Ik liep van de week naar huis met een hoofd vol vragen. Eigenlijk loop ik al twaalf jaar met dezelfde vraag rond. Hoe kan het dat iemand die ooit letterlijk in jouw buik heeft gewoond op een dag zo ver weg kan voelen dat iedere stap naar elkaar toe onmogelijk lijkt?

Vervreemding vind ik misschien wel één van de verdrietigste woorden die er bestaan. Niet omdat het hard klinkt, maar juist omdat het zo stil is. Ruzie maakt lawaai. Verdriet huilt. Woede schreeuwt. Vervreemding zegt helemaal niets. Die trekt zich langzaam terug, zonder dat je precies kunt aanwijzen wanneer het begon. Opeens merk je dat je niet meer automatisch belt, niet meer weet of een bericht welkom is, gaat twijfelen of je nog wel moeder bent wanneer de ander jou niet langer als moeder lijkt te zien. Dat doet iets met een mens wat bijna niet uit te leggen is.

Mensen vragen weleens waarom je na zoveel jaren niet gewoon verder gaat met je leven. Dat is eigenlijk een bijzondere vraag. Niemand vraagt aan een boom waarom die na een zware storm nog steeds een scheve tak heeft. Die boom groeit gewoon verder. Ieder voorjaar verschijnen er nieuwe bladeren, ieder seizoen verandert er iets en van een afstand lijkt het zelfs alsof de storm allang vergeten is. Toch blijft die ene tak onderdeel van de boom. Niet omdat hij weigert verder te groeien, maar omdat groeien niet betekent dat alles weer wordt zoals het was.

Zo voelt vervreemding voor mij ook.

Aan de buitenkant lijkt het leven gewoon door te gaan. Ik ontmoet mensen die mij lief zijn, geniet van gesprekken, wandelingen, een middag in de zon of een verhaal dat eindelijk de woorden vindt waar ik al zo lang naar zocht. Er wordt gelachen, gekookt, gewerkt en geleefd. Wie mij vluchtig ontmoet, ziet waarschijnlijk niet meer dan een vrouw die haar leven weer aardig op orde heeft. Toch reist er al die jaren iets met mij mee wat voor anderen onzichtbaar blijft.

Pas veel later ontdekte ik dat vervreemding niet alleen gaat over het missen van iemand. Ze kruipt langzaam onder je huid en nestelt zich op een plek waar je haar nooit had verwacht. Niet in de relatie met de ander, maar in de relatie met jezelf.

Jarenlang dacht ik dat mijn verdriet vooral werd veroorzaakt door de afstand tussen mijn dochter en mij. Ik verlangde naar een telefoontje, een kop koffie, een spontaan berichtje of een wandeling samen. Mijn blik bleef voortdurend gericht op wat verdwenen was. Achteraf begrijp ik dat ik daardoor iets veel belangrijkers over het hoofd zag.

Heel langzaam begon ik namelijk ook de verbinding met mijzelf te verliezen.

Dat klinkt misschien vreemd. Ik bleef gewoon dezelfde vrouw. Ik stond op, deed boodschappen, werkte aan mijn website, sprak af met mensen die mij lief zijn, schreef blogs, lachte, huilde, leefde. Aan de buitenkant veranderde er niet zoveel. Vanbinnen gebeurde iets wat ik jarenlang niet onder woorden kon brengen. Ik wist niet meer wie ik was zonder mijn moederschap zoals ik dat had gekend.

Die gedachte overviel mij niet op één grote dramatische dag. Ze sloop mijn leven binnen. Heel stilletjes. Iedere keer wanneer een bericht onbeantwoord bleef, wanneer ik weer twijfelde of ik wel moest bellen, wanneer ik een verjaardag voorbereidde zonder te weten of iemand zou komen, schoof er ongemerkt een klein stukje van mijn vanzelfsprekendheid weg. Tot ik op een dag ontdekte dat ik niet alleen nadacht over mijn dochter, maar ook voortdurend over mijzelf. Was ik werkelijk zo’n slechte moeder? Had ik zoveel fouten gemaakt?

Waarom leek iedereen mij wel los te kunnen laten, terwijl ik bleef vasthouden?

