Times verscheen eerst op De KUTste Moeder.

At one point, they asked if they could take photographs of my back—not medical images, but regular photographs. I was taken into a room and asked to stand in my underwear and bra while they captured images from every angle. It felt strange and deeply uncomfortable, as though I had become something to be observed rather than someone to be cared for. Even now, I sometimes wonder whether I ended up somewhere in a medical textbook, a silent example of a rare condition. The thought that strangers might study those images is both unsettling and oddly fascinating—like being reduced to a case, a chapter in someone else’s learning.

And then there was that bed. That damn bed. I cursed it more than anything. There I lay, strapped into that harness, flat on my back with weights pulling at me, alone with nothing but my own thoughts. I missed my normal life in a way I had never expected—my friends at school, the simple rhythm of ordinary days. My parents could only visit twice a week, not just because of the cost, but because they had my younger brother and sister to care for. My mother did her best to arrange for others to visit me on the days in between, and I received many cards, small signs that I was not forgotten. But there were also days when no one came, and those days felt endless, stretching out into a silence that was hard to bear.

The headgear was unbearable. It pressed against my skull, making it almost impossible to sleep. Sometimes, when no one was watching, I would secretly take it off just to lie on my side for a moment, to feel even the smallest sense of relief. But the nurses noticed quickly. They were kind, but firm, and I understood that there was no real escape from what was happening to me.

Then came the procedure. A spinal injection, meant to ease the nerves and to determine whether there was enough space to reposition the vertebra. One day, my mother was with me as they took me into a separate room. The tension in the air was heavy, almost tangible. My heart began to race. And then, suddenly, they told her she had to leave. “No, ma’am, you can’t stay here. Please wait outside.” Panic surged through me as I looked at her—my safe place—walking out of the room. The door closed, and in that moment, I felt completely alone. Completely exposed.

As they numbed parts of my head, my breathing quickened. Fear settled into my body like something physical, something cold and tightening around my chest. Then came the drilling. The sound was overwhelming—loud, invasive, impossible to escape. Every vibration travelled through my body, shaking me from the inside out. Tears filled my eyes as the sensation became too much to hold. It felt endless. When it was over, I was left with a permanent metal frame, heavy and rigid, designed to slowly stretch my spine. It felt as though my freedom was being taken away piece by piece. Outside, my mother could hear me screaming. My own voice sounded distant, almost unfamiliar, as I cried out that I didn’t want this. It felt like punishment, like something was being done to me that I had no control over. In my mind, I promised I would never take off the other headgear again, as if this was somehow the consequence of having done so. The fear filled everything.

For years afterward, the nightmares came. Night after night, I was back in that room. The sound of the drilling returned, along with my own screams, echoing in a space where I was alone without my mother. The metal, the weight, the voices—everything replayed as if it had just happened. I would wake up drenched in sweat, my heart pounding, needing time to realise that I was safe again, that I was no longer there. Those dreams became a constant reminder of that time, a time when I had no control over my own body and felt completely lost.

During the day, I was sometimes allowed to sit in a wheelchair. Those moments offered a small sense of relief—from the physical pain, from the monotony, from the endless stillness of that bed. Even a different view, for a short while, felt like something. But the fear and uncertainty never really left me. The only way I could cope was by withdrawing into my mind, by stepping away from my body as much as I could.

Then came the preparation for surgery. For three days, I had to empty my bowels completely. It began with liquid food—mostly thick custard—and ended with drinking only water. Twice a day, I had to undergo enemas, a tube inserted into my body while litres of fluid flushed everything out. It felt endless, overwhelming, far more than it probably was. And afterward, when the tube was removed, I had to rush to the toilet. It felt humiliating, as though I was losing the last pieces of my dignity. I tried to shut out the shame, telling myself it was necessary, that this was part of what had to happen. But knowing that didn’t make it any easier. The entire day became a struggle between my body and my will to endure.

Early one morning, they came to take me to surgery. The tension was thick in the air. The nurses tried to lighten the moment with jokes, but I felt like a lamb being led to slaughter. When the anaesthesia was administered, a large male nurse with a slightly comical face leaned over me and told me to count back from ten. I didn’t even make it to five. His face blurred, fading away, as I felt myself sinking—like slipping under water, disappearing into something unknown and frightening. I remember nothing of the surgery itself, thankfully. The thought alone of being conscious through something like that is unbearable. When I woke up in intensive care, everything felt different. My mother was sitting beside me, her worried face the first thing I saw. They had kept me under sedation for an extra night, and I felt disoriented, fragile, and incredibly small.

Het bericht 12. Admission verscheen eerst op De KUTste Moeder.

And what incredible luck I had with my birth date. As one of the lucky ones born on the same day as a prince, I received a Teenagetour pass as a gift. Not one—but two. My friend and I could hardly believe it. We knew this would be a summer we would never forget. Our Teenagetour began with days filled with adventure in amusement parks and zoos. From roller coasters to exotic animals, we soaked it all in. After long days of excitement, we often ended up at busy stations in lively cities, ready to catch the last train home. But not everything went smoothly.

One evening, at one of those stations, something happened that scared us to the core. A large man approached us out of nowhere. His presence was intimidating, his tone unsettling. “Do you want to f*ck?” he asked. We didn’t hesitate—we ran. Our breathing quickened, our hearts pounding in our throats as we rushed toward the train. Only once we were safely inside did we dare to breathe again. That night taught us that adventure doesn’t come without risk. And yet, it didn’t stop us from enjoying the rest of our Teenagetour. It became a time of friendship, excitement, and unexpected turns—something that stayed with us as both thrill and caution intertwined.

On the final day of our Teenagetour, we would usually go to the beach. It was the perfect ending. We would take a refreshing dip in the sea and watch the sun set before heading home. Those Teenagetour summers will always hold a special place in my memory. It wasn’t just a journey through the country—it was a lesson in friendship, independence, and finding joy in the small things. After that unsettling incident, my friend suggested we take self-defence classes. I agreed immediately.

During the very first lesson, I became the teacher’s demonstration subject. As he showed a technique, he accidentally tapped my chest—and I collapsed completely, my legs giving way beneath me. Startled, he said, “You need to see a doctor immediately. Something is wrong with your back.”

When I got home, I told my mother right away. She examined my back and quickly noticed something wasn’t right. I had already felt it myself during gym classes—lying flat on my back had always felt uncomfortable.

We sat in the orthopaedist’s office as he carefully analysed my scans. Then he spoke, calmly but seriously.
“On the images taken shortly after your birth, it is already visible that your last vertebra lacks proper attachment points,” he explained. “This means it can slip off the tailbone and potentially damage your nerves, which could have serious consequences.” My mother responded immediately, “An uncle of hers has this too—it’s probably hereditary.”

That made it even heavier. Suddenly, it felt inevitable—as if this had always been part of my story, woven into my family long before I understood it. As the orthopaedist explained that he knew a specialist—a former colleague who dealt with exactly this kind of condition—everything began to feel like a train I couldn’t get off. I was being pulled into a medical journey I had no control over. But this wasn’t the first sign.

From the moment I was born, something had already been off. My stomach was constantly unsettled, I often vomited, and doctors had taken images before. They found nothing. Still, I remained in the hospital for ten days while my parents went home. That time felt like an emptiness—a missed beginning. Maybe that’s where the distance started, the gap I would later recognise as a mother myself. A gap I would keep trying to close, but never fully could.

The orthopaedist was kind and thorough. After studying my X-rays, he reached a serious conclusion: I had spondylolisthesis of the L5 vertebra, grade 4—meaning my lower vertebra had significantly slipped out of place. He explained that surgery would be necessary within three months, or I risked ending up in a wheelchair. Fortunately, he had a detailed treatment plan. He even asked if I would be willing to be presented to his students, as it would be a unique operation. Despite the discomfort of standing in my underwear and bra in front of a full lecture hall, I agreed.

He explained everything clearly, using me as a case example—my posture, the way I walked, the tension in my muscles. It was intimidating, but I also felt involved in my own process. Afterward, several students approached me, praising my courage. They told me they now understood better what to look for in similar cases. That meant something to me. The plan was intense. There would be two operations. The first, lasting eight hours, would be performed from the back to reposition the vertebra and secure it with pins and bone taken from my hip. After two weeks of recovery, a second operation—also eight hours—would follow from the front, again stabilising the vertebra with bone from my hip.

Two weeks before the surgeries, I would be admitted to the hospital. During that time, I would be placed in a kind of traction system—a harness attached to my head and hips with weights, stretching my spine to create space for repositioning the vertebra. The equipment itself came from a museum. Three days before surgery, I had to empty my bowels completely. I transitioned from solid food to liquids, and on the final day, I could only drink water. Enemas were used to fully cleanse my system before the operation.

I still had a few months before the surgeries, and during that time, I began expressing myself more through my appearance. I dressed entirely in black, dyed my hair dark, and wore black makeup. Together with my Brigitte Kaandorp friend, I started going out more to youth clubs, where I increasingly felt drawn to a punk identity. My father hated it. Whenever we went somewhere together, he would often say, “You go ahead to the car.” At the same time, through that friend, I discovered new music—opening a whole new world to me.

My room had always been a complete mess—just like my mind. My mother often complained that she had to manoeuvre like a pole vaulter just to get across it. And as time went on, it only got worse.

A Cup of Comfort

Dear you,

Sometimes life feels like a room without a floor—where you have to step over the mess just to find your way. Not because you are careless, but because your mind was too full to stay organised. Too many worries. Too much pain. Too little space to simply be young.

Maybe you recognise yourself in that girl who saved every coin for a few days of freedom. Who walked through the rain with newspapers in her hands. Who laughed on roller coasters—but also ran in fear across a dark platform.

Maybe you know that contrast between adventure and vulnerability.

Or maybe there was a moment when a doctor told you something that turned your world upside down. When your own body became something you had to fight with before you even knew who you were.

And still, life continued.

Your parents didn’t always understand you.
Your room became your refuge.
Your clothing became your protest.
Your style, a way to hold on in a world that felt like it was slipping away.

If you recognise yourself in this—know this:

You don’t have to have everything in order to be worthy.
You don’t need a perfect path to move forward.

Sometimes life is just a bloody mess.
And sometimes… that is exactly what it is allowed to be.

Take a sip.
Let your shoulders drop.
And know this:

You don’t have to clean it up to belong.
You are welcome.
Exactly as you are.

Het bericht 11. A Bloody Mess verscheen eerst op De KUTste Moeder.

And yet, despite that pressure, I continued to grow. I taught myself web design and occasionally built websites for others. At the same time, my interest in the spiritual path deepened; I read extensively and immersed myself in everything connected to that world.

A few streets away lived a boy who was friends with my eldest. His mother and I became close, and she also had a son the same age as my Riddle Daughter. With her, everything was always a puzzle—trying to understand what she needed, what worked, what didn’t—while my Professor Son seemed to have an answer for everything. He had this disarming way of giving advice, like the time he suggested his little sister should eat more liver sausage so she could “live more.”

I often went cycling with that mother and the children, which was an adventure in itself. Riddle Daughter sat in the front seat of the bike, and Professor Son sat behind me. But oh, how he could make it difficult sometimes. Whenever we took a turn, he would lean—not in the opposite direction, as you would expect to help with balance—but often the same way, tilting dangerously just to get a better view. It’s honestly a miracle he never collided with a lamppost.

We also took the younger ones to baby swimming classes, which was a unique experience—wonderful, but also a little frightening. The instructor asked me to gently push Riddle Daughter away from me into the water, explaining that her natural reflex would be to swim back. At first, I simply couldn’t do it. It felt so unnatural to let go of your child like that. But the instructor stayed close, reassuring me, giving me the confidence to try. And what an experience it was—she swam right back to me, as if it were the most natural thing in the world.

Meanwhile, the loneliness began to settle deep within me. The relationship therapy we had placed so much hope in hadn’t brought the change I had longed for. It felt as though we kept returning to the same point, especially when it came to his mother and sister. For him, there was no issue. For me, it became increasingly difficult. It wasn’t even that I couldn’t get along with his mother—the real problem was the way he always placed her first. In truth, I often felt like I came last, somewhere far down a list that included his colleagues, his friends, and his family.

In his work, he continued to grow and thrive. It seemed like he had everything—a career, a social life, the freedom to move as he pleased. I, on the other hand, couldn’t even imagine taking on more work, with my back problems and, as I would later discover, my ADHD. And then there was that relentless guilt—the feeling of wanting something for myself, while at the same time not wanting my children to be raised by others. It became an endless inner battle, a constant ping-pong match in my mind that never seemed to stop.

