Tijdens de fase van ontvreemding begon mijn dochter haar reis naar een non-binaire identiteit, een weg die ik vanaf de zijlijn moest zien te begrijpen. Terwijl zij zich verdiepte in binders en de LGBTQ+ gemeenschap, voelde ik me steeds verder verwijderd. Het was alsof ik naar een film keek zonder ondertiteling. Wat had ik gemist? Ik probeerde een glimp op te vangen van haar wereld door sociale media, maar dat is alsof je water probeert op te vangen met een vergiet.

De non-binaire terminologie voelde als een mijnenveld. Hoe verwijs je naar je kind zonder onbedoeld gevoelens te kwetsen of de taalregels van deze nieuwe realiteit te overtreden? Ik wilde haar begrijpen, maar de afstand maakte het moeilijk. Het voelde alsof ik het leven van mijn kind enkel via foto’s en cryptische berichten moest volgen, terwijl de wereld rondom mij verder ging, onbewust van de pijn en het onbegrip dat ik ervaarde. Dit, gecombineerd met de afwezigheid van direct contact, maakte het een verwarrende en emotioneel zware tijd.

Wat is Non-binair?

Non-binaire mensen identificeren zich niet uitsluitend als man of vrouw. Hun genderidentiteit bevindt zich buiten het traditionele binaire geslacht spectrum. Dit betekent dat ze zich kunnen identificeren als beide, geen van beide, of een fluïde mix van de twee. Het begrip non-binair is onderdeel van de bredere LGBTQ+ gemeenschap en omvat diverse identiteiten, zoals genderqueer, genderfluïde, agender en bigender.

De oorsprong van de term “non-binair” en het begrip daarvan komt voort uit de bredere erkenning dat gender meer is dan een biologisch gegeven. Culturen over de hele wereld hebben vaak al eeuwenlang ruimte gemaakt voor genders buiten het binaire systeem, zoals de “Two-Spirit”-traditie in veel inheemse gemeenschappen in Noord-Amerika. Echter, in de westerse wereld is de term non-binair pas de afgelopen decennia meer mainstream geworden, mede door de grotere zichtbaarheid en acceptatie van LGBTQ+ mensen.

Wat ervaart iemand die non-binair wordt?

Voor iemand die zichzelf als non-binair identificeert, kan de ervaring diepgaand en complex zijn. Het is een zoektocht naar zelfacceptatie in een wereld die voornamelijk is ingericht op een binaire kijk op gender. Dit proces kan bestaan uit het gebruik van binders (voor mensen die de wens hebben om hun borst te verhullen), het kiezen van nieuwe voornaamwoorden zoals “hen” of “die” en het verkennen van de eigen identiteit op een manier die verder gaat dan traditionele maatschappelijke verwachtingen.

Non-binaire mensen kunnen ook te maken krijgen met verwarring, afwijzing of onbegrip van hun omgeving, wat emotioneel zwaar kan wegen. De zoektocht naar zelfidentiteit is vaak gepaard met gevoelens van vervreemding, onzekerheid en soms ook euforie wanneer ze zichzelf eindelijk op een authentieke manier kunnen uitdrukken. Ondersteuning van de familie en omgeving is cruciaal in dit proces, maar voor veel ouders is het ook een uitdaging om te begrijpen en zich aan te passen aan de nieuwe realiteit van hun kind.

De rol van ouders in dit proces

Als ouder is het soms moeilijk om in de schoenen van je kind te staan, vooral wanneer hun ervaringen zo ver verwijderd zijn van je eigen referentiekader. Het kan voelen alsof je balans moet vinden tussen steun bieden, je eigen emoties verwerken en leren omgaan met het onbekende. Communicatie is essentieel, maar wanneer er geen contact is, zoals in mijn geval, wordt deze reis nog gecompliceerder.

Ik ontdekte dat sociale media een venster bood, maar ook voor veel verwarring zorgde. Hoe verwijs je naar je kind zonder fouten te maken in hun genderexpressie? Hoe stel je vragen zonder te kwetsen, zelfs als je intenties goed zijn? En hoe houd je vast aan de hoop dat er ooit een moment komt waarop je samen deze reis kunt maken? Het non-binaire spectrum is een uitdaging, maar ook een kans voor groei, begrip en liefde.