Die vragen hielden mij niet alleen overdag bezig. Ze kropen mee de nacht in. Er zijn nachten geweest waarin ik mijzelf letterlijk in slaap huilde. Niet omdat ik medelijden met mijzelf had, maar omdat mijn hoofd maar bleef zoeken naar een verklaring. Ik draaide gesprekken duizend keer terug. Zocht naar woorden die ik anders had kunnen kiezen. Naar momenten waarop ik links had moeten gaan in plaats van rechts. Alsof er ergens één kruispunt bestond waarop alles nog voorkomen had kunnen worden.

Dat is wel de wreedste kant van vervreemding. Ze maakt van een moeder langzaam haar eigen rechter. Zonder rechtbank. Zonder bewijs. Zonder dat iemand nog iets hoeft te zeggen, ontstaan de aanklachten vanzelf in je eigen hoofd. Ik ondekte dat ik niet alleen rouwde om mijn dochter. Ik rouwde ook om de moeder die ik dacht te zijn.

Dat inzicht kwam niet ineens. Het heeft mij jaren gekost. Jaren waarin ik mijzelf steeds opnieuw probeerde uit te leggen. Jaren waarin ik dacht dat ik harder mijn best moest doen, zachter moest praten, meer begrip moest tonen, vaker sorry moest zeggen. Alsof de sleutel naar herstel ergens buiten mij lag en ik hem alleen nog hoefde te vinden. Achteraf zie ik hoe uitgeput ik daarvan ben geraakt.

Wanneer je jarenlang probeert een relatie te herstellen die steeds verder uit je handen glijdt, ga je vanzelf geloven dat jij degene bent die voortdurend moet veranderen. Iedere afwijzing voelt als een uitnodiging om nóg beter je best te doen. Nog vriendelijker. Nog geduldiger. Nog begripvoller. Tot je op een dag nauwelijks meer weet waar de ander ophoudt en jijzelf begint.

Daar begon ik mijzelf langzaam kwijt te raken. Niet omdat mijn dochter mij niet meer zag, maar omdat ik mijzelf alleen nog probeerde te bekijken door haar ogen. Wanneer zij mij niet meer als een goede moeder kon zien, begon ik te geloven dat ik dat ook niet was.

Die gedachte heeft mij jarenlang achtervolgd. Tot ik de afgelopen tijd iets begon te begrijpen wat ik eerder nooit had durven denken.

Ik denk nu dat als ik alles opnieuw had moeten doen, ik opnieuw grenzen had gesteld. Ik had opnieuw geprobeerd mijn kinderen op te voeden. Ik had opnieuw ingegrepen wanneer ik dacht dat iets niet goed voor hen was. Ik had opnieuw fouten gemaakt. Ik had opnieuw mijn excuses aangeboden wanneer dat nodig was. Ik had opnieuw geprobeerd liefde te laten zien, ook wanneer dat niet altijd op de juiste manier lukte.

Niet omdat ik de perfecte moeder ben. Maar omdat ik hun moeder ben. Dat is iets heel anders.

Ik denk dat iedere ouder achteraf dingen anders zou willen doen. Dat geldt ook voor mij. Met de kennis van nu zou ik sommige gesprekken anders voeren, eerder luisteren, later reageren of woorden kiezen die zachter landen. Toch geloof ik niet meer dat mijn moederschap één grote vergissing is geweest. Dat geloof heb ik jarenlang met mij meegedragen. Vandaag leg ik het voorzichtig naast mij neer.

Ook ouders worden onderweg opnieuw geboren. Niet als moeder of vader van een klein kind, maar als ouder van een volwassen kind. Een ouder die moet leren leven met een liefde die niet altijd meer vanzelfsprekend een plek krijgt in het dagelijks leven.

Ik heb lang gedacht dat herstellen betekende dat mijn dochter ooit weer zou terugkomen. Dat was jarenlang mijn stip aan de horizon. Pas toen ik langzaam begon te begrijpen dat ik daar geen invloed op had, gebeurde er iets onverwachts. Mijn leven had al die tijd niet stilgestaan. Ik zag het alleen niet.

Tijdens wandelingen kwamen woorden terug. Verhalen die jarenlang ergens diep vanbinnen hadden gewacht, wilden ineens verteld worden. Eerst aarzelend, daarna steeds vaker. Zonder dat ik het doorhad, zette ik niet alleen gedachten op papier, maar vond ik ook de weg terug naar mijzelf. Achteraf denk ik dat schrijven nooit mijn doel is geweest. Het werd mijn manier van ademhalen. Niet omdat iedere blog de pijn kleiner maakte, maar omdat iedere zin mij eraan herinnerde dat ik meer was dan alleen een moeder die haar dochter miste.