Financially, we managed reasonably well, but I was often the one who had to apply the brakes. I became the “bad guy,” the one who had to say no—to going out for dinner, to spontaneous spending—things Wordfather enjoyed all too easily. It felt like I was always the one holding the line, while he simply drifted through his own world.

It brought me back to my youth, to a time when—despite my back problems—I always tried to push through. Like during my secondary school years, when I travelled with my best Tienertour friend. Those summers felt like an escape from everything—responsibilities, expectations, limitations. We had looked forward to them for months, planning every detail.

A Cup of Comfort

Dear you,

Sometimes it feels as if your life has become one long list of responsibilities that only you seem to see. While the world keeps moving—and your partner chases his career—you remain standing, holding it all together. Children on your hip, groceries running through your mind, and a quiet guilt that never seems to stop speaking.

You haven’t lost yourself.
You are constantly becoming yourself again—
between cooking, cycling, crying, and letting go.

And while it may seem as though no one truly sees how heavy it can be, you keep giving.
You keep carrying.

You are not the villain.
You are the protector of the household.
The keeper of boundaries.
The quiet strength that says no when no one else will—because you know what is needed, even when it is not what is wanted.

Maybe you feel invisible sometimes.
Maybe it feels as though you are always last on someone’s list of priorities.

But in the heart of your children,
you are the sun everything revolves around.

So take a sip.
Rest.
Breathe.
Lean back for a moment.

This cup of comfort is for you—
mother, woman, human—
who rises again every single day,
even when no one sees how much you have already carried.

Het bericht 10. Pulling and Pushing verscheen eerst op De KUTste Moeder.

That evening, as I realised I didn’t even have a single photo of my pregnant belly, I asked Wordfather to take one. Less than two hours later, around eleven o’clock, the contractions began. I called my mother, who was going to help with the postnatal care. When she arrived, Wordfather and I left for the hospital. The contractions quickly started coming one after another. In my attempt to stay relaxed, I tried not to clench my hands into fists, but to keep them open, my fingers stretched out.

When we arrived at the hospital, I was told it didn’t look like I was in labour yet and that we should come back when things became more intense. Back at home, my mother was surprised to see us return. What could we do but wait? I waited for it to get worse—but it didn’t get worse. It was already intense. And then, suddenly, my waters broke, and immediately after that, the urge to push took over. Panic set in. What now?

We called the midwife, who promised she would come as quickly as possible, but the minutes felt like hours. It was around three in the morning by then. My mother joined us, and I stood there, leaning on both her and Wordfather, trying to hold on. The urge to push was almost impossible to resist—it felt so unnatural to hold it back. I don’t remember who looked first, but the baby’s head was already visible. Finally, the midwife rushed in, pulled on her gloves, and I asked, “Can I?” She said, “Yes.” And just like that, she was born—her hand raised above her head like a tiny superhero.

I had been completely unprepared for the birth. There was nothing ready in the house. While everyone ran around in a kind of frantic chaos, searching for whatever they could find, I lay there—half in shock, half in awe. And there she was, being weighed… on top of the puzzle I had been working on for days.

It didn’t take long before she was nicknamed “Puzzle Child,” and later “Riddle Daughter.” And she truly was. With her, everything felt like a puzzle—constantly trying to figure out what worked and what didn’t in raising her. My eldest had been an open book, easy to talk to, easy to guide. But she was entirely different—a mystery in her own right. Two completely different children.

The next morning, Professor Son jumped excitedly onto the bed, shouting that he had become a big brother. The news had clearly touched him, as if he had taken an important step in his young life. His joy filled the room, and we shared that same sense of happiness. A new chapter had begun for all of us.

It brought me back to my own childhood, when I was nine years old and my mother was pregnant. I remember feeling that same excitement, that same anticipation. Just like Professor Son, I couldn’t wait to step into my new role as a big sister. Curious as I was, I devoured every book and article I could find about babies. I was so enthusiastic that I even gave a presentation about it at school—and scored a nine!

When my little sister was finally born, I was overjoyed. My brother, however, felt quite differently. He didn’t like it at all, and it didn’t take long before arguments followed. As my sister grew older, she began to irritate me more and more. My mother explained it by saying I was becoming a “touch-me-not plant.” She always had a proverb or saying ready to explain everything, which is why I started calling her “the proverb mother.”

My little sister didn’t make it easy either. She would constantly take my things, only to enthusiastically help me search for them afterwards. Strangely enough, we always ended up finding them behind the toilet. Whether that was magic or a clever trick, I’ll probably never know.

On weekends, she would crawl into my bed early in the morning. I was about twelve by then, she around three, and while all I wanted was to sleep in, she would chatter endlessly. Puberty had taken hold of me, and my favourite activity had become sleeping. Still, it was my job to look after her in the mornings. It often felt like I had a human alarm clock with no snooze button.

These memories of my childhood began to blend with my experiences as a mother. The pain of my recent birth faded quickly, and by the second day after giving birth, I was already walking through a garden centre, buying Mother’s Day gifts. It felt as though I had my body back again. I was relieved to feel like myself, without the physical limitations that pregnancy had imposed on me for so long.

What still moves me deeply is that my mother was there during the birth and stayed with us during those first days after. I carry that in my heart. Those first ten days flew by, but in that time, we were able to truly bond—to just be together. Because after that, life quickly returned to its rhythm, now with two children. The chaos of everyday life took over, but those first moments of pure connection remain with me.

I also cherish the memory of calling my grandmother that week, overflowing with everything that had just happened. I told her all about the birth—how quickly it had gone, and especially how I had given birth standing up. She listened carefully, and when I finished, she said something that stayed with me:

“You are such a primal woman—giving birth standing up. That is the power of nature.”

Her words hit me deeply. She gave me a sense of pride, of connection to all the women who had come before me. And you know what? She was right. It is actually quite unnatural for women to give birth lying down, working against gravity. Giving birth standing up felt so much more aligned with what my body wanted to do—as if I had rediscovered an ancient wisdom within myself.

The fact that my grandmother recognised that and gave it a name made it even more meaningful. It felt like a confirmation of something I had always known deep inside: that there is a strength in women far greater than we sometimes realise.

Het bericht 9. The Birth verscheen eerst op De KUTste Moeder.

The emotions that rushed through me were a confusing mix of disbelief, fear, and deep uncertainty. How could this happen? Just when everything was about to move in a different direction, life itself seemed to come to a halt. It felt as though I had been thrown into a storm—one where nothing was certain anymore.

I kept asking myself how on earth I was supposed to do this. Alone. With Professor Son already at home, and now another child on the way. The anger I felt toward Wordfather and toward the situation itself was quickly overshadowed by an overwhelming sense of powerlessness. This new life inside me did not bring the joy one might expect. Instead, it tied a knot in my stomach—a heavy awareness that everything had suddenly become even more complicated.

As the reality of the pregnancy settled in, I felt the walls around me closing in. The weight of responsibility pressed down on my shoulders. I didn’t know how to move forward, how to embrace this new turn in my life while the storm was still raging. The uncertainty, the fear, the loneliness—they washed over me all at once. And yet, one thing became clear: I had to find a way to keep going. For myself. And for the life growing inside me. Despite the chaos surrounding me.

After I found that strength somewhere within myself, Wordfather and I decided to try again—to fight for our relationship through therapy. This pregnancy was heavier, both physically and emotionally. Something strange began to happen. I started to feel afraid of my own Haflinger.

It was as if a veil of anxiety had settled over me. Suddenly, I became acutely aware of how dangerous horses can be. Perhaps it was the protective instinct of pregnancy, those hormones sharpening my sense of caution. Where I had once walked into the stable with confidence, I now felt a quiet, persistent fear rising inside me. Going to the stable each evening became harder and harder, until I was faced with a painful decision.

Wordfather, as always, quickly found a solution. He had located a retirement stable—a place where my Haflinger, who had already been twenty years old when I bought him, could live out his days in peace. He wouldn’t have to do much anymore and would even be admired for his beautiful long mane. The thought that he could stay there, cared for and appreciated, gave me a sense of comfort. It was a gentle solution to something I found incredibly difficult to let go of.

For the next three years, they kept me updated on how he was doing. They sent me photos regularly, showing how well he was cared for. Although I missed him, I also felt a sense of relief. It was clear that he was where he belonged, and that gave me peace.

By the fifth month of my pregnancy, I could barely walk because of the pain. I spent my days sitting cross-legged, working on large puzzles. Sitting like that shortened my muscles and nerves just enough to bring some relief. It reminded me of waking up after my first back surgery—my body slowly adjusting, my muscles and nerves finding their place again.

The household fell entirely on Wordfather’s shoulders, and he didn’t like it one bit. But he did it, because there was no other choice.

Our eldest, during that time, was incredibly sweet to me. He would often sit beside me, quietly puzzling or playing with his Lego at a small table by the window that I had set up just for him.

A Cup of Comfort

Sometimes life arrives with both hands full of lightning—
precisely at the moment you thought: this is enough.

You find yourself standing in the middle of chaos. A new life growing inside you, old pain surrounding you, and no one who truly understands what it is asking of you.

Maybe you feel confused.
Maybe you are tired of fighting.
Or afraid of what is still to come.

Know this: the eye of the storm is also a place.
A place of stillness, where you are allowed to breathe—just for a moment—before everything begins to move again.

You don’t have to fix anything today.
You don’t have to know how.
You don’t have to smile while your heart is breaking.

This page is for you—
for your courage to stay,
for your love that keeps beating even when everything around you feels unsteady.

You are not alone.
Truly, you are not.

Het bericht 8. The Eye of the Storm verscheen eerst op De KUTste Moeder.

But as I unlocked my bike to head home, I suddenly heard someone shout, “Look at that child seat! That woman has a baby!” Those words hit me harder than I expected. They cast a shadow over the entire evening. It was as if I was being pulled back into the reality of my new role—a role that had changed everything. From that moment on, I never truly went out again. Occasionally, I would stop by the bar in the afternoon for a cup of coffee, but it felt different. The carefree freedom I once knew had quietly disappeared, replaced by responsibility and care.

In a way, it reminded me of that failed weekend with my Brigitte Kaandorp friend. It had promised to be legendary. My parents were away for a few days, and I had the house to myself. Naturally, she came over so we could enjoy our freedom together. We had planned everything perfectly: a night out in a nearby town, about fifteen kilometres away, riding on her moped. She was a year older and had that glorious Tomos, so I always rode on the back.

That evening, we were completely ready. We had dressed up, styled our hair, carefully chosen our outfits for a wild night ahead. Full of excitement, we got on the moped and sped off. But halfway there, in the middle of the open polder, the inevitable happened: the moped suddenly died. It looked very much like the spark plug had given up. There we stood, in the quiet darkness of the countryside, miles away from anything resembling nightlife.

Our grand plan had suddenly turned into a long, exhausting walk home.

As if that wasn’t enough, the rain started pouring down. What a disappointment. We couldn’t help but laugh at our misfortune as we trudged through the dark, our “night out” turning into nothing more than a long walk back. In the end, it became an adventurous and unforgettable night—just not in the way we had imagined. We arrived home drenched to the bone, like two soaked cats. And although our plans had quite literally washed away, it became one of those stories we would always remember: the night the moped failed us in the middle of nowhere, on our way to an unforgettable evening that never happened.

Not long after, Wordfather and I moved from the flat into a family home, about twenty minutes away from his mother, but closer to the city. I had hoped that the distance would make things easier—that it would give us space to build a life of our own, without the constant proximity of her presence. But the change brought little relief. The tension remained, and I still felt the weight of her expectations pressing on me.

Our new home, however, came with its own hidden problem. At the time, the city was dealing with a serious issue: rotting foundation piles caused by falling groundwater levels. Our house was no exception. The estate agent had reassured us it wasn’t severe—yet—but it lingered in the background, a quiet, persistent uncertainty.

Meanwhile, Wordfather received a promotion. He no longer worked at the airport, which also meant I could no longer travel with him to work on the two days I worked each week. The balance between work and motherhood began to weigh heavily on me. I felt guilty leaving Professor Son with my sister-in-law while I went to work, yet I wasn’t ready to give up my job either.

Then, something unexpected happened—something that made my heart race.

I had always dreamed of having a horse or a pony of my own. It was a deep-rooted wish I had carried with me for years. And believe it or not, Wordfather’s company wanted to keep him so badly that they decided to sponsor my horse. That’s how Lucky came into my life—a beautiful Haflinger. I was over the moon.

Lucky found a home with a local farmer who also kept Haflingers. As a child, I would spend hours cycling through the polders, always searching for a pony or horse to care for. My love for horses ran deep. Out there, in the open landscape, I found peace—surrounded by nature and animals that always seemed to understand me.

