Deze begrippen helpen ons te begrijpen dat niet alleen een kind wordt geboren, maar ook een nieuwe versie van een volwassene. Een ouderrol ontstaat niet vanzelf. Net als een kind groeit, groeit een ouder mee.

Tegelijk voelen deze woorden voor sommige gezinnen te beperkt. Niet ieder kind groeit op bij een moeder en een vader. Er zijn adoptieouders, pleegouders, bonusouders, twee moeders, twee vaders en volwassenen die een kind liefdevol opnemen in hun hart zonder biologische band.

Daarom gebruik ik op deze website ook de bredere term:

De geboorte van een ouder

De geboorte van een ouder gaat niet over geslacht, maar over de innerlijke verandering die ontstaat wanneer je verantwoordelijkheid gaat dragen voor een kind. Het gaat over liefde, twijfel, groei, bescherming, loslaten, verbinding en de wens om iets waardevols door te geven.

Matrescence en patrescence zijn takken van dezelfde boom. De wortel blijft hetzelfde: Wanneer een kind wordt geboren, wordt ook een ouder geboren.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema geboorte van een ouder

Het bericht 🚼 De geboorte van een ouder verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Op het eerste gezicht lijkt het verhaal vrij eenvoudig. Agneta is een vrouw van middelbare leeftijd die vastloopt in haar leven. Haar kinderen zijn uitgevlogen, haar huwelijk voelt leeg, haar dagen lijken steeds meer op elkaar. Wanneer zij besluit naar Frankrijk te vertrekken voor een nieuwe start, verwacht je bijna een luchtige film over avontuur, zelfontdekking of een late romance. Wat volgt blijkt echter veel gelaagder. Juist de ontmoeting met de oudere homoseksuele man voor wie zij moet zorgen, gaf deze film voor mij een emotionele diepte die ik niet had zien aankomen.

Wat mij zo raakte, was dat er tussen deze twee mensen langzaam iets ontstaat wat veel verder gaat dan vriendschap alleen. Onder de humor, de irritaties, de scherpe opmerkingen, de misverstanden en de soms ongemakkelijke momenten groeit een verbinding die nergens geforceerd voelt. Het zijn twee mensen die op hun eigen manier iets zijn kwijtgeraakt. Twee mensen die door de buitenwereld steeds minder lijken te worden gezien. Twee mensen die zich hebben aangepast aan de rollen die het leven hen heeft gegeven, terwijl er ergens diep vanbinnen nog steeds een mens zit die verlangt naar oprechte verbinding.

Tijdens het kijken voelde ik steeds sterker dat deze film eigenlijk niet gaat over Frankrijk. Ook niet over ouder worden. Zelfs niet over liefde in de traditionele betekenis van het woord. Voor mij gaat deze film over herkenning. Over wat er gebeurt wanneer iemand verder kijkt dan de rol die je vervult. Wanneer iemand niet kijkt naar de moeder, de echtgenote, de oudere man, de verzorger of de patiënt, maar simpelweg naar de mens daarachter.

Misschien was dat wel de reden waarom deze film mij zo diep ontroerde. Agneta wordt gezien. Niet om wat zij doet. Niet om wat zij betekent voor anderen. Niet om haar functie binnen een gezin. Gewoon als mens. Tegelijkertijd gebeurt precies hetzelfde bij de man voor wie zij zorgt. Ook hij wordt niet langer bekeken als een oudere man die hulp nodig heeft. Hij wordt gezien in zijn verlangens, zijn kwetsbaarheid, zijn humor, zijn verdriet, zijn geschiedenis. Juist daardoor ontstaat er iets wat zeldzaam voelt. Niet omdat één van hen de ander redt, maar omdat zij elkaar werkelijk ontmoeten.

Terwijl ik keek, moest ik regelmatig denken aan de seizoenen van het leven waar ik eerder over schreef. Onze maatschappij lijkt soms vooral aandacht te hebben voor de lente en de zomer. Voor jong zijn, verliefd worden, kinderen krijgen, carrières opbouwen, dromen najagen. Alsof de belangrijkste hoofdstukken van een mensenleven zich vooral aan het begin afspelen. Deze film vertelt iets heel anders. Deze film laat zien dat groei geen leeftijd kent. Dat verbinding geen leeftijd kent. Dat liefde geen leeftijd kent. Dat betekenis geen leeftijd kent. Dat er zelfs op momenten waarop je denkt dat het grootste deel van je verhaal al geschreven is, nog onverwachte ontmoetingen kunnen plaatsvinden die iets in beweging zetten wat jarenlang heeft gesluimerd.

Wat uiteindelijk bij mij bleef hangen, was niet de romantiek, niet het Franse landschap, niet de humor of de gebeurtenissen op zich. Wat bleef hangen was het besef dat ieder mens verlangt naar hetzelfde. We willen gezien worden. Niet om wat we presteren. Niet om de rol die we vervullen. Niet om wat we betekenen voor anderen. We willen gezien worden zoals we zijn. Misschien is dat wel de reden waarom deze film zoveel emoties bij mij losmaakte. Omdat zij laat zien dat het nooit te laat is voor een echte ontmoeting. Nooit te laat om jezelf opnieuw te ontdekken. Nooit te laat om een ander werkelijk te zien.

Dat zijn vaak de momenten waarop iets in ons zachtjes begint te helen.

Een prachtige, ontroerende film over zichtbaarheid, menselijkheid, verbinding en de bijzondere kracht van werkelijk gezien worden.

Het bericht 🍿 Je m’appelle Agneta: de schoonheid van gezien worden verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Laatst heb ik geschreven over matrescence. Het proces waarbij een vrouw niet alleen een kind ter wereld brengt, maar tegelijkertijd zelf opnieuw geboren wordt als moeder. Dat begrip raakte mij diep omdat het woorden gaf aan iets wat veel vrouwen voelen, terwijl er relatief weinig over gesproken wordt. Tot mijn verrassing ontdekte ik dat er ook een mannelijke tegenhanger bestaat.

Patrescence beschrijft de innerlijke overgang van man naar vader.

Op het eerste gezicht lijkt dat bijna vanzelfsprekend. Natuurlijk wordt een man vader wanneer er een kind geboren wordt. Toch schuilt daar een belangrijk verschil tussen een gebeurtenis op papier en een gebeurtenis van binnen. Een geboorteakte maakt iemand juridisch vader. Patrescence gaat over iets anders. Het gaat over de psychologische, emotionele, relationele en existentiële veranderingen die plaatsvinden wanneer een man zich langzaam begint te verhouden tot zijn nieuwe rol als vader.

Wat mij direct opviel, is hoe weinig aandacht daar vaak voor bestaat. Wanneer een baby geboren wordt, gaat vrijwel alle aandacht naar het kindje. Terecht natuurlijk. Daarnaast is er gelukkig steeds meer aandacht voor de moeder. Voor haar herstel. Voor haar emoties. Voor haar overgang naar het moederschap. De vader bevindt zich daardoor soms op een opmerkelijke plek. Hij staat dichtbij het centrum van de gebeurtenis, terwijl zijn eigen innerlijke verandering vaak grotendeels buiten beeld blijft.

Juist daarom vind ik het woord patrescence zo interessant. Niet omdat ieder mens hetzelfde ervaart. Niet omdat iedere vader dezelfde weg aflegt. Wel omdat het erkent dat er ook bij mannen iets geboren wordt op de dag dat een kind verschijnt.

Niet alleen een baby. Niet alleen een gezin. Ook een vader. Dat besef alleen al voelt voor mij als een onderwerp dat het waard is om verder te onderzoeken.

Op de dag dat een baby wordt geboren, wordt ook een vader geboren

Wanneer een baby geboren wordt, verandert er iets wat voor iedereen zichtbaar is. Er verschijnt een nieuw mensje in de wereld. Familie komt op bezoek, kaartjes vallen op de deurmat, foto’s worden gedeeld, namen worden uitgesproken. Vrijwel alle aandacht gaat vanzelfsprekend naar het kleine wonder dat zojuist is verschenen. Daarnaast is er gelukkig steeds meer aandacht voor de moeder. Voor haar herstel, haar emoties, haar lichaam, haar overgang naar het moederschap. Toch gebeurt er op datzelfde moment nog iets anders. Iets waarvoor geen geboortekaartje wordt verstuurd. Iets waarvoor zelden bloemen worden bezorgd. Iets wat vaak grotendeels buiten beeld blijft. Op de dag dat een baby wordt geboren, wordt ook een vader geboren.

Dat klinkt op het eerste gezicht als een eenvoudige uitspraak, maar hoe langer ik erover nadenk, hoe bijzonderder ik haar vind. Niemand verwacht van een pasgeboren baby dat hij direct begrijpt hoe de wereld werkt. Niemand verwacht dat een baby meteen weet wie hij is of welke plaats hij in het leven zal innemen. Iedereen begrijpt dat groeien tijd kost. Ontwikkelen kost tijd. Leren kost tijd. Op een vreemde manier lijken we bij vaders soms iets anders te verwachten. Alsof het moment waarop een kind geboren wordt automatisch samenvalt met het moment waarop een man volledig vader is geworden. Alsof alle antwoorden ineens beschikbaar zouden moeten zijn. Alsof liefde, geduld, bescherming, zorgzaamheid, wijsheid, verantwoordelijkheid vanzelf verschijnen zodra een baby voor het eerst in zijn armen ligt.