Genderopvoeding

Als jong meisje was ik echt een meisje-meisje. Dol op jurken, vooral die met strikken en kant, dat was mijn wereld. Ik speelde uren met poppen en Barbies, bouwde fantasiewerelden met Playmobil en genoot van balletles, gehuld in tutuutjes en mooie danspakjes. Maar op een dag besloot mijn moeder dat ik een broek aan moest naar school. Dat was voor mij een grote schok. Hoe kon ze dat van me vragen? In mijn ogen was ze een stomme rot moeder! Uiteindelijk won ze, zoals meestal en met veel tegenzin trok ik die broek aan. Tot mijn verbazing vonden mijn klasgenootjes het stoer dat ik een keer een broek droeg. Wat eerst vreselijk leek, werd ineens een beetje oké. Vanaf dat moment durfde ik af en toe toch een broek te dragen.

Ballet was mijn grote passie, maar mijn lichaam werkte niet altijd mee. Ondanks mijn liefde voor dans, kon ik sommige oefeningen niet goed uitvoeren vanwege mijn stijfheid. Onze strenge balletjuf had daar weinig geduld voor en zo viel mijn droom in duizend stukjes. Het was een groot verdriet, omdat ik zo graag wilde blijven dansen. Toch bleef de liefde voor dans en muziek altijd in me zitten, zelfs nadat mijn balletlessen stopten.

Nu, terugkijkend op mijn eigen kindertijd en mijn rol als moeder, vraag ik me af of ik, zonder het te beseffen, mijn kinderen genderbewust heb opgevoed. Heb ik ze in hokjes geplaatst door ze speelgoed of kleren te geven die bij hun gender “hoorden”? Het idee dat je alleen maar speelt met wat typisch voor jongens of meisjes is, heeft me nooit echt beziggehouden. 

Gender Speelgoed

In onze vroege jaren als gezin hadden we een grote la onder de bank waarin zowel jongens- als meisjes speelgoed lag. We moedigden altijd aan dat alles voor iedereen beschikbaar was, ongeacht gender. Professorzoon kreeg zelfs eens een babypop voor Sinterklaas, maar die liet hij links liggen. Dat was zijn keuze en dat was oké. Toch gaven we hem die mogelijkheid. Net zoals we beide kinderen toegang gaven tot Lego. Elk jaar tijdens de zomervakantie zette ik alle Legobakken buiten in de tuin en bouwden we samen alles opnieuw. Het maakte niet uit of je een jongen of een meisje was—het ging om de creativiteit, het samen spelen en het plezier.

Deze herinneringen brengen me tot de vraag: heb ik mijn dochter ooit het gevoel gegeven dat ze aan bepaalde gendernormen moest voldoen? Of heeft ze de ruimte gehad om te ontdekken wie ze echt is, zonder beperkingen? Terwijl ze nu haar non-binaire identiteit verkent, kijk ik terug op deze momenten en vraag ik me af hoe ik haar in dat proces heb beïnvloed. Misschien speelde ik ooit een rol in hoe ze zichzelf zag, maar tegelijkertijd hoop ik dat ik haar altijd de vrijheid heb gegeven om zichzelf te zijn, los van de verwachtingen van de maatschappij.

Toch stemepel gedrukt?

Het is geen gemakkelijke weg, voor geen van ons. Terwijl mijn dochter haar non-binaire identiteit omarmt, blijf ik worstelen met de vraag of ik het goed heb gedaan. Heb ik haar de ruimte gegeven om zichzelf te ontdekken, of heb ik onbewust een stempel gedrukt op hoe ze zich zou moeten voelen? Het antwoord is niet eenvoudig, maar ik blijf hopen dat de liefde en de vrijheid die ik haar wilde bieden, genoeg waren.

In een wereld die nog steeds worstelt met genderrollen en verwachtingen, blijft het proces van begrijpen en ondersteunen van non-binaire kinderen een voortdurende reis. Als ouders moeten we niet alleen onze kinderen, maar ook onszelf uitdagen om oude ideeën los te laten en open te staan voor een nieuw begrip van wie onze kinderen werkelijk zijn.

Conclusie

We leven in een tijd waarin genderidentiteit steeds dynamischer wordt. Het non-binaire spectrum is complex en vraagt om aanpassing, zowel voor kinderen die hun identiteit verkennen als voor ouders die hen willen ondersteunen. Het is een leerproces waarin liefde en geduld de sleutelwoorden zijn.

Als ouders moeten we leren en groeien met onze kinderen mee. Mijn reis van begrip en acceptatie is net zo belangrijk als die van mijn kind. Dit boek is een poging om die ervaringen te delen, zodat andere ouders zich in deze situaties niet alleen voelen. We moeten blijven hopen dat de afstand die nu bestaat, op een dag kan worden overbrugd, met liefde en begrip als fundament.