Those moments were my escape, my small piece of paradise where everything else faded away.

Even though my parents couldn’t afford riding lessons, I always found a way to nurture that love. Together with my Tienertour friend, I went every Wednesday to a place where we could rent two ponies for a small fee per hour. It was my chance to learn, to grow, to ride. I taught myself by watching others, by feeling my way forward. And it felt incredible—especially when we rode out onto the heath, my pony and I breaking into a full gallop. The wind rushed past my ears as we moved together, completely free.

Of course, not without the occasional absurd moment—like the time I accidentally swallowed a large fly mid-ride. After that, I kept my mouth firmly shut whenever we galloped. That feeling of freedom was impossible to put into words.

After those bursts of speed, we would return slowly, walking side by side, soaking in the quiet and the connection between us. Those moments on the heath were precious—a time of pure joy and deep connection with these magnificent animals. It wasn’t just a hobby. It was a passion that helped shape me, that gave me something steady in my teenage years. And now, finally, I had a reason to step out in the evenings again: Lucky.

I was careful with my back—never sitting through the trot, always leaning forward during the gallop. It became a beautiful time, a much-needed release in a life that was growing increasingly heavy. Even on weekends, I found my peace there. Together with the farmer’s granddaughter, I often went on long rides through the countryside. I also stayed in touch with Lucky’s previous owner; she would come and stay over now and then, just to visit her old companion again.

Het bericht 7. The Aftermath (of Birth) verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Every Sunday, it was already set in the agenda: dinner at my mother-in-law’s. It felt as though I was playing a role in a family performing a carefully rehearsed play. Everything appeared fine on the surface, but underneath, there was so much left unsaid. No one really spoke about what was going on; everything was quietly swept under the rug. At times, that made it hard for me to breathe in that environment.

My sister-in-law and I never truly connected. She was so different from me—more reserved, more contained—while I longed for openness and freedom. Those Sundays began to wear me down. I found myself craving something else: time with my own family, or simply a day to myself. A day without obligations. A day to just be.

I worked two days a week, and on those days my sister-in-law would take care of Professor Son. What seemed convenient at first quickly led to tension. We clashed often—perhaps because we simply didn’t understand each other well enough. The strain at home grew heavier, especially since we were still living in a flat close to my mother-in-law’s house at the time. She could literally see whether our lights were on when we got home from work, and the phone would ring almost immediately. There were moments when I would say, “Let’s just keep the lights off—I need some peace.” And yet, at the same time, I felt guilty. Because I understood her too. She was alone after the death of her husband, and that loneliness had forged an unbreakable bond between Wordfather and his mother.

Wordfather had lost his father at a young age—a loss that cut deeply and left scars that would never fully heal. At fifteen, he was pushed into a role he had never chosen: the man of the house, the protector of his mother and sister. That loss bound them together in an intense way, their connection becoming a chain of loyalty and mutual dependence. He took on responsibility not just as a son, but almost as a replacement father figure—something that made sense, given the circumstances. But the role he had taken on back then continued to follow him, even as he began a family of his own.

I could see it—how deeply rooted that bond was. How it had carried them through difficult times. It was admirable, that loyalty and devotion. But it also created an invisible distance between us. I truly wanted to be a good daughter-in-law, but it often felt as though my own boundaries were being crossed. There was always a third presence in our marriage—his mother—like a shadow lingering just beneath the surface.

Instead of building our relationship as partners, I was often pushed aside for the dynamic that already existed between him, his mother, and his sister. I found myself caught between wanting to support him in his loss and needing to build a life and family of my own. It became a constant struggle to find space for myself—to be seen, to be heard—in a relationship shaped so strongly by his past and his unbreakable connection to his family.

That feeling of being left out, of never truly belonging in my partner’s world, became painfully clear during outings with his family. These were never small gatherings—they were full-scale family events, with all the aunts, uncles, cousins, and extended relatives present. Every outing felt like a performance, a stage where everyone had a fixed role to play.

While I had hoped we would attend these occasions as partners, something entirely different would happen. Instead of walking beside Wordfather, I would see his mother immediately take her place at his side. Together, they approached the family—she as the matriarch, he as her devoted son. And me? I followed behind, the children in my hands, like an extra in a play where I would never have a leading role.

His sister always seemed to thrive in that environment. Confident, almost energised by it. Together with her husband, they formed a duo that set the tone—often with subtle jabs and sharp-edged jokes that made me shrink with discomfort. Every remark, however small, cut through me, while I tried desperately to hold on to my dignity.

Whenever I glanced at Wordfather, searching for some kind of support, the response was always the same: “Stop whining.” It was as if my feelings didn’t matter—as if I simply had to accept that this was how things were.

Meanwhile, Wordfather seemed to move effortlessly through it all, feeding off the attention around him. He socialised with everyone, laughed at every joke—whether it was at my expense or not. My role, it seemed, was reduced to caring for the children, without any real space or voice of my own.

It would last an entire evening, sometimes even a full weekend, during which I felt myself drifting further away—not just from his family, but from him as well. While he reconnected with his past and strengthened his family ties, I was left behind, caught in a growing sense of isolation and invisibility.

Het bericht 6. The Umbilical Cord verscheen eerst op De KUTste Moeder.

As the pregnancy progressed, something began to shift. Around the sixth month, that fairytale started to blur at the edges. It was no longer just about glowing and enjoying. I could feel how this tiny human being was taking up more and more space, how my body was adjusting completely—and sometimes resisting. Everything became heavier, more uncomfortable, and those once gentle hormones began steering everything toward that one inevitable moment: birth.

In the midst of all this, something else happened. Wordfather and I, both convinced we knew exactly how children should be raised—“We would do it better!” we always said—decided to get married. At first, we thought we would keep it simple, just a quick visit to city hall. But our mothers quickly intervened. They wanted it to be a celebration, however intimate. And so it was. Even my grandmother was there, and despite our initial hesitation, the day felt warm and filled with love. It became a moment of connection—a moment where we celebrated our future as a family, together with the little life growing inside me.

Of course, I was stubborn. Medically, a C-section had been advised, but somewhere I had read that recovery after a natural birth is often quicker. That the body somehow recognises the process, as if it says: “Yes, the birth has happened—I repeat, the birth has happened.” The midwife agreed with me, though there were risks involved. The birth would take place in the hospital, and if anything went wrong, a medical team would be ready to step in. Wordfather didn’t like the idea at all—he was worried and would have preferred the safer option. But I felt determined. This was what I wanted.

The moment I had been moving toward for months turned out to be a shock. The first contractions began, and instead of the euphoria I had imagined, the only thought running through my mind was: “Was I really looking forward to this? Really?” Because anyone who has been through it knows that giving birth is one of the most intense, raw experiences you can have. It is overwhelming, painful—and yes, at times, it feels like pure hell.

But I held on. Despite the pain, the exhaustion, and the doubts creeping in, I remained determined to do it my way. And I did. A natural birth, without the medical team needing to intervene. The feeling of victory—of having faced my own fears and doubts and come through stronger—was indescribable. I had done it, against all expectations.

The moment you hold your baby for the first time, the pain seems to fade. Nature has a way of softening that memory, of shifting your focus to the miracle you have created. And it’s true: despite the sleepless nights, the diapers, the endless care, we often find ourselves thinking… maybe one more?

I still remember standing in front of the mirror two weeks after the birth. What I saw was almost unrecognisable. A pale face, dark circles framing my eyes, and a fatigue that seemed to live deep in my bones. “Is this it? Is this parenthood?” I wondered, trying to understand how I had ended up here.

By then, Wordfather had already returned to work, and I was left to find my way in this new rhythm that had completely taken over our lives. It felt as though I had suddenly been given the lead role in a play without ever seeing the script. Every day brought new challenges, and no matter how hard I tried, I couldn’t silence that voice in the back of my mind—the one whispering that maybe I wasn’t good enough, that I would fail as a mother.

Those fears only grew heavier under the weight of new responsibilities. There seemed to be an invisible pressure everywhere—to embody the perfect image of motherhood—while inside, I felt myself quietly falling apart, piece by piece.

The past year had been a whirlwind, filled with changes that had turned our lives upside down. Wordfather and I had barely had the time to truly get to know each other before Professor Son arrived. In truth, we were still strangers, and the distance between us only grew. The first cracks in our relationship had already begun to show during the pregnancy. While little seemed to change for him—he continued his work and social life as usual—I felt the loneliness settling deeper inside me.

How many evenings had I sat there, waiting with dinner, hoping he would come home on time, only to hear once again that he had to work late? It became almost routine. I remember a scene from a film where a woman, who had to throw away dinner every night because her husband always worked late, finally snapped and dumped an entire pot of food onto his desk at work. I often played out that same act of revenge in my mind.

But actually doing it?
No… I didn’t have that kind of courage.

Het bericht 5. From Expecting to Becoming verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Once we found an apartment and my IT boyfriend finished his studies, life quickly turned into that picture-perfect script: house, tree, little animal. He landed a good job straight away in the fast-growing IT world. Everything seemed perfect—a company car, a comfortable life. From the outside, the picture was complete. But inside, something kept gnawing at me.

As he lost himself in his work and became a true workaholic, I felt more and more alone. Even at night, he would leave for the office, as if the glow of his monitors mattered more than our conversations. The pressure of that life began to suffocate me. I had spent half my teenage years in hospitals, in a body that kept letting me down. And now I found myself here—in a life that had been mapped out for me, a comfortable but suffocating bed I didn’t belong in. My wild side hadn’t disappeared. Deep down, I felt an overwhelming urge for something more—something that was truly mine.

One day, I made a decision that changed everything. I ended the relationship with my IT boyfriend, walked away from that comfortable life, and moved to a new city. I wanted to feel the energy of the city, but not one so big that I would lose myself in it. This new place felt safer—smaller, but alive. I already knew a few people there, like my ex’s best friend, who had also become my friend. That gave me something to hold on to in this new environment.

That city became my playground, my escape. My local bar became my second home, a place where I could be found almost every evening. I dove headfirst into nightlife, doing everything a rebellious teenager would do—except hard drugs. I smoked, I partied, and I lived as if there were no tomorrow. Until one night, reality hit hard.

I was so drunk that I fell off my bar stool and didn’t even feel the ground when I hit it. That moment became a turning point. I could have broken my back. That fall was the wake-up call I needed. It was time to change direction. Time to step out of that whirlwind of intoxication and recklessness, and take responsibility.

I started looking for a part-time job and slowly took control of my life again. At my local bar, I mentioned that I was looking for work. As luck would have it, someone from an employment agency had left a card at the bar that week with the message: “If you hear of anyone looking for work, we still have openings.” I seized the opportunity and called the number.

On the other end of the line was the voice of Wordfather—though at the time, I had no idea he would one day become the father of my children. He asked if I could come by to register. The job would be at an airport. Not long after, I found myself standing there, ready to sign up. A week later, I found a note under my door asking me to call him back—he had found a job for me. When I called, he asked how my German was. “Not great,” I admitted honestly. German had always been a disaster for me. My oral exam had been a complete failure; I couldn’t get a single proper sentence out. The more I tried, the more I got tangled in my own words. I couldn’t sink any lower, I thought at the time.

When the exam was finally over, the teacher looked me straight in the eye and asked, “Do you promise you’ll never do anything with German?”
I couldn’t help but laugh and replied, without hesitation, “No, I will never do anything with German.”
He smiled and said, “Then I’ll give you a 5.5.”
That tiny bit of mercy just barely got me through.

Wordfather laughed when I told him and said, “Don’t say anything—just go to the interview. At least you’ll get in.”

And he was right. The interview went smoothly, and I got the job in billing. The company felt right, and I quickly found my place there. My life began to revolve around work—and that was fine. At that point, it was all I needed. Still, Wordfather had to remind me again and again to submit my hours on time and send in my timesheets—something I was notoriously careless about. The funny part was that I had to send those tiny timesheets in ridiculously large envelopes because there were no smaller ones anywhere in the company.

One day, a German client called with questions about an invoice, and the call was transferred to me. I broke out in a sweat. Everyone in the department looked at me, because my supposed German skills were one of the reasons I had been hired. I picked up the phone, trying to sound confident, and said: “Sprechen du English?” To my relief, the client replied, “Ja, yes.” The entire department burst out laughing. Yes, I had been exposed—but I was good at my job. And that was noticed. After three months, I was offered a one-year contract.

We had made a deal: if I got through my probation period, Wordfather and I would go for a drink at the local bar—the same bar that turned out to be his regular spot as well. That evening, somewhere between the drinks and the conversations, our relationship began.