De werkelijkheid blijkt vaak veel menselijker. Veel vaders beschrijven een mengeling van gevoelens die soms nauwelijks naast elkaar lijken te passen. Er is liefde. Er is trots. Er is verwondering. Er is geluk. Tegelijkertijd kan er onzekerheid zijn over de toekomst, twijfel over het eigen kunnen, angst om tekort te schieten, vermoeidheid door gebroken nachten, een groeiend besef dat het leven vanaf vandaag nooit meer helemaal hetzelfde zal zijn. Juist dat laatste raakt mij. Een baby wordt geboren in één dag. Een vader niet.

Een vader ontstaat langzaam. Hij ontstaat in de eerste nachten waarin slaap plaatsmaakt voor zorg. Hij ontstaat wanneer hij een huilende baby probeert te troosten terwijl hij zelf nog zoekende is. Hij ontstaat tijdens de eerste wandeling met de kinderwagen, tijdens de eerste keer dat hij merkt dat een klein mensje volledig op hem vertrouwt, tijdens de momenten waarop hij fouten maakt, twijfelt, opnieuw probeert, groeit. Vader worden blijkt veel minder een gebeurtenis te zijn dan een proces. Een innerlijke geboorte die zich niet voltrekt in uren of dagen, maar vaak in maanden of jaren.

Wat mij opvalt, is dat veel mannen hun eigen overgang nauwelijks herkennen als een overgang. Niet omdat er niets gebeurt, maar omdat er zo weinig woorden voor bestaan. Wanneer een vrouw vertelt dat zij zichzelf soms niet meer herkent sinds zij moeder is geworden, ontstaat daar gelukkig steeds meer begrip voor. Bij mannen blijft dat gesprek vaak achterwege. Terwijl ook zij geconfronteerd kunnen worden met vragen die veel dieper gaan dan de praktische kant van het ouderschap. Wie ben ik nu? Welke vader wil ik zijn? Wat neem ik mee uit mijn eigen jeugd? Welke waarden wil ik doorgeven? Wat wil ik juist anders doen? Dat zijn geen vragen over luiers, flesjes of kinderwagens. Dat zijn vragen over identiteit, betekenis, verantwoordelijkheid, liefde.

Patrescence laat zien dat vader worden niet alleen draait om zorgen voor een kind. Het gaat ook over het opnieuw vormgeven van jezelf. Dat raakt mij misschien nog wel het meest aan dit begrip. Niet omdat vaders precies hetzelfde meemaken als moeders. Hun ervaringen verschillen. Hun lichaam vertelt een ander verhaal. Hun weg kent andere uitdagingen. Toch herken ik dezelfde onderliggende beweging. Op de dag dat een kind geboren wordt, verschijnt niet alleen nieuw leven in de wereld. Er ontstaat ook een nieuwe versie van de man die dat kind in zijn armen houdt. Een versie die nog moet groeien, nog moet leren, nog moet ontdekken wie hij is geworden.

Misschien is dat uiteindelijk de kern van patrescence. Niet dat een man vader wordt op papier. Niet dat zijn naam ergens wordt geregistreerd. Niet dat de buitenwereld hem vanaf vandaag vader noemt. De werkelijke geboorte vindt van binnen plaats. Langzaam. Stap voor stap. Liefdevol. Onzeker. Menselijk. Net zoals iedere vader vóór hem die weg ooit heeft moeten afleggen.

Patrescence: wat veel vaders voelen maar zelden uitspreken

Wanneer er een kind geboren wordt, verandert er vaak meer dan zichtbaar is aan de buitenkant. Natuurlijk verandert het dagelijkse leven. De nachten worden korter. Het ritme verschuift. De agenda krijgt een andere vorm. Toch speelt een groot deel van de verandering zich af op een plek die voor anderen nauwelijks zichtbaar is. Binnenin.

Wat mij opvalt wanneer ik verhalen van vaders lees of hoor, is dat veel van hen gevoelens beschrijven waar zelden openlijk over gesproken wordt. Niet omdat zij die gevoelens niet hebben, maar omdat er vaak weinig ruimte lijkt te bestaan om ze uit te spreken. De aandacht gaat begrijpelijkerwijs naar de baby. Daarnaast krijgt de moeder steeds meer erkenning voor haar herstel, haar emoties, haar overgang naar het moederschap. Daardoor kan een vader zich soms in een merkwaardige positie bevinden. Hij maakt deel uit van één van de grootste veranderingen in zijn leven, terwijl zijn eigen binnenwereld grotendeels onzichtbaar blijft.

Veel vaders beschrijven een diep gevoel van liefde zodra zij hun kind voor het eerst zien. Tegelijkertijd vertellen zij over onzekerheid. Over de vraag of zij dit wel kunnen. Over de verantwoordelijkheid die ineens voelbaar wordt. Over het besef dat vanaf vandaag iemand volledig afhankelijk is van hun aanwezigheid, hun keuzes, hun bescherming. Dat kan prachtig voelen. Dat kan ook overweldigend voelen. Vaak allebei tegelijk.

Juist die combinatie raakt mij. In onze cultuur bestaat soms het beeld dat liefde alle andere gevoelens zou moeten verdringen. Alsof liefde automatisch rust brengt. Alsof liefde direct alle twijfels oplost. De werkelijkheid blijkt vaak veel menselijker. Liefde kan hand in hand gaan met angst. Liefde kan samengaan met onzekerheid. Liefde kan bestaan naast vermoeidheid. Het één sluit het ander niet uit.

Sommige vaders merken dat hun wereld kleiner wordt. Niet omdat hun leven minder betekenis krijgt, maar omdat hun aandacht ineens verdeeld wordt over andere prioriteiten. Tijd die vroeger vanzelfsprekend beschikbaar was voor hobby’s, vrienden of spontane plannen krijgt een andere bestemming. Vrijheid verandert van vorm. Dat kan gevoelens oproepen die soms lastig bespreekbaar zijn. Want hoe zeg je dat je van je kind houdt, terwijl je tegelijkertijd delen van je oude leven mist? Veel vaders blijken die vraag voor zichzelf te houden.

Ook binnen relaties verandert er vaak veel. Twee mensen die jarenlang partner waren, worden ineens samen ouders. Dat klinkt logisch, maar het vraagt vaak een volledige herinrichting van het dagelijkse leven. Rollen verschuiven. Verwachtingen veranderen. Vermoeidheid doet zijn intrede. Gesprekken gaan vaker over praktische zaken dan over dromen of verlangens. Liefde verdwijnt daardoor niet, maar krijgt wel een andere vorm. Ook dat proces vraagt aanpassing.

Wat mij misschien nog wel het meest raakt, zijn de vragen die vaak onder al deze ervaringen liggen. Vragen die zelden hardop worden uitgesproken, maar die op de achtergrond aanwezig blijven. Welke vader wil ik eigenlijk zijn? Wat neem ik mee uit mijn eigen jeugd? Welke dingen wil ik doorgeven? Welke dingen wil ik juist achter mij laten? Op dat punt gaat patrescence niet langer alleen over ouderschap. Het gaat over identiteit. Over geschiedenis. Over de ontmoeting tussen wie een man was, wie hij is geworden, wie hij hoopt te zijn.

Juist daarom geloof ik dat patrescence veel meer is dan een psychologische term. Het beschrijft een periode waarin een man niet alleen leert zorgen voor een kind, maar tegelijkertijd geconfronteerd wordt met zichzelf. Met zijn sterke kanten. Met zijn onzekerheden. Met zijn dromen. Met zijn pijnpunten. Met zijn verlangens. Dat kan soms voelen als een storm. Niet omdat er iets misgaat, maar omdat grote veranderingen nu eenmaal beweging veroorzaken.

Misschien is dat ook de reden waarom zoveel vaders opgelucht reageren wanneer zij ontdekken dat er een woord bestaat voor deze overgang. Niet omdat het alle vragen oplost. Niet omdat het alle onzekerheid wegneemt. Wel omdat het bevestigt dat er daadwerkelijk iets gebeurt. Dat zij niet zwak zijn. Niet ondankbaar zijn. Niet tekortschieten.

Zij zijn onderweg. Onderweg in de geboorte van een vader.

Patrescence: de onzichtbare geboorte van een vader

Wat mij misschien nog wel het meest fascineert aan patrescence, is hoe onzichtbaar deze overgang vaak blijft. Niet omdat zij minder belangrijk is. Niet omdat er minder verandert. Juist omdat vrijwel alle aandacht vanzelfsprekend ergens anders naartoe gaat.

Dus: wanneer een baby geboren wordt, kijken mensen naar de baby. Dat is logisch. Er is nieuw leven verschenen. Er wordt gekeken naar kleine handjes, kleine voetjes, eerste glimlachjes, eerste geluidjes. Daarnaast is er gelukkig steeds meer aandacht voor de moeder. Voor haar herstel, haar vermoeidheid, haar emoties, haar lichamelijke veranderingen, haar overgang naar het moederschap. Dat is waardevol. Dat is nodig. Dat verdient alle aandacht die het krijgt.

Toch ontstaat daardoor soms een opmerkelijke situatie. Midden in al die veranderingen bevindt zich een man die eveneens door een levensveranderende overgang gaat. Een man die vader wordt. Een man wiens leven van de ene op de andere dag een andere richting krijgt. Een man die nieuwe verantwoordelijkheden voelt ontstaan, nieuwe vragen tegenkomt, nieuwe vormen van liefde ontdekt. Terwijl dit proces zich voltrekt, vraagt vrijwel niemand hoe het met zijn innerlijke geboorte gaat.