Ik was ook de vrouw die stil kon blijven staan bij een oude boom. Die ontroerd raakte door het eerste groen in de lente. Die kon glimlachen om een eekhoorn die een kastanje verstopt zonder te weten dat daar ooit een boom uit zal groeien. Die uren kon zoeken naar precies dat ene woord waardoor een verhaal eindelijk begon te leven.

Verdriet doet iets bijzonders. Het neemt niet alleen iets weg. Het maakt ook ruimte. Die ruimte voelt in het begin leeg, koud en onveilig. Je wilt haar zo snel mogelijk weer vullen met antwoorden, verklaringen of herstel. Pas veel later ontdekte ik dat die leegte ook vruchtbare grond kan zijn. Niet omdat verdriet mooi is. Verdriet blijft verdriet. Wel omdat juist daar iets nieuws kan ontstaan. Geen vervanging. Liefde laat zich niet vervangen.Wel een andere vorm.

Ik ontdekte dat verhalen hetzelfde doen als bomen. Ze groeien langzaam. Ze laten zich niet opjagen. Ze wortelen eerst diep voordat iemand ziet wat er boven de grond gebeurt. Iedere blog werd een wortel. Ieder kinderboek een jonge tak. Iedere wandeling een nieuw seizoen. Zonder dat ik het doorhad, groeide er iets wat veel groter was dan een website.

Ik bouwde een plek waar verdriet niet hoefde te worden opgelost. Waar boosheid naast liefde mocht bestaan. Waar ADHD naast verwondering mocht lopen. Waar ouderverstoting, verlies, hoop, kinderboeken, blogs, een boom met een rugzak, een oude eik of een klein roodborstje allemaal deel uitmaakten van hetzelfde landschap. Op een dag besefte ik dat ik niet alleen verhalen had geschreven. Ik had een wereld gebouwd.

Verhalenlandt.

Vervreemding heeft mij jarenlang laten geloven dat liefde alleen kon bestaan wanneer die werd beantwoord. Dat een moeder pas moeder bleef wanneer haar kind haar nog nodig had. Dat verbinding iets was wat je alleen samen kon maken. Vandaag kijk ik daar anders naar.

Liefde laat zich niet meten in telefoontjes, berichten of verjaardagen. Ze verdwijnt ook niet omdat iemand zwijgt. Ze verandert alleen van vorm. Dat maakt haar niet minder pijnlijk. Integendeel. Juist omdat die liefde blijft bestaan, terwijl de verbinding ontbreekt, ontstaat de leegte waar zoveel ouders mee leren leven.

Ik weet niet hoe mijn verhaal verder zal gaan. Ik weet niet of mijn dochter ooit weer voor mijn deur zal staan. Ik weet niet of er opnieuw kopjes koffie worden gedronken of wandelingen worden gemaakt. Die vragen hebben mij jarenlang gevangen gehouden. Ze bepaalden bijna iedere dag hoe ik mij voelde. Tot ik ontdekte dat mijn leven niet langer kon wachten op een antwoord dat misschien nooit zou komen.

Dat betekent niet dat ik de hoop heb opgegeven. Hoop is iets anders geworden. Hoop betekent voor mij niet langer dat alles weer wordt zoals vroeger. Hoop betekent dat ik mijzelf niet opnieuw verlies, wat de toekomst ook brengt. Dat ik blijf wandelen. Blijf schrijven. Blijf kijken naar bomen die ieder voorjaar opnieuw uitlopen, ook wanneer een oude tak voor altijd scheef blijft staan.

Misschien is dat wel wat een boom mij al die jaren probeerde te leren. Niet iedere wond verdwijnt. Niet iedere tak groeit recht. Niet ieder afscheid krijgt een antwoord. Toch blijft een boom wortelen. Toch blijft hij groeien. Toch geeft hij schaduw aan mensen die onder zijn takken komen zitten.

Ik denk dat mensen daar helemaal niet zoveel van verschillen. Liefde verdwijnt niet altijd. Verbinding wel. Juist daar ontstaat de leegte. Niet omdat er geen liefde meer is, maar omdat die liefde nergens meer kan landen.

Daarom bouwde ik Verhalenlandt.