True to form, I managed—of course—to injure myself at work. I stepped into an open binder I had left on the floor, and my foot was pierced straight through the thick sole of my shoe. A trip to the emergency room followed, where it turned out I had been lucky—a deep but clean wound. Because I couldn’t travel on public transport for a while, Wordfather offered to drive me. Before long, I started staying over at his place—it was simply more practical.

Everything moved fast. Too fast, really. Three months later, I found out I was pregnant. Even the morning-after pill hadn’t worked. Truthfully, I had never wanted children, partly because of my back problems. The appointment at the abortion clinic had already been made.

But one evening, as I lay in the bath, a deep sense of doubt washed over me. I thought about the tiny life growing inside me. The hormones were undoubtedly playing their part, but what I decided that night would change my life forever.

Het bericht 4. The Fair(y)tale verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Two months earlier, in the summer, I had discovered that picturesque village, just a twenty-minute drive from my sister and my parents. What immediately caught my attention was a charming little house near the village centre. Crossing a small bridge, walking past the church, you would suddenly find yourself among the shops. Across from the house was a school, and between them a strip of green where sheep grazed peacefully. Zen—the perfect balance between countryside and town. Best of all: we could afford it.

Once the keys were handed over, it felt as though a door to a new world had opened for us. As I walked through the empty rooms, I could already hear the children’s laughter echoing in my mind. This would be their place—the space where they would run, play, and grow up. I felt so happy, so full of joy.

And that garden… I knew instantly: this will be our safe haven. Here, we would find peace, away from the chaos. Here, sitting on the terrace with a cup of coffee, I would finally be able to breathe again.

At the start, all the gardens were separated by fences, but at the far end they opened up, allowing the children to move freely between them, playing together from yard to yard. It reminded me of my own childhood. Back then, my neighbourhood was a paradise for a child. We dug holes in the sandbox and turned them into little dens, covering them with sheets. After dinner, we played “buskruit,” a wild mix of football and hide-and-seek. We played curb games, roller-skated, skipped with elastics, or hopped across chalk-drawn patterns. Every day was a new adventure on the pavement. That was what I wanted for my children too.

The desire to live closer to my sister and my parents had slowly grown while living in the big city. I dreamed of more space, a larger garden, perhaps a decorative garden or even a vegetable patch—somewhere the children would have room to play. Away from the noise of the city, closer to nature.

That longing for a big garden had roots in my own childhood. My grandfather had a beautiful vegetable garden, and I often went with him to help. It was a place full of scents, colours, and calm, where everything seemed to grow in perfect harmony. One time, I brought along my faraway-adventure friend, who was always up for something new. My grandfather asked us to take some garden waste to the compost heap, and we happily did—until we suddenly saw a snake. Startled, we ran, our hearts pounding in our throats. But my grandfather, ever calm, waved it off. “Oh, don’t be silly, it’s probably just a viper,” he said casually. Well, you can imagine that I didn’t go near that compost heap again after that.

My grandfather was always pleased when I had “loan ponies”—ponies I was allowed to care for as if they were my own, even though they belonged to someone else. Not only because he knew how much I loved it, but also because he was quite fond of the manure for his vegetable garden. “Ask if I can take some of the manure,” he would often say, with a mischievous twinkle in his eyes. Usually, that was fine. Later, sitting at the table, he would take a bite of his broad beans and grin, saying, “Oh, these taste so good thanks to Loan Pony Number Three.” Yuck, I would think—yet I always laughed at how effortlessly he wove the cycle of nature into his humour.

My mother-in-law, however, was far from pleased that we would be moving two hours away from her. During a car ride to the garden centre, she made it very clear that her son would never leave the city where she lived. Still, I stood my ground—something that was not appreciated. This house felt right in every way. It was the place where I saw us living, growing, building a future. This time, I would not give up.

The first setback came when we tried to sell our house in the city. The estate agent, who had previously claimed that the foundation issues were no problem at all, suddenly acted as if the house was unsellable. But I refused to be discouraged. Determined, I took photos myself and placed an ad online. For a small fee, our house was listed—and within a week, there was already a response. A man who wanted to live close to his sister showed interest and came to view the house. He saw the renovated extension, perfect as an extra bedroom, and decided to buy it.

It felt like a huge victory.

When I told the estate agent I had sold the house myself, his surprise was unmistakable. A thought crept in—one I could never prove and still don’t know if it’s true. My mother-in-law knew this agent very well… So why had our house suddenly become “unsellable”?

By the time we had truly settled into our dream home, autumn had fully arrived. The house was small—everyone had an opinion about that—but I didn’t care. What others saw as limitation, I saw as possibility, especially with the long garden. I immediately imagined extending the house. Wearing my grandmother’s old coat, with a warm cup of coffee in my hands, I walked into the garden, already making plans in my head. A trampoline could go here, a cosy terrace there.

It was a beautiful autumn day—the air crisp but not cold, the sunlight soft. I sank into a garden chair, letting my face rest in the warmth of the sun, and allowed my thoughts to drift.

How did I end up here? Is this paradise?

We enjoyed the house, the space, the quiet it offered us. And yet, beneath it all, there was an undercurrent I couldn’t ignore. While I tried to feel at home in this new place, Wordfather commuted daily back to our old city for work. Four hours a day—two hours there, two hours back. We hardly saw each other, and more and more, I felt like I was carrying our family life on my own.

Every evening, I cooked twice: once for the children, and then again for him when he came home around eight. Sundays were always reserved for my mother-in-law. No matter how much it frustrated me, I couldn’t change it. Those Sundays meant I barely had time left for my own family. I felt like I was constantly running, always busy, never stopping—never having a moment for myself. Time for me—for rest, for breathing—simply no longer existed.

The tension between us kept growing, like a storm that never quite breaks but is always there, hanging in the air. Slowly, without realising it, we began to drift apart.

And it felt familiar.
As if I had lived this before.
As if I was slipping back into the pattern of my previous relationship.

Het bericht 3. A New Beginning verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Scientifically speaking, I was already there when my grandmother was pregnant with my mother. Apparently, women carry all the eggs they will ever have from birth. So yes—there I was, a microscopic possibility, tucked inside my mother’s ovaries while she herself was still safely held in my grandmother’s womb. That’s where this story really begins: three generations of mothers in the making, already intertwined before any of us even took our first breath.

Generation after generation, parenting and pain are passed down like family traditions. You might think you’re the first to discover that raising children sometimes feels like trying to steer a runaway rollercoaster—but you’re not. This runs deep. My grandmother passed her own version of motherhood on to my mother, complete with its strengths, its blind spots, and its quiet traces of trauma. My mother, in turn, passed the baton to me—with love, with imperfection, and with everything she carried that she perhaps never fully understood herself.

That’s how I learned that trauma doesn’t announce itself at birthdays or family dinners. It slips quietly through generations, hiding in well-meant advice and in the smallest, almost invisible gestures. My mother had her struggles, just as I have mine, and for a long time I told myself I would do things differently. That I would not repeat the same mistakes. But who was I trying to convince? It turns out that becoming a mother comes with an unspoken subscription to the same patterns, the same pitfalls, the same impossible expectations. And so, while I tried to become the “perfect” mother, I slowly began to realise that I was part of a long lineage of women—each of them carrying their own battles, their own silent weight.

Years later, the father of my children entered my life. I used to look up to him. He seemed to have everything I felt I lacked: an education, a sharp command of language, and a kind of confidence I could only dream of. He corrected my sentences constantly, as if he were the grammar police. At first, it felt attentive—almost caring. But over time, it became suffocating. My voice began to shrink. My thoughts would disappear halfway through a sentence, lost in the shadow of his perfectly structured words.

His influence reached far beyond our conversations. It seeped into our relationship, into our marriage, and into the way we raised our children. He carried his own generational wounds, and they shaped his way of parenting just as much as mine shaped me. While I tried to find my place as a mother, he held the reins tightly. My attempts to make my own choices were often overshadowed by his dominant presence, leaving little room for my instincts, my voice, or my way of doing things.

That pattern didn’t just exist in conversation—it followed us into pregnancy itself. I still remember the moment he compared pregnancy to a vending machine: “You put money in and get cigarettes out. So whose cigarettes are they?” It was a strange, almost absurd comparison, but it landed harder than I expected. It made me painfully aware of how, at times, he seemed to see me less as the mother of his children and more as a vessel. Small remarks like that, combined with his controlling role in our relationship and in raising our children, slowly planted a feeling in me that I didn’t quite matter.

And that’s where the seed of The Worst Mother truly began to take root. Not in one dramatic failure, but in a long chain of small moments—moments where I felt like I was falling short, as a partner and especially as a mother.

But maybe that’s also where our strength lies. We learn. We fail. We get back up and try again. Because in the end, no matter how messy it gets, it is all driven by love—and by the stubborn, relentless desire to do what’s best for our children. Even if that means, at times, passing on something we wish we could have left behind.

And that, dear reader, is where The Worst Mother begins.

Because it was only when I allowed myself to fail…
that I finally began to find who I really am.

So take off your shoes. Make yourself a cup of tea—or coffee (or pour a glass of wine, I won’t judge). And step into this story with me. The story of a woman who slowly begins to take off her mask.

a small cup of comfort

For those who believed mothers had to be perfect.
For those who broke in silence.
For those who shouted in helplessness, and stayed out of love.

For the mother with empty hands and a heart full of questions.
For the woman who lost herself in the tight mold of being the “right” example.

For those who were called “bad”—or worse, began to believe it themselves.
For those who were given a name before they could name themselves.

For you.
Reading.
With an open gaze—and perhaps a crack,
right where the light finds its way in.

May this confession not be a plea for forgiveness, but a bridge.
Not an excuse, but an acknowledgment.

This is where the story begins.
Of falling and staying down—
and then, suddenly, finding the strength to rise again.

Welcome to THE WORST MOTHER.
In capital letters, because it no longer needs to be whispered.

Het bericht 2. The Origin of the Worst Mother verscheen eerst op De KUTste Moeder.

In this deeply moving and disarmingly honest book, Esmee de Roudtke takes you into her life as a mother, a daughter, a child—and a human being. Through personal memories, raw letters, moments of humor, grief, and quiet comfort, she shares her journey with ADHD, postoperative trauma, the loss of contact with her daughter, and the search for connection—even when it feels out of reach. Between painful letters and silent rooms, the strength of her voice keeps returning. Sometimes whispering. Sometimes screaming. Never giving up. The Worst Mother is not a lament, not an accusation. It is a search. A book for parents who stumble, who doubt, and yet keep standing. For anyone who wonders whether love is enough—and discovers that love also means saying “no.”

A story about letting go and holding on, about motherhood in all its imperfection—and about daring to look in the mirror, even when it cracks.

For those who stayed beside me when I stumbled without words.
For those who kept listening, even when all I had left was silence.
For you, reading this—with open eyes and perhaps a crack somewhere inside.

May this book be a gentle place where you don’t have to be perfect to still be enough.

Thank you.
For your patience.
For your love.
For your guidance.

Copyright
All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means—electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise—without prior written permission from the publisher or the author. The content of this book is protected by copyright law and other applicable international intellectual property laws. Any violation of these rights may result in legal action.

Disclaimer
The content of this book is based on the personal experiences, memories, and perspectives of the author. Although certain situations and individuals are described, this book is not intended as an exact representation of events or as a characterization of specific individuals. Names, details, and events may have been altered to protect the privacy of those involved.

This book does not constitute professional advice or guidance, but rather a personal reflection on life, motherhood, and the challenges that come with it. The author acknowledges that every individual has unique experiences and invites the reader to approach the content with empathy and understanding. The author cannot be held liable for any interpretations, misunderstandings, or consequences arising from reading this book.

All rights reserved.

About the use of AI (ChatGPT)
In writing and translating this book, I made use of a writing assistant powered by artificial intelligence, namely ChatGPT, to help structure and articulate my thoughts and stories. While all experiences and content are entirely personal, this assistance helped me express my words with greater clarity.

In addition, ChatGPT also supported the translation of this book into English, helping to preserve the tone, style, and emotional depth of the original text. The imagery described throughout this book was partly translated into visual form with the help of AI, based on my own memories and descriptions. These images reflect my inner world as I envisioned it.

Not a perfect book, but my truth
This is not a literary masterpiece. You may come across repetition, sentences that don’t quite “flow,” or thoughts that echo like a refrain. But that is exactly how I live and how I write. Some things need to be repeated, because they have settled into my body. Because I had to feel them a thousand times before I could understand them.