Dat is geen verwijt. Het is eerder een observatie. Onze taal kent weinig woorden voor deze overgang. Onze cultuur kent weinig rituelen om haar zichtbaar te maken. Voor moeders ontstaan steeds meer boeken, artikelen, gesprekken, cursussen, podcasts, herkenning. Voor vaders blijft veel daarvan nog relatief stil. Alsof vader worden vooral iets is wat je doet, terwijl moederschap steeds vaker wordt erkend als iets wat je ook van binnen verandert.

Juist daarom vind ik het woord patrescence zo belangrijk. Niet omdat iedere vader dezelfde ervaring heeft. Niet omdat iedere man op dezelfde manier verandert. Wel omdat het zichtbaar maakt dat ook hier een ontwikkeling plaatsvindt die aandacht verdient. Zodra iets een naam krijgt, wordt het vaak gemakkelijker om het te herkennen. Wat eerst voelde als verwarring, blijkt ineens onderdeel van een proces. Wat eerst voelde als persoonlijke onzekerheid, blijkt een ervaring die door veel meer vaders wordt gedeeld.

Ik denk dat veel mannen zijn opgegroeid met het idee dat kracht vooral zichtbaar wordt in doorgaan. Problemen oplossen. Beschermen. Dragen. Functioneren. Dat zijn prachtige eigenschappen. Tegelijkertijd kunnen ze ervoor zorgen dat sommige gevoelens minder ruimte krijgen. Twijfel wordt stilgehouden. Angst wordt weggestopt. Vermoeidheid wordt genegeerd. Kwetsbaarheid blijft binnenskamers. Niet omdat mannen niets voelen, maar omdat zij vaak geleerd hebben dat voelen iets anders is dan erover spreken.

Juist daar raakt patrescence aan iets diepers. Vader worden vraagt niet alleen om verantwoordelijkheid. Het vraagt ook om groei. Groei vraagt soms om kwetsbaarheid. Groei vraagt soms om erkennen dat je niet alles weet. Groei vraagt soms om toegeven dat je zoekende bent. Dat geldt voor moeders. Dat geldt net zo goed voor vaders.

Wat mij raakt, is dat veel vaders deze weg grotendeels in stilte lijken af te leggen. Terwijl hun kind groeit, groeit er tegelijkertijd iets in henzelf. Terwijl hun kind leert lopen, leren zij vader zijn. Terwijl hun kind woorden leert spreken, zoeken zij naar woorden voor hun nieuwe rol. Terwijl hun kind de wereld ontdekt, ontdekken zij een kant van zichzelf die daarvoor niet bestond.

Misschien is dat uiteindelijk wat ik het mooiste vind aan patrescence. Het herinnert ons eraan dat een vader niet ontstaat op het moment dat iemand hem vader noemt. Een vader ontstaat in duizenden kleine momenten die vaak niemand ziet. In een slapeloze nacht. In een bezorgde blik. In een eerste knuffel. In een moeilijke beslissing. In een gesprek met een kind. In een fout die wordt hersteld. In een hand die wordt vastgehouden.

De geboorte van een vader vindt zelden plaats in de schijnwerpers. Toch maakt dat haar niet minder werkelijk. Sterker nog. Soms zijn de belangrijkste veranderingen in een mensenleven juist de veranderingen die niemand ziet.

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema Patrescence

Het bericht Patrescence: het woord dat bijna niemand kent verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Pas relatief laat ontdekte ik dat er een woord bestaat voor iets wat miljoenen vrouwen voelen, maar waar vreemd weinig over gesproken wordt: matrescence. Misschien raakte het me daarom zo diep toen ik het voor het eerst hoorde. Omdat het ineens woorden gaf aan iets wat ik al die jaren alleen had gevoeld. Alsof er een verborgen overgang bestaat waar vrouwen doorheen gaan wanneer ze moeder worden, maar waar de wereld nauwelijks echt bij stilstaat.

We weten allemaal wat adolescentie is. De overgang van kind naar volwassene. Een periode waarin je lichaam, identiteit, emoties en hele belevingswereld veranderen. Maar matrescence beschrijft eigenlijk iets soortgelijks: de overgang waarin een vrouw moeder wordt. Niet alleen lichamelijk door zwangerschap en bevalling, maar ook emotioneel, psychologisch, relationeel en existentieel. Het gaat over de complete verschuiving die plaatsvindt wanneer er een kind geboren wordt — en tegelijkertijd ook een moeder.

Misschien is dat waarom zoveel vrouwen zich na het krijgen van een kind ineens zichzelf én niet zichzelf voelen. Alsof er een nieuwe versie van je ontstaat terwijl een oude versie langzaam verdwijnt. Je lichaam verandert. Je ritme verandert. Je relaties veranderen. Je prioriteiten verschuiven. Soms verandert zelfs je gevoel van identiteit volledig. En toch verwacht de wereld vaak dat vrouwen gewoon doorgaan alsof er alleen “een baby bij gekomen” is.

Matrescence: De innerlijke geboorte van een moeder

Wat mij raakt aan het idee van matrescence, is dat het eindelijk erkent dat moederschap niet alleen een praktische rol is, maar een diepe innerlijke overgang. Dat moeder worden niet betekent dat je automatisch weet wie je bent of hoe alles werkt. Integendeel. Veel vrouwen voelen zich juist onzeker, overweldigd, schuldig, kwetsbaar of verdwaald in die periode. Niet omdat ze slechte moeders zijn, maar omdat ze midden in een enorme verandering zitten.

Toch praten we daar opvallend weinig over. We vieren de baby. We kopen cadeautjes. We sturen geboortekaartjes. Maar de innerlijke geboorte van de moeder blijft vaak onzichtbaar. Terwijl juist daar zoveel gebeurt. Een vrouw leert niet alleen zorgen voor een kind, maar moet tegelijkertijd opnieuw leren voelen wie zij zelf geworden is.

Voor vrouwen met trauma, ADHD, gevoeligheid of een geschiedenis van overleven kan matrescence soms nog intenser voelen. Omdat oude patronen, onzekerheden of emoties ineens zichtbaar worden zodra je zelf moeder wordt. Alsof moederschap niet alleen nieuw leven brengt, maar ook oude pijnlagen aanraakt die lang verborgen zaten.

Matrescence gaat niet over perfectie

Wat ik misschien nog wel het mooiste vind aan het begrip matrescence, is dat het ruimte laat voor tegenstrijdigheid. Voor liefde én uitputting. Voor dankbaarheid én verdriet. Voor verbinding én verlies van jezelf. Want moeder worden is niet alleen iets zachts en idyllisch. Het kan ook verwarrend, eenzaam en overweldigend zijn.

Op sociale media lijkt moederschap soms een strak plaatje van geluk, rust en perfecte balans. Maar matrescence herinnert eraan dat groei vaak rommelig verloopt. Dat het normaal is als je jezelf soms kwijt bent. Dat het tijd kost om opnieuw vorm te geven aan wie je bent geworden.

Misschien is dat uiteindelijk wat zoveel vrouwen nodig hebben: niet nóg meer druk om het perfect te doen, maar erkenning dat moeder worden een diep menselijk proces is. Een overgang. Een herschikking van je hele binnenwereld.

En misschien raakt het me daarom zo dat er eindelijk een woord bestaat voor de geboorte van een moeder. Omdat het bevestigt wat ik diep vanbinnen altijd al voelde: op de dag dat een kind geboren wordt, wordt ook een vrouw opnieuw geboren.

Verdieping

• The Matrescence – becoming a mother
  Over de emotionele en psychologische overgang naar het moederschap.
• Matrescence Institute
  Informatie en verdieping over matrescence en moederidentiteit.

Lees ook

• Waarom heet het eigenlijk geen baardag?
• Slow parenting: het einde van perfect opvoeden
• De Onzichtbare Moeder
• Trauma & heling

Stop in jouw Losse Blaadjes Map

Download Schema matrescence

Het bericht 🌿 Matrescence: de innerlijke geboorte van een moeder  verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Achter iedere verjaardag staat een vrouw

Ik denk dat we daar vreemd genoeg weinig bij stilstaan. Verjaardagen draaien meestal om het kind. Om slingers, cadeaus, taart, leeftijd, herinneringen en het vieren van een nieuw levensjaar. En natuurlijk is dat logisch. Maar achter iedere verjaardag staat ook een vrouw die ooit haar lichaam opende om dat leven mogelijk te maken. Een vrouw die droeg, wachtte, voelde, hoopte, twijfelde, pijn leed en veranderde. Want een kind wordt niet alleen geboren. Een moeder wordt dat ook.

Juist vandaag raakt die gedachte me extra omdat moederschap voor mij niet alleen verbonden is aan liefde, maar ook aan gemis. Omdat mijn dochter jarig is en ik tegelijkertijd leef met een stilte die nooit helemaal stil wordt. Op zulke dagen voel ik hoe moederschap niet ophoudt wanneer contact ingewikkeld wordt of verdwijnt. Een moederhart trekt zich niets aan van afstand, tijd of omstandigheden. Dat blijft zoeken, voelen en herinneren. Soms zacht. Soms rauw.