This book is not perfect—just like me. But it is real, honest, vulnerable, and written with love. And if you read between the lines, you may discover that it is not about perfection… but about the courage to keep speaking.

Het bericht 📖 EN/ The book: The worst mother verscheen eerst op De KUTste Moeder.

THE WORST MOTHER

And yes—capital letters. I’m writing this book because I want the story to be told. Not as a warning. Not as a victim’s chronicle. But as a testimony. Of a mother. A daughter. A human being. Because somewhere, across generations, something got lost. And maybe—just maybe—words can build a bridge again.

Let’s be honest: there are many mothers who get labeled “bad.” Why? Because motherhood is hard, and everyone always has something to say about it. Maybe it also has something to do with the fact that, biologically, all mothers share one thing: a cunt. And in our language, that word is also an insult—loaded, sharp, heavy. Everything that comes out of it becomes suspect, laughed at, or dismissed as difficult. It’s just… “wrong.” While, quite literally, it is the beginning of life.

Isn’t that strange?

I have screamed, cried, begged, soothed, promised, and messed up. I’ve dropped plates—literally and figuratively. And all the while, I was trying to find a manual for motherhood. Spoiler: it doesn’t exist. Or maybe it does—but I probably threw it out with the recycling by accident. For years, I held on tightly to rules. No foul language. Proper table manners. Talk about your feelings without raising your voice.

You guessed it: mission failed. I wanted to be a mother who did everything right. But in the end, I became a mother who did a lot of things wrong. That’s where this story begins. Not to gain sympathy. Not to seek approval. But to tell the truth—my truth.

Because there is no filter that makes motherhood prettier than it really is. Loving your children well is complicated. Raising them is falling down, getting back up, and then still tripping over a Lego brick that shouldn’t even be there anymore.

Maybe you read this and think: “Wow… that’s intense.” Maybe you think: “Damn… that’s familiar.” Whatever your reaction is—you’re welcome here. This book is an ode to imperfect parenting. To all the mothers (and fathers) who keep trying, despite everything.

And sometimes… are just tired of trying so hard.

Het bericht 1. The name verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De grootste leugen van onze tijd is misschien niet dat het leven eerlijk is, maar dat we blijven herhalen dat iedereen gelijke kansen heeft, alsof het een natuurwet betreft en geen politieke of maatschappelijke keuze. Alsof gelijkheid een neutraal vertrekpunt is, terwijl het in werkelijkheid alleen zou kunnen bestaan wanneer zij actief wordt gedragen, beschermd en onderhouden.

Voor veel mensen speelt het leven zich namelijk af op een hellend vlak, waarin iedere stap vooruit tegelijk het risico draagt om weer naar beneden te glijden.

Wie werkelijk kijkt — niet vluchtig, niet statistisch en niet uitsluitend via succesverhalen — ziet geen gelijk speelveld, maar een landschap vol drempels, poorten en onzichtbare hekken. Een wereld waarin collectief is afgesproken dat we die obstakels liever niet meer benoemen, omdat benoemen schuurt, en schuren zelden past binnen een samenleving die efficiëntie, rendement en vooruitgang hoger waardeert dan rechtvaardigheid.

De mythe van verdienste

Gelijke kansen bestaan niet in een samenleving waarin toegang afhankelijk is van geld, gezondheid, netwerk, taalvaardigheid, rust, tijd en bestaanszekerheid. Juist die voorwaarden zijn ongelijk verdeeld. Niet toevallig, maar structureel. Niet individueel, maar generationeel. Toch worden die verschillen vaak herverpakt als “persoonlijke omstandigheden” waar iemand zich simpelweg beter toe zou moeten verhouden.

Zolang we blijven doen alsof iedereen met dezelfde kaarten begint, kan elitair gedrag zich blijven presenteren als verdienste in plaats van privilege. Als kwaliteit in plaats van positie. Als logisch gevolg van hard werken, terwijl succes in werkelijkheid vaak mede wordt gevormd door omstandigheden die zelden hardop worden uitgesproken. Daardoor wordt succes moreel verheven en falen moreel geïndividualiseerd.

Binnen die logica is elitair gedrag geen arrogantie meer maar efficiëntie, geen uitsluiting maar selectie, geen machtsuitoefening maar “hoe het nu eenmaal werkt”. En precies daar ontstaat de morele legitimatie die maakt dat wie boven komt drijven niet meer hoeft te kijken naar wie onder blijft, omdat die ander het volgens het verhaal ook had kunnen redden — als hij of zij maar net zo hard had gezwommen.

Maar dat verhaal houdt alleen stand zolang we niet kijken naar wie überhaupt toegang had tot zwemles, tot veilige omstandigheden, tot een reddingsboei, of simpelweg tot een plek waar falen niet direct werd bestraft met verlies van bestaanszekerheid.

Toegang bepaalt alles

Toegang is misschien wel het belangrijkste woord dat zelden echt wordt uitgesproken, terwijl het allesbepalend is.

Toegang tot onderwijs dat niet alleen kennis overdraagt, maar ook zelfvertrouwen en culturele codes. Toegang tot zorg die niet alleen behandelt, maar ook beschermt. Toegang tot wonen zonder voortdurende dreiging van verlies. En steeds vaker ook toegang tot media, tot zichtbaarheid, tot het publieke gesprek en tot serieus genomen worden. Ook daar geldt: wie kan betalen spreekt, en wie niet kan betalen hoopt gevonden te worden.

Zelfs zogenaamd “gratis” informatie is zelden werkelijk vrij, omdat zij tijd, mentale ruimte, digitale vaardigheden, stabiliteit en vaak een zekere mate van zelfprofilering vraagt. Daardoor worden juist de stemmen die het meest te vertellen hebben — omdat zij leven op de breuklijnen van het systeem — het minst zichtbaar. Niet omdat zij onbelangrijk zijn, maar omdat zij niet renderen binnen een wereld waarin aandacht een verdienmodel is geworden.

Schrijven zonder te hoeven renderen

De onderlaag zwijgt niet omdat zij niets te zeggen heeft, maar omdat spreken risico’s met zich meebrengt wanneer buffers ontbreken. Daardoor is anonimiteit soms geen lafhartigheid, maar zelfbescherming. Trage verspreiding is geen gebrek aan ambitie, maar een overlevingsstrategie.

En schrijven “voor wie het vindt” is geen zwakte, maar een bewuste keuze om waarheid niet afhankelijk te maken van marktwaarde. Toch blijft de wereld zich afvragen waarom deze stemmen niet vaker aan tafel zitten, zonder zich af te vragen wie die tafel heeft neergezet, wie het diner betaalt en wie bepaalt wat als relevante bijdrage geldt. Daardoor kan uitsluiting zich blijven vermommen als neutraliteit.

Wankel leven als waarheid

Misschien ligt de eerste stap daarom niet in snelle oplossingen, maar in het zichtbaar maken van wat we collectief hebben leren negeren: dat gelijkwaardigheid iets anders is dan gelijkheid. Dat kansen geen individueel bezit zijn, maar een maatschappelijke infrastructuur.

En dat elitair gedrag niet voortkomt uit slechte mensen, maar uit systemen die belonen wie zich niet hoeft te verhouden tot wat onder hen gebeurt.

Ook geld is daarin meer dan een ruilmiddel. Het functioneert steeds vaker als een moreel filter dat bepaalt wie mag spreken, wie serieus wordt genomen en wie geacht wordt dankbaar te zijn voor kruimels van aandacht.

Precies daar loopt misschien wel de machtsas van onze tijd.

In een elitaire wereld is wankel zijn dan geen persoonlijke tekortkoming, maar een vorm van waarheid die niet past binnen gladde narratieven. Wankel leven laat namelijk zien wat er gebeurt wanneer zekerheden wegvallen — baan, gezondheid, relatie, woning of status — en hoe snel iemand dan verschuift van “meedoen” naar “lastig”, van “beloftevol” naar “probleemgeval”.

Niet omdat die persoon veranderd is, maar omdat de bescherming is weggevallen.

Slotnoot

Misschien moeten we juist daar blijven kijken. Niet om te redden en niet om te verheffen, maar om niet langer te doen alsof het systeem neutraal is.

Dat is ook de reden dat De KUTste Moeder geen verdienmodel kent, geen advertenties draagt, geen schreeuwende nieuwsbrieven verstuurt en zich niet opdringt aan algoritmes die aandacht verhandelen alsof het een grondstof is.

Dit schrijven is niet bedoeld om te winnen, te groeien of te concurreren, maar om aanwezig te zijn. Om woorden een plek te geven waar ze niet eerst hoeven te renderen voordat ze mogen bestaan. Zodat wie wankelt niet opnieuw hoeft te bewijzen dat diens verhaal waarde heeft. En lezen geen transactie wordt, maar een ontmoeting. Stil en gelijkwaardig.

Het bericht 🪞 Waarom gelijke kansen niet bestaan verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Wanneer ADHD verandert in een metafoor

Ergens onderweg, tussen goede bedoelingen, zelfhulpboeken en de menselijke drang om ingewikkelde processen begrijpelijk te maken, veranderden mensen met ADHD langzaam in metaforen, dieren en symbolische figuren. Alsof een brein dat anders werkt alleen uitgelegd kan worden wanneer we het verpakken in iets eenvoudigs, iets exotischs of iets grappigs. Veel schrijvers, psychologen en coaches bedoelen dat niet verkeerd. Zij zoeken woorden waarmee mensen zichzelf beter kunnen begrijpen. Toch blijft het opvallend hoe vaak ADHD wordt omschreven als een “innerlijke aap”, een “jager in een boerenmaatschappij” of een “verstrooid brein”, in plaats van simpelweg een andere manier van denken, voelen en reageren.

De mythe van de ADHD-indiaan

Een bekend voorbeeld daarvan is het idee van de “ADHD-indiaan”. Deze theorie koppelt ADHD regelmatig aan oude jagersverzamelaarsculturen waarin alertheid, impulsiviteit en snel reageren voordelen zouden zijn geweest. Sommige mensen herkennen zichzelf daarin en voelen zich daardoor begrepen. Toch schuurt er ook iets aan dat beeld. Zodra mensen met ADHD steeds opnieuw worden neergezet als intuïtieve buitenstaanders tegenover de zogenaamd rationele en georganiseerde meerderheid, ontstaat er ongemerkt een scheiding tussen “de normale mens” en degene die daar nét buiten valt. Terwijl de werkelijkheid natuurlijk veel genuanceerder is. Niemand leeft volledig rationeel, stabiel of geordend. Toch krijgen veel mensen met ADHD al jong het gevoel dat juist zij aangepast, verklaard of gecorrigeerd moeten worden. Meer over neurodiversiteit en ADHD lees je via ADDitude Magazine over neurodiversiteit.

Het verstrooide brein en de schaamte daarachter

Ook termen zoals “het verstrooide brein” lijken onschuldig, maar raken vaak aan een diepere laag van schaamte en vermoeidheid. Achter woorden als verstrooid, chaotisch en afgeleid schuilt voor veel mensen een lange geschiedenis van opmerkingen, frustraties en misverstanden. Het kind dat “beter moest opletten”. De student die slim genoeg leek maar vastliep op structuur. De volwassene die voortdurend het gevoel kreeg tekort te schieten in een maatschappij die draait om planning, administratie en constante mentale beschikbaarheid. Tegelijkertijd praten veel minder mensen over de andere kant van ADHD: creativiteit, hyperfocus, gevoeligheid, associatief denken en de intense betrokkenheid die veel mensen juist ervaren. Alsof de maatschappij vooral kijkt naar wat lastig is, maar minder nieuwsgierig blijft naar wat een anders werkend brein ook voortbrengt.

De metafoor innerlijke aap die getemd moet worden

Daarbovenop kwam de afgelopen jaren steeds vaker het beeld van de innerlijke aap of “chimp”. Psychologische modellen gebruiken die metafoor om emoties en gedrag begrijpelijker te maken. Voor sommige mensen werkt dat verhelderend. Boeken zoals The Chimp Paradox hielpen veel lezers om emoties minder overweldigend te ervaren. Toch roept zo’n metafoor ook vragen op. Het idee dat een deel van jezelf primitief, ongeremd of gevaarlijk is, kan onbedoeld bevestigen dat jouw natuurlijke reacties verkeerd zijn. Zeker mensen met ADHD horen vaak al hun hele leven dat zij “te druk”, “te gevoelig”, “te impulsief” of “te intens” zijn. Daardoor gaan veel mensen zichzelf zien als een probleem dat opgelost moet worden, terwijl deskundigen binnen de neurodiversiteitsbeweging juist benadrukken dat mentale verschillen ook normale variaties binnen menselijk functioneren zijn. Meer hierover lees je via Harvard Health over neurodiversiteit.

Misschien ben je niet kapot, maar anders

Dat betekent niet dat ADHD geen worsteling kan zijn. Veel mensen ervaren overprikkeling, emotionele intensiteit, uitputting en sociale afwijzing. Ook lopen veel mensen vast binnen systemen die weinig ruimte bieden voor verschillen in aandacht, energie of informatieverwerking. Maar misschien zit de echte pijn niet alleen in ADHD zelf. Misschien zit die pijn ook in een samenleving die alles wil verklaren, corrigeren en beheersen. Alsof een mens pas geaccepteerd mag worden wanneer hij volledig begrijpelijk, voorspelbaar en “gerepareerd” is.

Misschien begint echte acceptatie juist ergens anders. Niet bij nóg een metafoor, nóg een label of nóg een poging om jezelf te fixen, maar bij het besef dat een anders werkend zenuwstelsel niet automatisch betekent dat je kapot bent. Je bent geen indiaan, geen aap en ook geen verstrooid brein. Je bent een mens met een brein dat anders reageert op prikkels, verwachtingen, emoties en druk. Misschien is dat uiteindelijk minder vreemd dan ons jarenlang is verteld.

Bakkie troost

Wanneer je jarenlang hebt geprobeerd jezelf te begrijpen via labels, diagnoses en metaforen, kan het gebeuren dat je langzaam vergeet dat er onder al die woorden nog steeds gewoon een mens zit. Een mens die moe mag zijn van het aanpassen, maskeren en proberen te voldoen aan verwachtingen die nooit helemaal passend voelden. Misschien hoef je jezelf niet voortdurend kleiner, rustiger of begrijpelijker te maken om waardevol te zijn. Misschien begint heling juist op het moment dat je stopt met jezelf zien als iets wat eerst gerepareerd moet worden voordat je liefde, rust of bestaansrecht verdient.

Het bericht 🧠 ADHD en metaforen verscheen eerst op De KUTste Moeder.

— begrijpen wat er in je gebeurt zonder jezelf kwijt te raken

Een boek over emoties, controle en zelfbegrip

Sommige boeken over psychologie voelen alsof ze je willen repareren. Alsof emoties, impulsiviteit of innerlijke chaos vooral problemen zijn die gecontroleerd, onderdrukt of opgelost moeten worden. Juist daarom voelde het lezen van The Chimp Paradox van The Chimp Paradox voor veel mensen tegelijkertijd herkenbaar én confronterend. Het boek gebruikt de metafoor van een “innerlijke chimp” om uit te leggen waarom emoties soms sneller reageren dan ons rationele denken. Volgens de Britse psychiater Steve Peters bestaat er in ons brein een deel dat instinctief, emotioneel en impulsief reageert, terwijl een ander deel juist logisch probeert te blijven denken. Meer over het boek en de achterliggende theorie lees je via The Chimp Paradox van Steve Peters.

Waarom zoveel mensen zich herkennen in dit boek

Wat dit boek sterk maakt, is dat het ingewikkelde psychologische processen toegankelijk probeert te maken zonder meteen zwaar wetenschappelijk te worden. Veel lezers herkennen zichzelf in het gevoel dat emoties soms “de controle overnemen” of dat gedachten alle kanten tegelijk op vliegen. Vooral mensen met ADHD, trauma of een gevoelig zenuwstelsel kunnen zich herkennen in die innerlijke strijd tussen voelen en denken. Het boek geeft woorden aan processen die voor veel mensen jarenlang chaotisch en ongrijpbaar voelden. Juist daardoor ervaren veel lezers meer begrip voor zichzelf en minder schaamte over hun emoties of reacties.

De keerzijde van de innerlijke chimp

Tegelijkertijd roept het boek ook vragen op. Want hoewel de metafoor van de “chimp” behulpzaam kan zijn, schuilt daar ook een risico in. Wanneer emoties voortdurend worden neergezet als iets primitiefs dat beheerst of getemd moet worden, kunnen mensen ongemerkt opnieuw het gevoel krijgen dat een deel van henzelf verkeerd of ongewenst is. Zeker mensen die al jarenlang horen dat ze “te gevoelig”, “te intens” of “te emotioneel” zijn, kunnen daardoor opnieuw in een patroon van zelfcontrole en zelfafwijzing terechtkomen. Dat maakt dit boek krachtig, maar ook iets waar je met mildheid naar mag kijken.

Niet minder voelen, maar zachter kijken

Misschien ligt de grootste waarde van The Chimp Paradox uiteindelijk niet in het idee dat je jouw emoties moet controleren, maar juist in het besef dat er innerlijke processen bestaan die aandacht en begrip verdienen. Niet om minder te voelen. Niet om perfect te functioneren. Maar om zachter te leren kijken naar wat er in jezelf gebeurt. Want echte groei ontstaat vaak niet vanuit strijd tegen jezelf, maar vanuit nieuwsgierigheid naar waarom je reageert zoals je reageert.

Dat is misschien ook waarom dit boek zoveel mensen raakt. Niet omdat het alle antwoorden geeft, maar omdat het uitnodigt om stil te staan bij de relatie met jezelf. Om niet alleen te focussen op prestaties, controle of “normaal functioneren”, maar ook op begrip, bewustwording en mildheid. En misschien is dat uiteindelijk belangrijker dan het volledig temmen van welke innerlijke aap dan ook.

Bakkie troost

Misschien hoef je jezelf niet voortdurend onder controle te krijgen om rust te verdienen. Misschien begint heling juist op het moment dat je stopt met vechten tegen alles wat je voelt, en voorzichtig nieuwsgierig wordt naar wat jouw emoties eigenlijk proberen te vertellen. Niet minder voelen. Niet beter presteren. Maar milder kijken naar wat er in je gebeurt.

Het bericht 📘 The Chimp Paradox recensie verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Veel ouders die te maken krijgen met ouderverstoting ervaren niet alleen verlies van contact, maar ook verlies van identiteit, veiligheid en verbinding. Verschillende deskundigen beschrijven hoe ouderverstoting en oudervervreemding diepe emotionele gevolgen kunnen hebben voor zowel ouder als kind. Kinderen kunnen terechtkomen in loyaliteitsconflicten, emotionele verwarring en gevoelens van schuld of angst. Tegelijkertijd ervaren verstoten ouders vaak langdurige rouw, machteloosheid en psychische uitputting. Meer informatie hierover is onder andere te vinden via PsyNed over ouderverstoting.

De zoektocht naar controle bij ouderverstoting

Juist omdat ouderverstoting zo’n intense emotionele wond veroorzaakt, ontstaat vaak de behoefte om grip te krijgen op een situatie die nauwelijks te controleren voelt. Veel ouders blijven zoeken naar antwoorden, verklaringen of manieren om de band met hun kind te herstellen. Toch kan die voortdurende zoektocht ook uitputtend worden. De mythe van de oplossing ontstaat wanneer je gaat geloven dat er ergens één perfecte sleutel bestaat die alles weer goed zal maken. Sommige situaties rondom ouderverstoting zijn echter verweven met complexe familiepatronen, loyaliteitsconflicten, trauma en langdurige strijd tussen ouders. Verschillende experts benadrukken daarom dat ouderverstoting zelden een eenvoudig zwart-wit verhaal is. Juist de emotionele dynamiek binnen gezinnen maakt het proces vaak ingewikkeld en pijnlijk voor alle betrokkenen. Een verdiepend artikel hierover staat op Tijdschrift Systeemtherapie – Geblokkeerde ouder-kindrelaties.

Dat betekent niet dat hoop onmogelijk is. Wel betekent het dat herstel vaak niet ontstaat vanuit controle of dwang, maar vanuit tijd, rust, bewustwording en het blijven bestaan als ouder, zelfs wanneer contact tijdelijk ontbreekt. Veel verstoten ouders leven jarenlang tussen hoop en verdriet. Die voortdurende emotionele spanning kan voelen als een vorm van levend verlies: iemand missen die nog leeft, maar toch onbereikbaar voelt. Een herkenbare beschrijving daarvan is te lezen via Monique Meulemans over de psychische rollercoaster van verstoten ouders.

Wanneer loslaten niet hetzelfde is als opgeven

Loslaten wordt vaak verkeerd begrepen bij ouderverstoting. Loslaten betekent niet dat je stopt met liefhebben of dat je je kind vergeet. Het betekent soms dat je stopt met jezelf volledig te verliezen in de eindeloze zoektocht naar dé oplossing. Dat je leert ademen binnen een werkelijkheid die je nooit gewild hebt. Dat je voorzichtig probeert te leven naast het verdriet, zonder dat het je volledig opslokt.

Veel ouders ervaren schuldgevoelens wanneer zij proberen hun eigen leven weer voorzichtig op te bouwen. Toch is zelfzorg geen verraad aan je kind. Juist in situaties van langdurig verlies en emotionele stress is het belangrijk om steun, rust en verbinding te blijven zoeken. Bijvoorbeeld via therapie, lotgenotencontact, schrijven, creativiteit of langzaam leven. Ook psychologen beschrijven hoe emotionele verwerking tijd, erkenning en veilige verbinding nodig heeft. Meer hierover lees je via PsyNed – emotionele verwerking bij ouderverstoting.

De mythe achter de oplossing

Misschien zit de grootste misleiding van ouderverstoting niet alleen in het verlies zelf, maar ook in het idee dat alles opgelost móét worden voordat je weer mag leven. Soms bestaat heling niet uit een perfect herstel van wat verloren ging, maar uit het langzaam leren dragen van verdriet zonder jezelf volledig kwijt te raken.

De mythe van de oplossing gaat daarom niet over stoppen met hopen. Het gaat over de pijnlijke ontdekking dat liefde niet altijd genoeg is om situaties direct te herstellen. En toch kan er, zelfs tussen verlies en afstand, nog steeds iets blijven bestaan wat niet volledig kapotgemaakt kan worden: de liefde van een ouder voor een kind.

Het bericht 🧩 De mythe van de oplossing verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Over Audioboekfragmenten — woorden die niet alleen gelezen, maar ook gevoeld mogen worden

Sommige verhalen lees je met je ogen. Andere verhalen komen pas echt binnen wanneer je ze hoort. De adem tussen de zinnen. De stilte na een moeilijke herinnering. De breekbaarheid in een stem wanneer woorden niet alleen geschreven, maar ook gevoeld worden. Daarom wordt er achter de schermen gewerkt aan audioboekfragmenten van De KUTste moeder.

Niet als perfect ingesproken studio-opnames zonder emotie, maar als iets menselijks. Iets zachts. Iets dat mag ademen.

Voor veel mensen voelt luisteren anders dan lezen. Zeker bij thema’s zoals trauma, ouderverstoting, ADHD, verlies, familiepijn en heling kan een stem soms dichterbij komen dan tekst op een scherm. Woorden krijgen meer laagjes wanneer je de emotie erachter hoort. Soms zit troost niet alleen in wat iemand zegt, maar in hoe iemand het zegt.

De audioboekfragmenten die hier langzaam zullen verschijnen, zijn bedoeld als kleine stukjes nabijheid. Momenten waarop je even kunt luisteren tijdens een wandeling, een slapeloze nacht, een kop koffie of een stil moment waarop lezen misschien te zwaar voelt. Niet iedereen heeft altijd de concentratie of energie om lange teksten te lezen. Juist daarom kan audio een zachtere manier zijn om verbonden te blijven met verhalen die herkenning geven.

Er wordt op dit moment stap voor stap gewerkt aan deze fragmenten. Rustig. Zonder haast. Net zoals deze website zelf langzaam gegroeid is vanuit chaos naar structuur, groeien ook de audiostukken stukje bij beetje mee. Sommige fragmenten zullen persoonlijk en kwetsbaar zijn. Andere juist troostend, reflectief of hoopvol. Maar allemaal dragen ze dezelfde intentie:
dat niemand zich volledig alleen hoeft te voelen in wat moeilijk is.

Misschien is dat uiteindelijk ook de kracht van audio:
een stem kan iets doen wat tekst soms niet volledig kan.
Een stem kan blijven zitten in stilte.
Een stem kan dragen.
Een stem kan zeggen:

“Ik ben hier nog.”

En misschien is dat precies wat deze audioboekfragmenten mogen worden:
geen perfecte productie,
maar kleine stukjes menselijke nabijheid tussen de woorden door.