Wanneer een moeder geboren wordt

Toen ik moeder werd, dacht ik eerlijk gezegd vooral aan het kind dat geboren zou worden. Niet aan de vrouw die ik zelf zou worden. Niemand vertelt je echt dat moederschap niet alleen iets toevoegt aan je leven, maar je ook volledig verandert. Alsof er een nieuwe laag in je ontstaat die nooit meer verdwijnt. Vanaf dat moment draag je iemand niet alleen meer in je buik, maar voor altijd ergens in jezelf. Misschien is dat ook waarom moeders zich zo diep kunnen verliezen in hun kinderen. Omdat een deel van jezelf voortaan buiten je lichaam verder leeft.

Toch voelt het soms alsof de moeder in onze maatschappij snel onzichtbaar wordt. Alsof haar rol vanzelfsprekend wordt zodra het kind er eenmaal is. We vieren de baby, maar vergeten vaak de vrouw die beviel. We vragen hoe het met het kind gaat, maar minder vaak hoe het moederschap werkelijk voelt. Terwijl juist daar zoveel verborgen verhalen liggen. Over uitputting. Liefde. Angst. Schuldgevoel. Zachtheid. Overleven. En over hoe een vrouw zichzelf soms opnieuw moet leren kennen nadat ze moeder is geworden.

Waarom het idee van een baardag me raakt

Die gedachte over een “baardag” raakt me misschien zo omdat het woord iets zichtbaar maakt wat vaak vergeten wordt: achter iedere geboorte staat een moeder die die dag óók opnieuw geboren werd. Niet perfect. Niet meteen vol wijsheid of rust. Maar wel voorgoed veranderd.

Ik denk dat veel moeders dat herkennen, ook als ze het nooit hardop zeggen. Dat een verjaardag niet alleen een herinnering is aan de geboorte van een kind, maar ook aan een versie van jezelf die toen ontstond. De vrouw die je was vóórdat je moeder werd, en de vrouw die daarna langzaam gevormd werd door liefde, zorgen, slapeloze nachten, angst en verbondenheid.

Misschien is dat uiteindelijk wat ik vandaag voel. Dat moederschap niet stopt bij aanwezigheid, contact of perfectie. Dat het dieper zit dan dat. Bijna lichamelijk. Alsof een moeder altijd verbonden blijft met het leven dat ooit onder haar hart groeide, zelfs wanneer woorden, afstand of stilte ertussen komen te staan.

En misschien raakt het me daarom extra dat haar baardag dit jaar precies op Moederdag valt.

Meer lezen hierover?

• The Matrescence – becoming a mother
  Over hoe een vrouw verandert wanneer ze moeder wordt.
• Pregnancy reshapes the brain – National Geographic
  Mooi artikel over hoe moederschap vrouwen blijvend verandert.
• Recensie: Matrescence by Lucy Jones
  Over de emotionele en psychologische geboorte van een moeder.

Het bericht 🌿 Waarom heet het eigenlijk geen baardag? verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De grootste leugen van onze tijd is misschien niet dat het leven eerlijk is, maar dat we blijven herhalen dat iedereen gelijke kansen heeft, alsof het een natuurwet betreft en geen politieke of maatschappelijke keuze. Alsof gelijkheid een neutraal vertrekpunt is, terwijl het in werkelijkheid alleen zou kunnen bestaan wanneer zij actief wordt gedragen, beschermd en onderhouden.

Voor veel mensen speelt het leven zich namelijk af op een hellend vlak, waarin iedere stap vooruit tegelijk het risico draagt om weer naar beneden te glijden.

Wie werkelijk kijkt — niet vluchtig, niet statistisch en niet uitsluitend via succesverhalen — ziet geen gelijk speelveld, maar een landschap vol drempels, poorten en onzichtbare hekken. Een wereld waarin collectief is afgesproken dat we die obstakels liever niet meer benoemen, omdat benoemen schuurt, en schuren zelden past binnen een samenleving die efficiëntie, rendement en vooruitgang hoger waardeert dan rechtvaardigheid.

De mythe van verdienste

Gelijke kansen bestaan niet in een samenleving waarin toegang afhankelijk is van geld, gezondheid, netwerk, taalvaardigheid, rust, tijd en bestaanszekerheid. Juist die voorwaarden zijn ongelijk verdeeld. Niet toevallig, maar structureel. Niet individueel, maar generationeel. Toch worden die verschillen vaak herverpakt als “persoonlijke omstandigheden” waar iemand zich simpelweg beter toe zou moeten verhouden.

Zolang we blijven doen alsof iedereen met dezelfde kaarten begint, kan elitair gedrag zich blijven presenteren als verdienste in plaats van privilege. Als kwaliteit in plaats van positie. Als logisch gevolg van hard werken, terwijl succes in werkelijkheid vaak mede wordt gevormd door omstandigheden die zelden hardop worden uitgesproken. Daardoor wordt succes moreel verheven en falen moreel geïndividualiseerd.

Binnen die logica is elitair gedrag geen arrogantie meer maar efficiëntie, geen uitsluiting maar selectie, geen machtsuitoefening maar “hoe het nu eenmaal werkt”. En precies daar ontstaat de morele legitimatie die maakt dat wie boven komt drijven niet meer hoeft te kijken naar wie onder blijft, omdat die ander het volgens het verhaal ook had kunnen redden — als hij of zij maar net zo hard had gezwommen.

Maar dat verhaal houdt alleen stand zolang we niet kijken naar wie überhaupt toegang had tot zwemles, tot veilige omstandigheden, tot een reddingsboei, of simpelweg tot een plek waar falen niet direct werd bestraft met verlies van bestaanszekerheid.

Toegang bepaalt alles

Toegang is misschien wel het belangrijkste woord dat zelden echt wordt uitgesproken, terwijl het allesbepalend is.

Toegang tot onderwijs dat niet alleen kennis overdraagt, maar ook zelfvertrouwen en culturele codes. Toegang tot zorg die niet alleen behandelt, maar ook beschermt. Toegang tot wonen zonder voortdurende dreiging van verlies. En steeds vaker ook toegang tot media, tot zichtbaarheid, tot het publieke gesprek en tot serieus genomen worden. Ook daar geldt: wie kan betalen spreekt, en wie niet kan betalen hoopt gevonden te worden.

Zelfs zogenaamd “gratis” informatie is zelden werkelijk vrij, omdat zij tijd, mentale ruimte, digitale vaardigheden, stabiliteit en vaak een zekere mate van zelfprofilering vraagt. Daardoor worden juist de stemmen die het meest te vertellen hebben — omdat zij leven op de breuklijnen van het systeem — het minst zichtbaar. Niet omdat zij onbelangrijk zijn, maar omdat zij niet renderen binnen een wereld waarin aandacht een verdienmodel is geworden.

Schrijven zonder te hoeven renderen

De onderlaag zwijgt niet omdat zij niets te zeggen heeft, maar omdat spreken risico’s met zich meebrengt wanneer buffers ontbreken. Daardoor is anonimiteit soms geen lafhartigheid, maar zelfbescherming. Trage verspreiding is geen gebrek aan ambitie, maar een overlevingsstrategie.

En schrijven “voor wie het vindt” is geen zwakte, maar een bewuste keuze om waarheid niet afhankelijk te maken van marktwaarde. Toch blijft de wereld zich afvragen waarom deze stemmen niet vaker aan tafel zitten, zonder zich af te vragen wie die tafel heeft neergezet, wie het diner betaalt en wie bepaalt wat als relevante bijdrage geldt. Daardoor kan uitsluiting zich blijven vermommen als neutraliteit.

Wankel leven als waarheid

Misschien ligt de eerste stap daarom niet in snelle oplossingen, maar in het zichtbaar maken van wat we collectief hebben leren negeren: dat gelijkwaardigheid iets anders is dan gelijkheid. Dat kansen geen individueel bezit zijn, maar een maatschappelijke infrastructuur.

En dat elitair gedrag niet voortkomt uit slechte mensen, maar uit systemen die belonen wie zich niet hoeft te verhouden tot wat onder hen gebeurt.

Ook geld is daarin meer dan een ruilmiddel. Het functioneert steeds vaker als een moreel filter dat bepaalt wie mag spreken, wie serieus wordt genomen en wie geacht wordt dankbaar te zijn voor kruimels van aandacht.

Precies daar loopt misschien wel de machtsas van onze tijd.

In een elitaire wereld is wankel zijn dan geen persoonlijke tekortkoming, maar een vorm van waarheid die niet past binnen gladde narratieven. Wankel leven laat namelijk zien wat er gebeurt wanneer zekerheden wegvallen — baan, gezondheid, relatie, woning of status — en hoe snel iemand dan verschuift van “meedoen” naar “lastig”, van “beloftevol” naar “probleemgeval”.

Niet omdat die persoon veranderd is, maar omdat de bescherming is weggevallen.

Slotnoot

Misschien moeten we juist daar blijven kijken. Niet om te redden en niet om te verheffen, maar om niet langer te doen alsof het systeem neutraal is.

Dat is ook de reden dat De KUTste Moeder geen verdienmodel kent, geen advertenties draagt, geen schreeuwende nieuwsbrieven verstuurt en zich niet opdringt aan algoritmes die aandacht verhandelen alsof het een grondstof is.