Het bericht 🎧 Audioboek fragmenten verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Over ingesproken teksten over eerlijk moederschap

Wanneer moederschap niet perfect, maar eerlijk mag klinken

Moederschap wordt online vaak verpakt in mooie plaatjes, perfecte routines en opvoedadviezen die vooral laten zien hoe het zou moeten. Maar achter veel voordeuren ziet het leven er heel anders uit. Daar bestaan moeders die moe zijn, twijfelen, overprikkeld raken, fouten maken, worstelen met trauma of proberen overeind te blijven terwijl niemand werkelijk ziet hoe zwaar het soms voelt. Juist daarom ontstaan op deze plek ingesproken teksten over eerlijk moederschap. Geen perfecte podcasts vol gladde antwoorden, maar menselijke verhalen die ruimte geven aan alles wat vaak verborgen blijft.

Sommige onderwerpen zijn namelijk moeilijker op te schrijven dan uit te spreken. Denk aan schuldgevoelens, schaamte, verdriet of patronen waarvan je diep van binnen weet dat ze eigenlijk niet goed voor je zijn. Een voorbeeld daarvan is roken. Veel moeders die roken dragen daar schaamte over mee, zeker in een maatschappij waarin moederschap voortdurend wordt beoordeeld. Toch zit achter zo’n sigaret vaak meer dan “gewoon een slechte gewoonte”. Soms is het een overlevingsmechanisme, een pauzeknop voor een overprikkeld zenuwstelsel of een manier om heel even rust te voelen in een hoofd dat nooit echt stil wordt.

Binnen eerlijk moederschap gaat het daarom niet over veroordelen, maar over begrijpen wat er onder gedrag ligt. Waarom grijpt iemand naar een sigaret, uitputting, controle of pleasen? Waarom blijven zoveel moeders zichzelf wegcijferen terwijl de buitenwereld vooral verwacht dat ze blijven geven? Meer over de mentale belasting van moederschap lees je via https://www.psychologytoday.com/us/blog/lying-on-the-philosophers-couch/202503/the-feeling-of-contrasts-in-motherhood

Woorden die harder binnenkomen wanneer je ze hoort

Sommige teksten krijgen meer diepte wanneer ze worden uitgesproken. Een stem draagt namelijk emotie, stilte, twijfel en kwetsbaarheid mee op een manier die geschreven woorden soms niet volledig kunnen overbrengen. Juist daarom passen ingesproken teksten zo goed binnen het thema eerlijk moederschap. Niet om perfecte audio te maken, maar om ruimte te geven aan echte gevoelens die vaak weggestopt worden achter “het gaat wel”.

Denk bijvoorbeeld aan teksten over narcisme, grenzen, overprikkeling, schuldgevoel of het gevoel altijd tekort te schieten als moeder. Wanneer zulke onderwerpen alleen zwart-wit besproken worden, verdwijnen vaak de menselijke lagen eronder. Terwijl eerlijk moederschap juist probeert zichtbaar te maken dat mensen zelden alleen maar goed of slecht zijn. Achter gedrag zitten vaak trauma’s, overlevingsmechanismen, angst, verdriet en een diep verlangen naar rust of liefde.

Geen perfecte moeder, maar een echte moeder

Deze ingesproken teksten zijn daarom geen handleiding voor perfect ouderschap. Ze zijn eerder een verzameling van menselijke momenten, gedachten en gevoelens die veel moeders herkennen, maar niet altijd hardop durven uitspreken. Juist in een wereld waarin sociale media voortdurend perfecte beelden van moederschap laten zien, kan het bevrijdend zijn om ook ruimte te maken voor de rommelige, verdrietige, vermoeiende en soms tegenstrijdige kanten van het leven.

Want eerlijk moederschap betekent niet dat je alles goed doet. Het betekent dat je durft te kijken naar wat werkelijk speelt, zonder jezelf direct te reduceren tot “slechte moeder”, “zwakke moeder” of “de KUTste moeder”. Misschien begint echte zachtheid juist op het moment dat we stoppen met elkaar alleen te beoordelen op gedrag, en voorzichtig proberen te begrijpen wat eronder leeft.

Meer over zelfcompassie en ouderschap lees je via https://self-compassion.org/wp-content/uploads/2019/03/Self-Compassion-for-Parents-Greater-Good.pdf.

Bakkie troost

Misschien ben je niet de perfecte moeder die de wereld graag ziet. Misschien ben je moe, overprikkeld, verdrietig of soms gewoon even op. Maar tussen alle twijfels en schuldgevoelens door zit nog steeds een mens die probeert lief te hebben met alles wat beschikbaar is. En misschien is eerlijk moederschap uiteindelijk niet het verbergen van je scheuren, maar juist het durven erkennen dat ze bestaan.

Het bericht 🗣️ Ingesproken teksten verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Wat deze affirmaties doen
Niet om jezelf te fixen, maar om bij jezelf te blijven

Affirmaties zijn geen positieve slogans om jezelf mee te overschreeuwen, en ook geen snelle oplossing voor wat pijn doet of vastzit, maar zachte, herhalende woorden die je uitnodigen om je innerlijke wereld langzaam en veilig te herschrijven, op een tempo dat je zenuwstelsel kan volgen.

Ze zijn er voor momenten waarop denken te veel wordt, voelen te overweldigend is of stilte juist te luid klinkt, en je iets nodig hebt dat je terugbrengt naar je lichaam, naar je adem, naar een gevoel van grond onder je voeten.

Voor de KUTste moeder — en voor iedereen die zich hierin herkent — zijn affirmaties een manier om tegen jezelf te spreken zoals je misschien nooit bent toegesproken: met mildheid, zonder oordeel, zonder haast om iets te fixen. Ze helpen niet om het leven mooier te maken dan het is, maar om aanwezig te blijven bij wat er wél is, zelfs als dat rauw, ingewikkeld of eenzaam voelt.

Door affirmaties hardop te luisteren of zachtjes mee te spreken, krijgt je brein herhaling, krijgt je lichaam veiligheid en krijgt je hart toestemming om even niet sterk te hoeven zijn. Niet om jezelf te veranderen, maar om jezelf toe te laten. En soms is dát precies genoeg.

Tot slot

Affirmaties lossen verdriet, trauma of onzekerheid niet ineens op. Maar soms kunnen zachte woorden wél een klein lichtje zijn op dagen waarop je jezelf even kwijt bent. Een herinnering dat je niet perfect hoeft te zijn om waardevol te zijn. Dat heling vaak begint met de manier waarop je tegen jezelf leert spreken.

Wil je meer lezen over de kracht van affirmaties, zelfliefde en positieve gedachten? Dan dit artikel helpend zijn:

• Healthline over positieve affirmaties en mentale gezondheid

En misschien is dat uiteindelijk waar affirmaties écht over gaan:
niet doen alsof alles goed gaat,
maar jezelf zacht blijven vasthouden
terwijl je groeit, heelt en verder leert ademen.

Het bericht 🌱 Affirmaties verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Expliciet voor de K*Tste moeder
Voor moeders die al te lang sterk zijn geweest.

Soms is er geen ruimte voor grote stappen, diepe processen of lange stiltes, en is alles wat je kunt verdragen een paar ademhalingen, een korte pauze, een moment waarop iemand je helpt herinneren dat je er nog bent — precies daar, midden in de chaos, de leegte of de overprikkeling.

Deze micro-meditaties zijn ontstaan vanuit die realiteit: niet als oplossing, niet als manier om jezelf te verbeteren of rustiger te maken, maar als kleine ankerpunten voor momenten waarop het leven te veel vraagt en je zenuwstelsel simpelweg even steun nodig heeft.

Voor de KUTste moeder — en voor iedereen die zich hierin herkent — zijn deze meditaties geen oefening in ‘goed doen’, maar een oefening in zacht zijn, in jezelf niet verder pushen, maar juist even laten landen wat er al is, zonder oordeel, zonder haast, zonder dat het anders hoeft.

Ze zijn kort omdat lange momenten soms onhaalbaar zijn, en precies dáárom waardevol: je hoeft niets te bereiken, niets los te laten, niets op te lossen — je mag gewoon even ademhalen, luisteren, voelen wat er speelt, en daarna weer verder gaan zoals je kunt.

Zie deze micro-meditaties als kleine rustpunten onderweg, als een stem die naast je komt zitten in plaats van tegenover je, en die je niet vraagt om sterker te zijn, maar je herinnert aan iets veel belangrijkers: je bent hier, je mag bestaan, en dat is genoeg voor dit moment.

Het bericht 🌬️ Micro-meditaties verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Mail jouw recensie

Of lees het boek in het nederlands

Read the book in English

Het bericht 🗣️ Stemmen van lezers verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De KUTste moeder — een boek over liefde, verlies, trauma en menselijkheid

Meer dan alleen een verhaal over moederschap

De KUTste moeder is geen perfect geschreven succesverhaal over opvoeding, herstel of hoe het allemaal uiteindelijk goedkomt. Het is een rauw, persoonlijk en eerlijk boek over moederschap, trauma, ADHD, ouderverstoting, familiepatronen en de zoektocht naar verbinding in een wereld waarin mensen elkaar soms juist het hardst kwijtraken wanneer ze elkaar het meeste nodig hebben.

Wat dit boek bijzonder maakt, is dat het niet probeert om de werkelijkheid mooier te maken dan zij is. De hoofdstukken voelen soms kwetsbaar, soms chaotisch, soms confronterend en dan weer zacht en troostend. Juist daardoor ontstaat er iets wat veel autobiografische boeken missen: menselijkheid. Niet de gepolijste versie van een moeder die alles onder controle heeft, maar een vrouw die probeert te begrijpen hoe zij langzaam veranderde in “de KUTste moeder”, terwijl onder die titel eigenlijk vooral een diep verlangen naar liefde, veiligheid en verbinding schuilgaat.

Een boek over ouderverstoting en levend verlies

Een belangrijk thema binnen De KUTste moeder is ouderverstoting en het zogenaamde ambigu verlies, ook wel “levend verlies” genoemd. Dat is het soort verlies waarbij iemand nog leeft, maar emotioneel en relationeel uit je leven verdwenen is. Vooral bij ouder-kindrelaties kan dit een diep trauma veroorzaken dat vaak moeilijk te begrijpen is voor de buitenwereld.

In het boek wordt niet alleen gekeken naar het verdriet van contactverlies, maar ook naar de lagen daaronder:

• familietrauma,
• hechting,
• schaamte,
• overlevingsmechanismen,
• en de invloed van generaties op elkaar.

Daardoor gaat het verhaal uiteindelijk niet alleen over één moeder of één gezin, maar over iets veel groters: de manier waarop pijn zich soms stilletjes door families heen beweegt totdat iemand besluit het patroon zichtbaar te maken.

ADHD, gevoeligheid en het anders werkende brein

Naast trauma en ouderverstoting speelt ADHD een belangrijke rol binnen het boek. Niet alleen als diagnose, maar als manier van ervaren, voelen en reageren op de wereld. Veel mensen met ADHD herkennen het constante gevoel van overprikkeling, chaos, intensiteit en emotionele gevoeligheid dat moeilijk uit te leggen is aan mensen die het zelf niet ervaren.

Wat De KUTste moeder hierin sterk maakt, is dat het ADHD niet alleen beschrijft als een verzameling symptomen, maar als een complete binnenwereld. Een binnenwereld waarin creativiteit, kwetsbaarheid, associatief denken, overprikkeling en intense liefde vaak naast elkaar bestaan. Daardoor voelt het boek niet klinisch of afstandelijk, maar persoonlijk en herkenbaar voor mensen die zich jarenlang “anders” hebben gevoeld.

Van chaos naar een levensverhaal

Wat ooit begon als losse blogs en rauwe ontladingen op een website, groeide langzaam uit tot een groter geheel. Een verhaal met wortels, verbanden en betekenis. Daardoor voelt De KUTste moeder niet alleen als een autobiografisch boek, maar ook als een vorm van narratieve therapie: het langzaam terugvinden van jezelf door woorden te geven aan ervaringen die jarenlang versnipperd voelden.

Het boek probeert niet om perfecte antwoorden te geven. Het probeert vooral zichtbaar te maken hoe complex mensen zijn, hoeveel lagen er onder gedrag kunnen zitten en hoe liefde en verdriet soms tegelijkertijd kunnen bestaan.

Bakkie troost

Misschien herken je jezelf in delen van dit verhaal. Misschien niet letterlijk, maar wel in het gevoel van zoeken naar verbinding, begrepen willen worden of jezelf langzaam kwijtraken in verwachtingen, trauma of verdriet. Weet dan dat je niet de enige bent. Achter veel stille gezichten schuilen verhalen die nooit volledig verteld worden.