Dit schrijven is niet bedoeld om te winnen, te groeien of te concurreren, maar om aanwezig te zijn. Om woorden een plek te geven waar ze niet eerst hoeven te renderen voordat ze mogen bestaan. Zodat wie wankelt niet opnieuw hoeft te bewijzen dat diens verhaal waarde heeft. En lezen geen transactie wordt, maar een ontmoeting. Stil en gelijkwaardig.

Het bericht 🪞 Waarom gelijke kansen niet bestaan verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Over ingesproken teksten over eerlijk moederschap

Wanneer moederschap niet perfect, maar eerlijk mag klinken

Moederschap wordt online vaak verpakt in mooie plaatjes, perfecte routines en opvoedadviezen die vooral laten zien hoe het zou moeten. Maar achter veel voordeuren ziet het leven er heel anders uit. Daar bestaan moeders die moe zijn, twijfelen, overprikkeld raken, fouten maken, worstelen met trauma of proberen overeind te blijven terwijl niemand werkelijk ziet hoe zwaar het soms voelt. Juist daarom ontstaan op deze plek ingesproken teksten over eerlijk moederschap. Geen perfecte podcasts vol gladde antwoorden, maar menselijke verhalen die ruimte geven aan alles wat vaak verborgen blijft.

Sommige onderwerpen zijn namelijk moeilijker op te schrijven dan uit te spreken. Denk aan schuldgevoelens, schaamte, verdriet of patronen waarvan je diep van binnen weet dat ze eigenlijk niet goed voor je zijn. Een voorbeeld daarvan is roken. Veel moeders die roken dragen daar schaamte over mee, zeker in een maatschappij waarin moederschap voortdurend wordt beoordeeld. Toch zit achter zo’n sigaret vaak meer dan “gewoon een slechte gewoonte”. Soms is het een overlevingsmechanisme, een pauzeknop voor een overprikkeld zenuwstelsel of een manier om heel even rust te voelen in een hoofd dat nooit echt stil wordt.

Binnen eerlijk moederschap gaat het daarom niet over veroordelen, maar over begrijpen wat er onder gedrag ligt. Waarom grijpt iemand naar een sigaret, uitputting, controle of pleasen? Waarom blijven zoveel moeders zichzelf wegcijferen terwijl de buitenwereld vooral verwacht dat ze blijven geven? Meer over de mentale belasting van moederschap lees je via https://www.psychologytoday.com/us/blog/lying-on-the-philosophers-couch/202503/the-feeling-of-contrasts-in-motherhood

Woorden die harder binnenkomen wanneer je ze hoort

Sommige teksten krijgen meer diepte wanneer ze worden uitgesproken. Een stem draagt namelijk emotie, stilte, twijfel en kwetsbaarheid mee op een manier die geschreven woorden soms niet volledig kunnen overbrengen. Juist daarom passen ingesproken teksten zo goed binnen het thema eerlijk moederschap. Niet om perfecte audio te maken, maar om ruimte te geven aan echte gevoelens die vaak weggestopt worden achter “het gaat wel”.

Denk bijvoorbeeld aan teksten over narcisme, grenzen, overprikkeling, schuldgevoel of het gevoel altijd tekort te schieten als moeder. Wanneer zulke onderwerpen alleen zwart-wit besproken worden, verdwijnen vaak de menselijke lagen eronder. Terwijl eerlijk moederschap juist probeert zichtbaar te maken dat mensen zelden alleen maar goed of slecht zijn. Achter gedrag zitten vaak trauma’s, overlevingsmechanismen, angst, verdriet en een diep verlangen naar rust of liefde.

Geen perfecte moeder, maar een echte moeder

Deze ingesproken teksten zijn daarom geen handleiding voor perfect ouderschap. Ze zijn eerder een verzameling van menselijke momenten, gedachten en gevoelens die veel moeders herkennen, maar niet altijd hardop durven uitspreken. Juist in een wereld waarin sociale media voortdurend perfecte beelden van moederschap laten zien, kan het bevrijdend zijn om ook ruimte te maken voor de rommelige, verdrietige, vermoeiende en soms tegenstrijdige kanten van het leven.

Want eerlijk moederschap betekent niet dat je alles goed doet. Het betekent dat je durft te kijken naar wat werkelijk speelt, zonder jezelf direct te reduceren tot “slechte moeder”, “zwakke moeder” of “de KUTste moeder”. Misschien begint echte zachtheid juist op het moment dat we stoppen met elkaar alleen te beoordelen op gedrag, en voorzichtig proberen te begrijpen wat eronder leeft.

Meer over zelfcompassie en ouderschap lees je via https://self-compassion.org/wp-content/uploads/2019/03/Self-Compassion-for-Parents-Greater-Good.pdf.

Bakkie troost

Misschien ben je niet de perfecte moeder die de wereld graag ziet. Misschien ben je moe, overprikkeld, verdrietig of soms gewoon even op. Maar tussen alle twijfels en schuldgevoelens door zit nog steeds een mens die probeert lief te hebben met alles wat beschikbaar is. En misschien is eerlijk moederschap uiteindelijk niet het verbergen van je scheuren, maar juist het durven erkennen dat ze bestaan.

Het bericht 🗣️ Ingesproken teksten verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De term Two-Spirit is relatief modern — hij werd pas in 1990 gecreëerd tijdens een bijeenkomst van inheemse LGBTQIA+-activisten in Winnipeg, Canada — maar het concept is al duizenden jaren oud. Het is een parapluterm die gebruikt wordt binnen veel Noord-Amerikaanse inheemse culturen om mensen aan te duiden die een mannelijke én vrouwelijke geest in zich dragen, of die buiten de traditionele binaire genderrollen vallen.

Two-Spirit mensen werden (en worden) in veel van deze culturen gezien als heilig, spiritueel begaafd, of als brug tussen werelden: tussen man en vrouw, tussen geestelijk en lichamelijk, tussen aarde en het spirituele. Ze namen vaak bijzondere rollen in, zoals genezers, sjamanen, matchmakers, vertellers of vredestichters. Niet in alle stammen betekende het precies hetzelfde — de invulling verschilde per volk en taal — maar het was nooit een “probleem” of “afwijking” zoals het in het koloniale denken is geworden.

Kolonialisme heeft deze rollen zwaar onderdrukt: met geweld, kerstening en het opleggen van de Europese binariteit werd de erkenning van Two-Spirit-identiteiten systematisch uitgewist. De term “berdache” werd zelfs als koloniaal, denigrerend label gebruikt voor deze mensen. De heropleving van de term Two-Spirit is dus ook een daad van verzet, herstel en trots.

Andere culturen met ruimte buiten het binaire systeem

Hijra (Zuid-Azië)
In India, Pakistan, Bangladesh en Nepal bestaat al eeuwenlang de Hijra-gemeenschap: mensen die buiten het binaire gendersysteem vallen, vaak biologisch mannelijk geboren maar zich niet identificerend als man of vrouw. Ze hebben een spirituele en rituele rol in de samenleving (bijvoorbeeld bij geboortes en huwelijken). Ondanks onderdrukking onder het Britse koloniale bewind, bestaan ze nog steeds als aparte gendercategorie — en in sommige landen zelfs wettelijk erkend.

Māhū (Hawaï en Tahiti)
In de traditionele culturen van Hawaï en Tahiti werd de māhū gezien als een derde gender, vaak biologisch mannelijk geboren mensen met een vrouwelijke expressie. Zij waren leraren, verhalenvertellers en hoeders van culturele kennis. Ze werden gezien als essentieel voor de balans in de gemeenschap.

Fa’afafine (Samoa)
Fa’afafine zijn mensen die zich identificeren als vrouwelijk maar biologisch mannelijk zijn geboren. Ze nemen vaak vrouwelijke rollen op zich binnen familie en samenleving, en worden geaccepteerd als een natuurlijk onderdeel van het sociale weefsel.

Waria (Indonesië)
In Indonesië, vooral op Java, is de term waria (een samentrekking van wanita = vrouw en pria = man) een geaccepteerde term voor een derde gender. Ondanks islamitische invloeden en moderne homofobie, bestaat deze genderidentiteit nog steeds en hebben waria soms ook zichtbare sociale rollen.

Bissu (Sulawesi, Indonesië)
Bij de Bugis op Sulawesi worden vijf genders erkend: man, vrouw, calabai (vrouwelijke man), calalai (mannelijke vrouw) en bissu — een combinatie van alle genders, met een spirituele rol. Bissu worden gezien als heilige bemiddelaars tussen mensen en goden.

Wat dit ons vertelt

Over de hele wereld, door de tijd heen, zien we dat het binaire gendersysteem niet universeel is. Het is grotendeels een product van westers, koloniaal denken dat de rijke variatie aan genderervaringen heeft geprobeerd te onderdrukken. Maar in veel culturen zijn er juist manieren gevonden om ruimte te maken voor complexiteit, fluïditeit en verbinding.

Het herontdekken en erkennen van deze tradities is niet alleen een herstel van geschiedenis, maar ook een uitnodiging tot een inclusievere toekomst

Het bericht ✨ Two-Spirit: een diepgewortelde inheemse traditie verscheen eerst op De KUTste Moeder.

De non-binaire terminologie voelde als een mijnenveld. Hoe verwijs je naar je kind zonder onbedoeld gevoelens te kwetsen of de taalregels van deze nieuwe realiteit te overtreden? Ik wilde haar begrijpen, maar de afstand maakte het moeilijk. Het voelde alsof ik het leven van mijn kind enkel via foto’s en cryptische berichten moest volgen, terwijl de wereld rondom mij verder ging, onbewust van de pijn en het onbegrip dat ik ervaarde. Dit, gecombineerd met de afwezigheid van direct contact, maakte het een verwarrende en emotioneel zware tijd.

Wat is Non-binair?

Non-binaire mensen identificeren zich niet uitsluitend als man of vrouw. Hun genderidentiteit bevindt zich buiten het traditionele binaire geslacht spectrum. Dit betekent dat ze zich kunnen identificeren als beide, geen van beide, of een fluïde mix van de twee. Het begrip non-binair is onderdeel van de bredere LGBTQ+ gemeenschap en omvat diverse identiteiten, zoals genderqueer, genderfluïde, agender en bigender.

De oorsprong van de term “non-binair” en het begrip daarvan komt voort uit de bredere erkenning dat gender meer is dan een biologisch gegeven. Culturen over de hele wereld hebben vaak al eeuwenlang ruimte gemaakt voor genders buiten het binaire systeem, zoals de “Two-Spirit”-traditie in veel inheemse gemeenschappen in Noord-Amerika. Echter, in de westerse wereld is de term non-binair pas de afgelopen decennia meer mainstream geworden, mede door de grotere zichtbaarheid en acceptatie van LGBTQ+ mensen.

Wat ervaart iemand die non-binair wordt?

Voor iemand die zichzelf als non-binair identificeert, kan de ervaring diepgaand en complex zijn. Het is een zoektocht naar zelfacceptatie in een wereld die voornamelijk is ingericht op een binaire kijk op gender. Dit proces kan bestaan uit het gebruik van binders (voor mensen die de wens hebben om hun borst te verhullen), het kiezen van nieuwe voornaamwoorden zoals “hen” of “die” en het verkennen van de eigen identiteit op een manier die verder gaat dan traditionele maatschappelijke verwachtingen.

Non-binaire mensen kunnen ook te maken krijgen met verwarring, afwijzing of onbegrip van hun omgeving, wat emotioneel zwaar kan wegen. De zoektocht naar zelfidentiteit is vaak gepaard met gevoelens van vervreemding, onzekerheid en soms ook euforie wanneer ze zichzelf eindelijk op een authentieke manier kunnen uitdrukken. Ondersteuning van de familie en omgeving is cruciaal in dit proces, maar voor veel ouders is het ook een uitdaging om te begrijpen en zich aan te passen aan de nieuwe realiteit van hun kind.

De rol van ouders in dit proces

Als ouder is het soms moeilijk om in de schoenen van je kind te staan, vooral wanneer hun ervaringen zo ver verwijderd zijn van je eigen referentiekader. Het kan voelen alsof je balans moet vinden tussen steun bieden, je eigen emoties verwerken en leren omgaan met het onbekende. Communicatie is essentieel, maar wanneer er geen contact is, zoals in mijn geval, wordt deze reis nog gecompliceerder.

Ik ontdekte dat sociale media een venster bood, maar ook voor veel verwarring zorgde. Hoe verwijs je naar je kind zonder fouten te maken in hun genderexpressie? Hoe stel je vragen zonder te kwetsen, zelfs als je intenties goed zijn? En hoe houd je vast aan de hoop dat er ooit een moment komt waarop je samen deze reis kunt maken? Het non-binaire spectrum is een uitdaging, maar ook een kans voor groei, begrip en liefde.

Genderopvoeding

Als jong meisje was ik echt een meisje-meisje. Dol op jurken, vooral die met strikken en kant, dat was mijn wereld. Ik speelde uren met poppen en Barbies, bouwde fantasiewerelden met Playmobil en genoot van balletles, gehuld in tutuutjes en mooie danspakjes. Maar op een dag besloot mijn moeder dat ik een broek aan moest naar school. Dat was voor mij een grote schok. Hoe kon ze dat van me vragen? In mijn ogen was ze een stomme rot moeder! Uiteindelijk won ze, zoals meestal en met veel tegenzin trok ik die broek aan. Tot mijn verbazing vonden mijn klasgenootjes het stoer dat ik een keer een broek droeg. Wat eerst vreselijk leek, werd ineens een beetje oké. Vanaf dat moment durfde ik af en toe toch een broek te dragen.

Ballet was mijn grote passie, maar mijn lichaam werkte niet altijd mee. Ondanks mijn liefde voor dans, kon ik sommige oefeningen niet goed uitvoeren vanwege mijn stijfheid. Onze strenge balletjuf had daar weinig geduld voor en zo viel mijn droom in duizend stukjes. Het was een groot verdriet, omdat ik zo graag wilde blijven dansen. Toch bleef de liefde voor dans en muziek altijd in me zitten, zelfs nadat mijn balletlessen stopten.

Nu, terugkijkend op mijn eigen kindertijd en mijn rol als moeder, vraag ik me af of ik, zonder het te beseffen, mijn kinderen genderbewust heb opgevoed. Heb ik ze in hokjes geplaatst door ze speelgoed of kleren te geven die bij hun gender “hoorden”? Het idee dat je alleen maar speelt met wat typisch voor jongens of meisjes is, heeft me nooit echt beziggehouden. 

Gender Speelgoed

In onze vroege jaren als gezin hadden we een grote la onder de bank waarin zowel jongens- als meisjes speelgoed lag. We moedigden altijd aan dat alles voor iedereen beschikbaar was, ongeacht gender. Professorzoon kreeg zelfs eens een babypop voor Sinterklaas, maar die liet hij links liggen. Dat was zijn keuze en dat was oké. Toch gaven we hem die mogelijkheid. Net zoals we beide kinderen toegang gaven tot Lego. Elk jaar tijdens de zomervakantie zette ik alle Legobakken buiten in de tuin en bouwden we samen alles opnieuw. Het maakte niet uit of je een jongen of een meisje was—het ging om de creativiteit, het samen spelen en het plezier.

Deze herinneringen brengen me tot de vraag: heb ik mijn dochter ooit het gevoel gegeven dat ze aan bepaalde gendernormen moest voldoen? Of heeft ze de ruimte gehad om te ontdekken wie ze echt is, zonder beperkingen? Terwijl ze nu haar non-binaire identiteit verkent, kijk ik terug op deze momenten en vraag ik me af hoe ik haar in dat proces heb beïnvloed. Misschien speelde ik ooit een rol in hoe ze zichzelf zag, maar tegelijkertijd hoop ik dat ik haar altijd de vrijheid heb gegeven om zichzelf te zijn, los van de verwachtingen van de maatschappij.

Toch stemepel gedrukt?

Het is geen gemakkelijke weg, voor geen van ons. Terwijl mijn dochter haar non-binaire identiteit omarmt, blijf ik worstelen met de vraag of ik het goed heb gedaan. Heb ik haar de ruimte gegeven om zichzelf te ontdekken, of heb ik onbewust een stempel gedrukt op hoe ze zich zou moeten voelen? Het antwoord is niet eenvoudig, maar ik blijf hopen dat de liefde en de vrijheid die ik haar wilde bieden, genoeg waren.

In een wereld die nog steeds worstelt met genderrollen en verwachtingen, blijft het proces van begrijpen en ondersteunen van non-binaire kinderen een voortdurende reis. Als ouders moeten we niet alleen onze kinderen, maar ook onszelf uitdagen om oude ideeën los te laten en open te staan voor een nieuw begrip van wie onze kinderen werkelijk zijn.

Conclusie

We leven in een tijd waarin genderidentiteit steeds dynamischer wordt. Het non-binaire spectrum is complex en vraagt om aanpassing, zowel voor kinderen die hun identiteit verkennen als voor ouders die hen willen ondersteunen. Het is een leerproces waarin liefde en geduld de sleutelwoorden zijn.

Als ouders moeten we leren en groeien met onze kinderen mee. Mijn reis van begrip en acceptatie is net zo belangrijk als die van mijn kind. Dit boek is een poging om die ervaringen te delen, zodat andere ouders zich in deze situaties niet alleen voelen. We moeten blijven hopen dat de afstand die nu bestaat, op een dag kan worden overbrugd, met liefde en begrip als fundament.

Het bericht 🌈 Non-binair: Een Reis naar Zelfidentiteit verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Wanneer woorden ineens beginnen te schuiven

Soms merk je pas hoe diep taal in jezelf verankerd zit wanneer woorden ineens niet meer vanzelf komen. Je struikelt over voornaamwoorden, namen of aanspreekvormen die jarenlang vanzelfsprekend leken. Niet omdat je niet wilt meebewegen, maar omdat je bent opgegroeid in een wereld waarin alles duidelijk verdeeld leek: jongen of meisje, zoon of dochter, hij of zij. Wanneer iemand die je liefhebt vertelt dat die werkelijkheid voor hen anders voelt, kan dat iets in beweging zetten wat moeilijk onder woorden te brengen is.

Veel ouders, familieleden en vrienden ervaren daardoor verwarring, twijfel of onzekerheid. Niet altijd uit afwijzing, maar juist omdat liefde en verandering soms tegelijkertijd bestaan. Je wilt de ander zien zoals die werkelijk is, maar merkt ook dat je oude taal en beelden nog in je systeem zitten. Dat kan ongemakkelijk voelen. Alsof je plotseling opnieuw moet leren spreken in een taal die je nooit eerder hebt gehoord.