De KUTste moeder gaat uiteindelijk misschien niet alleen over moederschap, maar over iets menselijkers:
de behoefte om gezien te worden zoals je werkelijk bent, inclusief alle scheuren, zachtheid en chaos die daarbij horen.

Download direct

Bestandsgrootte: ±194 MB Het openen kan even duren… maar het is het wachten waard. Lees het boek in 2-pagina weergave — zoals het bedoeld is. Al meer dan 3200 downloads – dankbaar dat mijn verhaal zoveel mensen bereikt.

Het bericht 📖 NL/Het boek De KUTste moeder verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Welkom in het ADHD-Superkrachten brein

Welkom in de wonderlijke wereld van het ADHD-brein. Een brein dat soms functioneert als een kruising tussen een overactieve supercomputer, een creatieve professor en een hond die midden in een serieus gesprek ineens denkt: “HÉ KIJK EEN VLINDER!” Voor buitenstaanders kan dat chaotisch lijken, maar veel mensen met ADHD herkennen dat hun brein tegelijkertijd ook iets bijzonders doet. Het maakt onverwachte verbindingen, denkt sneller dan gesprekken kunnen volgen en springt moeiteloos van idee naar idee alsof alles tegelijkertijd belangrijk én interessant is.

Hoewel ADHD vaak wordt beschreven vanuit problemen zoals concentratieverlies, impulsiviteit of chaos, groeit er de laatste jaren ook meer aandacht voor de sterke kanten van neurodiversiteit. Meer hierover lees je via ADDitude Magazine over ADHD en sterke eigenschappen. Want eerlijk is eerlijk: leven met ADHD kan uitputtend zijn, maar het levert soms ook eigenschappen op waar geen enkele productiviteitscoach tegenop kan.

Superkracht: Hyperfocus: de mysterieuze laserstraal

Onder normale omstandigheden schiet de aandacht van een ADHD’er vaak alle kanten op. Gedachten springen van onderwerp naar onderwerp en de buitenwereld voelt soms alsof er twintig radiozenders tegelijk aanstaan. Maar wanneer hyperfocus toeslaat, verandert alles. Dan lijkt het alsof het brein ineens één gigantische laserstraal wordt die volledig opgaat in één taak, idee of fascinatie.

Mensen met ADHD kunnen tijdens zo’n hyperfocus urenlang werken zonder honger, tijd of vermoeidheid op te merken. Ineens worden projecten afgemaakt die weken waren blijven liggen en verdwijnen alle prikkels naar de achtergrond. Het bijzondere is alleen dat niemand precies weet wanneer deze functie actief wordt. Hyperfocus voelt een beetje als een mysterieuze superkracht met een eigen wil. Je kunt hem niet plannen, maar wanneer hij verschijnt, voelt het alsof je tijdelijk toegang krijgt tot een verborgen niveau van concentratie.

Superkracht: De kunst van georganiseerde chaos

Veel mensen met ADHD leven in wat voor anderen complete chaos lijkt, maar die chaos bevat vaak een vreemd soort logica. Sleutels belanden in de koelkast, brieven verdwijnen tussen boeken en telefoons blijken ineens al die tijd gewoon in de hand te zitten. Toch weten veel ADHD’ers uiteindelijk precies waar dingen ongeveer zouden kunnen liggen. Het brein werkt minder lineair en meer associatief, waardoor herinneringen gekoppeld raken aan emoties, beelden en spontane ingevingen.

Voor buitenstaanders ziet dat er misschien rommelig uit, maar voor iemand met ADHD bestaat er vaak wel degelijk een systeem. Stapels worden geheugensteuntjes. Losse objecten worden visuele herinneringen aan taken die nog moeten gebeuren. Wat anderen rommel noemen, voelt voor veel ADHD’ers als een soort externe harde schijf van het brein.

Superkracht: Een brein met twintig tabbladen tegelijk

Waar sommige mensen één gedachte tegelijk lijken te volgen, voelt een ADHD-brein vaak alsof er voortdurend meerdere tabbladen tegelijk openstaan. Er draaien ideeën, herinneringen, plannen, zorgen, muziekfragmenten en spontane ingevingen door elkaar heen. Dat kan vermoeiend zijn, maar het zorgt ook voor creativiteit en snelle associaties.

Juist daardoor bedenken veel mensen met ADHD onverwachte oplossingen of originele ideeën waar anderen niet meteen aan denken. Het brein maakt razendsnel verbindingen tussen onderwerpen die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Meer over creativiteit en ADHD lees je via Psychology Today over ADHD en creativiteit.

Soms voelt het druk in het hoofd, maar juist in die mentale wirwar ontstaan vaak humor, creativiteit en innovatie.

Superkracht: De mythe van “morgen begin ik echt”

Een andere bekende ADHD-superkracht is de bijna magische overtuiging dat morgen alles anders wordt. Morgen begint eindelijk dat project. Morgen wordt het huis opgeruimd. Morgen ontstaat structuur, rust en overzicht. Veel mensen met ADHD herkennen dat optimistische gevoel waarin de toekomst altijd nét iets georganiseerder lijkt dan het heden.

Misschien is dat frustrerend, maar ergens zit er ook iets hoopvols in. Want ondanks alle chaos blijft het ADHD-brein geloven in mogelijkheden, nieuwe ideeën en frisse starts. Dat voortdurende optimisme zorgt ervoor dat veel mensen met ADHD blijven proberen, opnieuw beginnen en zichzelf telkens weer opnieuw uitvinden.

Superkracht: Creativiteit, empathie en intens leven

ADHD draait niet alleen om afleiding of chaos. Veel mensen met ADHD voelen emoties intens, pikken subtiele signalen op en reageren sterk op sfeer, energie en menselijke dynamiek. Het zenuwstelsel staat vaak continu “aan”, waardoor veel ADHD’ers gevoelig zijn voor stemmingen, spanningen en veranderingen in hun omgeving.

Daarnaast denken veel mensen met ADHD niet lineair, maar juist breed, creatief en associatief. Ideeën ontstaan niet in rechte lijnen, maar in spiralen, zijpaden en onverwachte sprongen. Dat maakt het leven soms vermoeiend, maar het brengt ook kleur, humor, creativiteit en originaliteit met zich mee.

Bakkie troost

ADHD kan chaotisch zijn. Soms vermoeiend, frustrerend of overweldigend. Maar tussen alle vergeten sleutels, onafgemaakte projecten en stapels papier schuilt vaak ook iets moois: een brein dat intens leeft, diep voelt en voortdurend nieuwe verbindingen maakt.

Misschien hoef je niet altijd “normaler” te worden om waardevol te zijn. Misschien mag je soms ook glimlachen om de chaos, terwijl je langzaam leert zien dat jouw manier van denken niet alleen lastig is, maar soms ook verrassend briljant.

Neem mee wat bij je past

Niet alles hoeft voor iedereen te zijn. Raakte dit blog iets in jou, dan kun je het bijbehorende losse blaadje downloaden en toevoegen aan jouw eigen Losse Blaadjes Map.

Stop in:
Jouw Losse Blaadjes Map
Download schema: ADHD superkrachten van KUTstemoeder

Het bericht ⭐ ADHD-superkrachten die niemand bestelt, maar wél krijgt verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De dochter raakt op haar beurt verstrikt in ongezonde vriendschappen. De afstand tot haar moeder groeit langzaam. Zonder duidelijk moment glijdt de relatie richting een onvermijdelijke breuk.

De stijl is eerlijk en onverbloemd, de sfeer intens. Ondanks het zware thema leest het boek als een pageturner: schrijnend, maar meeslepend tot het eind.

Het bericht Anna Kock verscheen eerst op De KUTste Moeder.

2. Het afkicken – de bitters van gemis
Zoals je soms verlangt naar zoetigheid bij de koffie, zo kan je hart ineens terughunkeren. Maar dit is geen liefde die je mist – het is het patroon. En elke keer dat je géén slok neemt van dat vergif, word je sterker.

3. De tranen die stromen – Rouw & boosheid
Tranen vallen soms net als suikerklontjes in je kopje. Het maakt de smaak anders, maar ook zachter. Je rouwt niet alleen om hem, maar vooral om wat je nooit gekregen hebt. Laat het toe – dit is heling.

4. Het wakker worden – Inzicht & herkenning
Langzaam zie je: het lag niet aan mij. Je begint patronen te herkennen, gaslighting te doorzien, en je voelt dat je niet gek was, maar misbruikt. Dit is je ontwaken.

5. De melk erbij – Zelfbeeld herstellen
Je begint jezelf weer te zien. Wat jij leuk vindt, waar jij van geniet, wat jóuw smaak is. Het kopje wordt lichter en zachter, net zoals je blik op jezelf.

6. De nageniet-slok – Vrijheid & betekenis
Er komt een moment dat je het kopje leeg drinkt en denkt: dit hoofdstuk is klaar. Je voelt je vrijer, wijzer, steviger. En je weet: mijn kracht en mijn hart zijn niet kapot – ze zijn gegroeid.

Elk kopje kan anders smaken. Soms bitter, soms zoet, soms tranen, soms lachen. Maar weet dit: elke slok brengt je dichter bij jezelf, en daar gaat het om.

Belangrijk: deze fasen lopen niet altijd lineair. Soms ben je een paar dagen sterk (fase 6), en val je daarna ineens terug in verdriet (fase 3). Dat is normaal – herstel gaat in golven.

Het bericht 🎭 De Reis na een Narcistische Relatie verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Emotionele manipulatie
Bewustwording: Als iemand je schuldgevoel geeft of zich voordoet als slachtoffer, vraag jezelf: “Is dit mijn verantwoordelijkheid, of schuift de ander iets bij mij af?” Jij hoeft geen last te dragen die niet van jou is.

Gaslighting
Bewustwording: Twijfel je aan je geheugen of gevoel? Schrijf gebeurtenissen op, vertrouw je eigen waarneming. Je hoeft niet te discussiëren over je waarheid – jouw gevoel is echt.

Isolatie
Bewustwording: Een gezonde liefde moedigt je vriendschappen en familiebanden aan. Als iemand je losweekt van je netwerk, herinner jezelf: “Ik mag steun hebben buiten deze relatie.”

Financiële controle
Bewustwording: Vrijheid betekent ook zeggenschap over je eigen geld. Als iemand je beperkt of controleert, stel jezelf de vraag: “Mag ik nog autonoom keuzes maken?” Een partner hoort je kracht te vergroten, niet te beknotten.

Micromanagen van je dagelijks leven
Bewustwording: Jij bepaalt hoe je je kleedt, spreekt en beweegt. Let op: liefde geeft ruimte, geen regels. Als iemand voortdurend kritiek heeft, vraag je af: “Word ik kleiner of juist groter door deze liefde?”

Hot-and-cold gedrag
Bewustwording: Constante verwarring is geen liefde. Echte liefde voelt stabiel, veilig en warm. Als je voortdurend hun goedkeuring moet najagen, sta dan stil: “Waarom moet ik dit applaus steeds verdienen?”

Dreigen en intimideren
Bewustwording: Angst hoort niet in liefde thuis. Dreigt iemand met boosheid, stilte of verlies van liefde, herinner jezelf: “Mijn waarde hangt niet af van hun goedkeuring.”

Slotbakkie:
Elke keer dat je dit leest, neem een slokje troost in gedachten: jij hebt de regie, jij hebt de keuze, en jij bent het waard om liefgehad te worden zonder voorwaarden.

Meer lezen over narcisme, gaslighting en traumabinding

Narcisme en emotionele manipulatie kunnen diepe sporen achterlaten in iemands zelfbeeld, grenzen en gevoel van veiligheid. Vooral vormen van manipulatie zoals gaslighting zorgen ervoor dat mensen langzaam aan zichzelf gaan twijfelen. Veel slachtoffers beschrijven hoe zij zichzelf stukje bij beetje kwijt begonnen te raken binnen de relatie.

Wil je meer lezen over narcisme, gaslighting, traumabinding en emotioneel herstel? Dan kunnen deze artikelen en informatiebronnen helpend zijn:

• Psyned over gaslighting en emotionele manipulatie
• Psychologie Magazine over gaslighting herkennen
• Slachtofferwijzer over gaslighting en psychisch misbruik
• Sterk Huis over hulp bij gaslighting
• De Authentieke Vrouw over traumabinding en narcisme

Soms begint herstel niet met alles begrijpen, maar met het moment waarop je beseft:

“Ik ben niet gek. Ik ben langzaam mezelf kwijtgeraakt.”

Het bericht 🛡 jezelf wapenen tegen narcisme verscheen eerst op De KUTste Moeder.