Toch zit er onder die verwarring vaak iets heel zachts verborgen: de wens om de ander niet kwijt te raken. Want achter alle woorden, labels en discussies blijft uiteindelijk dezelfde mens staan. Iemand die gezien, erkend en geliefd wil worden zoals die zich werkelijk voelt.

Liefde betekent niet dat alles meteen makkelijk is

In gesprekken over genderidentiteit ontstaat soms de indruk dat liefde automatisch betekent dat alles direct goed moet gaan. Maar menselijke gevoelens werken zelden zo eenvoudig. Je kunt intens veel van iemand houden en tegelijkertijd moeten wennen aan nieuwe namen, andere voornaamwoorden of een veranderend beeld van iemand die je dacht te kennen. Dat maakt je geen slecht mens. Het maakt je menselijk.

Wanneer iemand non-binair is of een nieuwe identiteit onderzoekt, verandert er namelijk niet alleen iets voor die persoon zelf. Ook de mensen eromheen bewegen mee in dat proces. Ouders, partners, grootouders, broers, zussen en vrienden moeten soms afscheid nemen van oude verwachtingen of beelden die jarenlang vertrouwd voelden. Dat kan voelen als verlies, verwarring of rouw, zelfs wanneer liefde volledig aanwezig blijft.

Juist daarom is het belangrijk dat er ruimte blijft voor nuance en zachtheid. Niet alleen voor degene die zichzelf probeert te vinden, maar ook voor de mensen die onderweg proberen mee te bewegen zonder alles direct perfect te begrijpen. Meer over genderidentiteit en non-binaire ervaringen lees je via Transgender Netwerk Nederland.

Taal mag zoeken, net als mensen

Taal lijkt vaak iets vasts, maar in werkelijkheid verandert taal voortdurend mee met de samenleving. Nieuwe woorden ontstaan, betekenissen verschuiven en mensen zoeken steeds opnieuw naar manieren om zichzelf beter uit te drukken. Dat geldt ook voor gender en identiteit. Voor veel mensen voelt het gebruik van andere voornaamwoorden of genderneutrale taal in het begin onwennig, simpelweg omdat het nieuw is.

Toch hoeft liefde niet perfect uitgesproken te worden om echt te zijn. Soms zit liefde juist in het blijven proberen. In het durven zeggen:

“Ik vind het moeilijk, maar jij bent belangrijker dan mijn ongemak.”

Dat soort eerlijkheid kan vaak meer verbinding brengen dan geforceerde perfectie. Want uiteindelijk gaat het niet alleen over woorden, maar over de bereidheid om iemand werkelijk te zien.

Misschien hoeft niemand alles direct perfect te doen

In een wereld waarin discussies over identiteit soms hard en polariserend worden gevoerd, vergeten mensen soms hoe kwetsbaar verandering eigenlijk is. Niet alleen voor degene die zichzelf probeert te begrijpen, maar ook voor de mensen die liefdevol proberen mee te bewegen terwijl ze zelf nog zoeken naar woorden, betekenis en houvast.

Misschien hoeft niemand alles meteen perfect te begrijpen. Misschien mag taal soms even wankelen. Misschien mogen mensen oefenen, fouten maken en opnieuw beginnen, zolang liefde de richting blijft wijzen.

Want uiteindelijk zijn het niet de perfecte zinnen die het meeste betekenen, maar de momenten waarop iemand zegt:

“Ik ben hier. Ik wil leren. Jij bent belangrijker dan mijn onzekerheid.”

Bakkie troost

Misschien hoef je niet direct alle woorden goed te hebben om iemand lief te hebben. Soms begint verbinding juist op het moment dat je eerlijk durft te zeggen:

“Ik oefen nog, maar ik wil je begrijpen.”

En misschien is dat uiteindelijk wat liefde werkelijk doet: niet alles direct oplossen, maar zacht genoeg blijven om samen te blijven zoeken.

Het bericht 🌀 Non-Binair Als taal niet meer klopt verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Wanneer iemand zichzelf eindelijk durft te laten zien

Soms zegt iemand iets dat dieper binnenkomt dan gewone woorden kunnen uitleggen. Geen mening, geen discussie, geen poging om indruk te maken, maar een waarheid die rechtstreeks uit iemands binnenwereld lijkt te komen. Dat gebeurde toen ik mijn kind hoorde zeggen: “Ik val niet op man of vrouw. Ik val op iemands ziel.”

Er viel een stilte in mij. Niet de stilte van verwarring, maar die van herkenning. Alsof ik heel even mocht meekijken naar een plek die puurder was dan labels, verwachtingen of hokjes. Het voelde niet als een fase of een zoektocht naar aandacht. Het voelde als echtheid. Als iemand die voorzichtig probeert uit te spreken wat altijd al ergens vanbinnen aanwezig was.

Later kwam de naamsverandering. Een nieuwe naam, een andere klank, een zachtere trilling. Niet als afwijzing van het verleden, maar juist als een vorm van thuiskomen bij zichzelf. Alsof de ziel zachtjes zei: “Zie mij zoals ik werkelijk ben.”

Voor veel ouders, familieleden en geliefden kan zo’n verandering gevoelens oproepen van verwarring, verdriet of onzekerheid. Niet omdat liefde ontbreekt, maar omdat oude beelden langzaam verschuiven. Toch ontdekte ik dat liefde niet afhankelijk hoeft te zijn van volledig begrijpen. Soms is liefde simpelweg blijven kijken met een open hart, zelfs wanneer woorden of zekerheden veranderen.

Identiteit als zoektocht naar authenticiteit

In een wereld waarin mensen vaak worden ingedeeld in duidelijke categorieën, zoeken steeds meer jongeren naar ruimte om zichzelf op een eerlijkere manier te ervaren. Non-binair zijn is voor veel mensen geen trend of tijdelijke fase, maar een zoektocht naar authenticiteit. Naar een manier van leven die minder draait om verwachtingen van buitenaf en meer om innerlijke waarheid.

Vooral jongeren die opgroeien binnen ingewikkelde familiesystemen, trauma, prestatiedruk of emotionele onveiligheid lijken soms gevoeliger te worden voor de vraag: “Wie ben ik werkelijk, los van wat anderen van mij verwachten?” Misschien ontstaat juist daar de behoefte om los te breken van vaste definities. Niet om de wereld te provoceren, maar om eindelijk ademruimte te voelen in een leven dat te lang niet passend voelde.

De ziel van een nieuwe naam

In veel spirituele en culturele tradities draagt een nieuwe naam een diepe symbolische betekenis. Een naam markeert niet alleen hoe iemand genoemd wordt, maar ook hoe iemand zichzelf ervaart. Door de geschiedenis heen kregen mensen soms een nieuwe naam tijdens grote overgangen in hun leven: bij spirituele groei, herstel, volwassenwording of een nieuwe levensfase.

Een nieuwe naam kiezen betekent daarom niet altijd dat iemand afstand neemt van wie die vroeger was. Soms betekent het juist dat iemand dichter bij zichzelf probeert te komen. Alsof er eindelijk woorden ontstaan voor iets wat jarenlang moeilijk uit te leggen was.

Voor ouders en naasten kan dat proces ingewikkeld zijn. Want namen dragen herinneringen, emoties en verhalen mee. Toch kan er ook iets moois ontstaan wanneer liefde bereid is mee te bewegen met verandering. Niet door perfect te zijn, maar door aanwezig te blijven in het proces.

Liefde die meebeweegt met de ziel

Misschien is dat uiteindelijk wat liefde werkelijk doet: niet vastklampen aan oude zekerheden, maar ruimte maken voor groei. Niet iedereen hoeft direct alle woorden goed te gebruiken of alles volledig te begrijpen. Mensen mogen zoeken, oefenen en soms even struikelen. Wat telt, is de bereidheid om de ander niet kwijt te raken aan die verwarring.

Want wanneer iemand zegt: “Dit ben ik,” dan vraagt diegene vaak niet om perfectie, maar om gezien te worden. En misschien is dat wel de grootste vorm van liefde: niet bepalen wie iemand moet zijn, maar zacht genoeg blijven om mee te groeien terwijl die ander zichzelf ontdekt.

Bakkie troost

Voor iedere ouder, geliefde of vriend die zoekt naar woorden terwijl alles verandert: je hoeft het niet perfect te doen. Alleen echt. Alleen met een open hart. Want liefde hoeft niet altijd alles direct te begrijpen om toch dichtbij te blijven. Soms groeit verbinding juist op de plekken waar mensen samen durven zoeken, oefenen en opnieuw leren kijken naar elkaar.

Het bericht 🌿 Een ziel kiest haar eigen naam verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Waarom ik de aflevering Arkangel van Black Mirror aanraad

Wanneer liefde langzaam verandert in controle

Sommige afleveringen van Black Mirror blijven nog lang in je hoofd hangen nadat het scherm zwart is geworden. Niet omdat er spectaculaire actie in zit, maar omdat ze iets raken wat ongemakkelijk dichtbij voelt. Dat had ik met Arkangel, een aflevering uit de serie Black Mirror waarin technologie, angst en moederschap op een pijnlijke manier samenkomen.

In Arkangel krijgt een moeder toegang tot een geavanceerd systeem waarmee zij haar dochter voortdurend kan volgen. Ze kan zien waar haar kind is, wat zij ziet en zelfs bepaalde traumatische beelden filteren zodat haar dochter beschermd blijft tegen pijnlijke ervaringen. Op het eerste gezicht klinkt dat bijna geruststellend. Welke ouder heeft immers nooit wakker gelegen van zorgen, angst of het verlangen om een kind te beschermen tegen alles wat gevaarlijk voelt?

Juist daarom voelt deze aflevering zo confronterend. Want onder die bescherming schuilt langzaam iets anders: controle. En precies daar begint Arkangel een spiegel te worden voor veel ouders.

De dunne lijn tussen beschermen en vasthouden

Wat deze aflevering zo sterk maakt, is dat de moeder geen monster is. Ze handelt vanuit liefde, angst en bezorgdheid. Dat maakt het verhaal juist zo pijnlijk herkenbaar. Veel ouders willen hun kinderen beschermen tegen verdriet, verkeerde keuzes, afwijzing of trauma. Zeker moeders dragen vaak een diep verantwoordelijkheidsgevoel met zich mee, alsof het hun taak is om gevaar voortdurend vóór te zijn.

Maar Arkangel laat zien dat liefde soms ongemerkt kan verschuiven richting controle. Hoe meer de moeder probeert haar dochter veilig te houden, hoe groter de afstand tussen hen wordt. Vertrouwen maakt langzaam plaats voor toezicht. Openheid verandert in geheimen. En de relatie begint te verstikken onder de angst om alles verkeerd te laten gaan.

Juist dat raakt aan iets wat veel ouders herkennen: de worsteling tussen vasthouden en loslaten. Kinderen beschermen voelt veilig, maar opgroeien vraagt ook ruimte om fouten te maken, grenzen te ontdekken en een eigen identiteit te ontwikkelen.

De pijn van onmacht binnen moederschap

Als schrijver van De KUTste moeder raakte deze aflevering mij extra diep, omdat Arkangel niet alleen gaat over technologie, maar eigenlijk over iets veel menselijkers: onmacht. Over de angst dat liefde niet genoeg is om iemand veilig te houden. Over het gevoel dat je als ouder voortdurend balanceert tussen beschermen en verstikken, tussen aanwezig zijn en moeten loslaten.

Veel ouders kennen dat gevoel van controleverlies. Zeker wanneer relaties ingewikkeld worden, kinderen afstand nemen of het leven anders loopt dan je had gehoopt. Juist dan ontstaat soms de neiging om harder vast te houden, meer te controleren of oplossingen te zoeken waarmee pijn voorkomen kan worden. Maar Arkangel laat op confronterende wijze zien dat volledige controle uiteindelijk niet bestaat.

En misschien is dat precies waarom deze aflevering zo binnenkomt. Omdat zij zichtbaar maakt dat moederschap geen perfect systeem is waarin liefde automatisch de juiste uitkomst garandeert. Liefde blijft kwetsbaar. Kinderen blijven eigen mensen. En ouders blijven mensen die onderweg fouten maken terwijl ze proberen goed te doen.

Waarom deze aflevering blijft hangen

Wat Arkangel bijzonder maakt, is dat de aflevering geen simpele boodschap geeft over goed of fout ouderschap. Er bestaat geen perfecte moeder in dit verhaal en geen perfecte oplossing. In plaats daarvan laat de aflevering zien hoe ingewikkeld liefde kan worden wanneer angst de overhand krijgt.

Dat maakt deze aflevering waardevol voor iedereen die nadenkt over opvoeding, technologie, controle, hechting en menselijke kwetsbaarheid. Zeker in een tijd waarin ouders via telefoons, apps en sociale media steeds meer kunnen volgen, controleren en monitoren, voelt Arkangel minder futuristisch dan misschien bedoeld was.

Misschien is dat uiteindelijk ook de kracht van Black Mirror: de serie laat niet alleen zien wat technologie met mensen kan doen, maar vooral wat menselijke angst, liefde en onzekerheid met elkaar kunnen doen.

Bakkie troost

Misschien is een van de moeilijkste lessen van moederschap wel deze:
dat liefde niet altijd betekent dat je iemand kunt beschermen tegen alles wat pijn doet.

Soms betekent liefde juist dat je langzaam leert loslaten, zelfs wanneer iedere vezel in je lichaam het liefst wil blijven vasthouden. En misschien maakt dat je geen slechte moeder, maar gewoon een mens die intens probeert lief te hebben in een wereld zonder handleiding.

Het bericht 🪽Arkangel van Black Mirror verscheen eerst op De KUTste Moeder.

Soms ben je er wel, maar ziet niemand je écht.

Onzichtbaar als moeder, verloren in een wereld die oordeelt, maar niet luistert. Moeder zijn is al een zware taak op zichzelf, maar er is iets dat het soms nog zwaarder maakt: het gevoel dat de wereld om je heen niet begrijpt wat je doormaakt. Het lijkt alsof iedereen altijd wel een mening heeft, een oordeel klaar, zonder dat ze echt weten wat er speelt in jouw leven. Je wordt niet alleen beoordeeld op je moederschap, maar vaak ook op je hele wezen. Alsof je als moeder alleen bestaat in je fouten en tekortkomingen.

Moederschap is prachtig, maar ook ongelooflijk complex. Er is geen handleiding voor hoe je elke situatie perfect aanpakt. Toch lijkt de maatschappij soms te verwachten dat je als moeder altijd alles onder controle hebt, dat je altijd de juiste keuzes maakt, en dat je vooral nooit faalt. Maar hoe realistisch is dat? Geen enkele moeder kan perfect zijn, en toch voelt het vaak alsof de wereld dat wel van je vraagt.

Wanneer je een moeder bent die door moeilijke tijden gaat — of dat nu door financiële problemen, een scheiding, ouderverstoting, of zelfs mentale gezondheidsproblemen is — lijken de ogen van de buitenwereld nog scherper op je gericht. Ze zien de worstelingen, de momenten waarop het niet lukt, en daar wordt snel over geoordeeld. Mensen wijzen naar je, soms letterlijk, zonder zich af te vragen waarom je het zo moeilijk hebt.

Het gevoel van onzichtbaarheid komt voort uit deze misverstanden. De wereld ziet je wel, maar op een oppervlakkige manier. Ze zien niet de talloze nachten die je wakker ligt, piekerend over hoe je het beste voor je kind kunt doen. Ze zien niet de strijd die je levert om jezelf staande te houden in situaties die je soms boven het hoofd groeien. Ze zien alleen het moment waarop je faalt, en dat is het beeld dat blijft hangen.

Moeders die misschien te maken heeft met ouderverstoting of moeilijke familieomstandigheden, kan het gevoel van onbegrepen zijn overweldigend zijn. Want hoe leg je uit dat je ondanks alles nog steeds houdt van je kind, dat je ondanks de breuk in het contact elke dag hoopt op een hereniging? De maatschappij ziet het vaak niet. Ze oordelen sneller dan dat ze vragen stellen.

Wat we als samenleving soms vergeten, is dat achter elke moeder — of die nu ‘perfect’ lijkt of niet — een mens schuilt met haar eigen verhaal, haar eigen trauma’s en haar eigen dromen. Moederschap is niet één rechte weg; het is een kronkelend pad vol onverwachte bochten, en soms glij je uit. Het is in die momenten van kwetsbaarheid dat moeders juist steun en begrip nodig hebben, geen snelle oordelen of verwijten.

De buitenwereld zal misschien nooit volledig begrijpen wat je doormaakt, maar dat betekent niet dat je verhaal er niet toe doet. Als moeders zouden we elkaar meer moeten steunen, maar ook de samenleving als geheel zou zich bewuster moeten zijn van de struggles waar vrouwen in het moederschap doorheen gaan. Het is te eenvoudig om vanaf de zijlijn te kijken en kritiek te geven; echte steun komt van het tonen van empathie, luisteren naar het verhaal achter de fout en de hand reiken wanneer dat nodig is.

Wanneer je ooit het gevoel hebt gehad dat je niet gezien of begrepen wordt, weet dan dat je niet alleen bent. Veel moeders voelen hetzelfde, zelfs als ze het niet altijd uitspreken. En hoewel de wereld misschien niet altijd het volledige plaatje ziet, doe jij wat het belangrijkste is: je geeft elke dag opnieuw alles wat je kunt. En dat maakt je, in de ogen van degenen die ertoe doen, meer dan genoeg.

Begrip en empathie: wat je écht nodig hebt wanneer moederschap verdwijnt in de schaduw

In plaats van te oordelen, zou de maatschappij beter kunnen luisteren. We zouden moeten stoppen met moeders te beoordelen op de momenten dat ze struikelen, en in plaats daarvan de hand reiken en vragen: “Hoe kan ik je helpen?” Moeders zijn niet perfect, en dat is oké. Wat ze nodig hebben is geen perfectie, maar steun, begrip, en een beetje ruimte om te ademen.

Dus, als jij je soms voelt als de ‘onzichtbare moeder’, weet dat er altijd anderen zijn die jouw verhaal wel willen horen. Jouw ervaringen zijn belangrijk, en jij bent belangrijk. In een wereld die soms te snel oordeelt, blijft jouw moederschap het waard om erkend en gewaardeerd te worden.

De weg van het moederschap is een lange, vol met ups en downs, maar jij blijft doorgaan. En dat maakt je zichtbaar, voor degenen die bereid zijn echt te kijken.

Het bericht 🫥 De Onzichtbare Moeder: Wanneer de Maatschappij Je Verkeerd Begrijpt. verscheen eerst op De KUTste Moeder.